Malatya’nın “altın meyvesi” kayısı, 2025’te zirai don felaketiyle adeta cep yakıyor. 11-12 Nisan gecesi 36 ilde etkili olan don, Malatya’daki kayısı bahçelerinde %90’ın üzerinde hasara yol açtı. Üreticiden 350 TL’ye alınan kuru kayısı, Malatya pazarlarında 500 TL, marketlerde 600 TL’ye satılırken, Kocaeli’nin Gebze ilçesinde 1.000 TL’yi bulan fiyatlar sosyal medyada infial yarattı. Bir vatandaşın, “1 adet kayısı 14 TL, ekmekten pahalı! Kayısının kilosu 999 TL olan ülke gazabın en büyüğünü yaşıyor” sözleri, halkın öfkesini özetledi.
“PARA YERİNE KAYISI KULLANIN”
Malatya’da kayısı üretimi %95 oranında darbe alırken, enflasyonu katlayan fiyatlar, vatandaşları “para yerine kayısı kullanın” esprisine yöneltti. Depremden yaralı Malatya, şimdi de ekonomik bir krizle sarsılıyor. Malatya, dünya kuru kayısı üretiminin %55’ini, Türkiye’nin ise %90’ını karşılıyor. Ancak 2025’teki zirai don, 9 milyonu aşkın kayısı ağacını vurdu ve rekolte sıfıra yaklaştı.. Bu felaket, 50 binden fazla ailenin geçimini sağlayan kayısı sektörünü çökertirken, fiyatlar astronomik seviyelere ulaştı. Malatya’da üreticiden 350 TL’ye alınan kuru kayısı, pazarda 500 TL, markette 600 TL’ye satılırken, Gebze’de 1.000 TL’ye çıkması, enflasyonun kayısıyı bile “lüks” yaptığını gösteriyor.
GEBZE’DE KAYISI ŞOKU: 1 ADET 14 TL!
Kocaeli’nin Gebze ilçesinde bir markette kuru kayısının kilosunun 999 TL, tanesinin 14 TL olduğu görüntü, sosyal medyada viral oldu. İşçi kenti Gebze’de, bir vatandaşın çektiği videoda fahiş fiyatlara isyanı dikkat çekti: “Kiraza rakip çıktı! 1 adet kayısı 14 TL. Bu hem de nerde biliyor musunuz? 4 tarafı sanayi bölgesi olan, işçi kesimi olan Gebze’de. Bu toplum Allah’ın gazabı sadece denizin ortadan ikiye ayrılmasıyla, alev toplarının gökyüzünden yağmasıyla olduğunu düşünmesi çok saçma. Kayısının kilosunun 999 TL olduğu ülke gazabın en büyüğünü yaşıyordur. Arkadaşlar bunu para topladım gidip alacağım 1 kilo ve çarşıda dağıtacağım.” Vatandaşın, 200 gram ekmeğin (ortalama 10 TL) bile gerisinde kalan kayısı fiyatına tepkisi, sosyal medyada binlerce paylaşım aldı. Malatyalılar, “Kayısı bizim gururumuz, ama bu fiyatlarla yiyemiyoruz” diyor.
ZİRAİ DONUN ACI BİLANÇOSU
11-12 Nisan 2025’te Malatya’da hava sıcaklıklarının eksi derecelere düşmesi, kayısı bahçelerini adeta yok etti. Malatya Turgut Özal Üniversitesi’nin raporuna göre, kayısıda %100’e yakın ürün kaybı yaşandı. Malatya Ticaret Borsası Başkanı Ramazan Özcan, “Rekolte sıfır seviyesinde. Bu, sadece çiftçiyi değil, tüm şehri etkiliyor” dedi. 2024’te 76 bin ton kuru kayısı ihracatı 410 milyon dolar gelir getirmişti; 2025’te ise bu rakamın %50’ye düşmesi bekleniyor.>>MEHMET TURAN ÇİĞDEM