İnönü Üniversitesi Sosyal Bilimleri Enstitüsü öğrencisi Merve Bakan tarafından hazırlanan doktora tezinde, Malatya’nın maden, tarım ve turizm sektöründe yatırım potansiyelinin tespit edildi ve Malatya ekonomisine etkisinin analizi yapıldı. Araştırmada, Malatya ekonomisine en fazla katkı sağlayan sektörün maden olduğu tespit edilirken, sırasıyla diğerleri turizm ve tarım sektörü izledi.
“İHRACAT MALATYA’DAN YAPILMIYOR”
Araştırmaya göre, tarım sektöründeki ihracat rakamları Malatya’nın Türkiye Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYİH) içindeki payı üzerinde yüzde 5 anlamlılık düzeyinde etkili. İhracat rakamlarında meydana gelen bir birimlik artış, GSYİH üzerinde yüzde 3,92’lik artışa neden olmakta. Malatya ikliminin karasal iklim ile Akdeniz iklimi arasında olması birçok tarım ürünü yetiştirilmesine alt yapı sağlıyor. Malatya’nın ekonomisini oluşturan kayısı yetiştiriciliğin GSYİH üzerinde önemli etkisi bulunuyor. Fakat kayısı ihracı yapan firmaların merkezinin il sınırları içerisinde olmayışı nedeni ile ihracat rakamları Malatya ili içerisine dahil edilmemiş ve GSYİH üzerinde ki etkisi beklenenden daha az düzeyde olmuştur. Tarım sektörü denildiğinde sadece bitkisel üretim akla gelmemektedir. Hayvancılık tarım sektörü içerisinde yüksek değer yaratan üretim dallarından birisidir. Malatya’nın tarım arazisinin geniş mera ve çayırlardan oluşması hayvancılık yetiştiriciliğinde önem arz ediyor.
SAĞLIK TURİZMİNDE BÖLGE BİRİNCİSİ
Turizm sektöründeki ihracat rakamları Malatya’nın Türkiye GSYİH içindeki payı üzerinde yüzde 1 anlamlılık düzeyinde etkilidir. İhracat rakamlarında meydana gelen bir birimlik artış, GSYİH üzerinde yüzde 1,14’lik azalışa neden olurken, ithalat rakamlarında meydana gelen bir birimlik artış, Malatya’nın Türkiye GSYİH içindeki payı üzerinde yüzde 1,33’lük artışa neden olmaktadır. Turizm sektörü ele alınırken kültür, doğa, inanç ve sağlık turizmi dikkate alınmıştır. Bölge içerisinde sağlık turizmi kapsamında birinci sırada yer alıyor.
Maden sektöründe yapılan analiz sonucunda Malatya’da 2004-2020 yılları arasında maden sektörü en yüksek performansı göstermiştir. Malatya ilinin jeopolitik konumundan dolayı çeşitli maden rezervleri bulunmaktadır. Özellikle Türkiye’nin tek profilit yatağı Pütürge’de, yine Türkiye’nin önemli yataklarından olan Hasan Çelebi demir yatakları Hekimhan’da bulunmaktadır. Maden sektöründe ihracat rakamlarının yüksek, ithalat rakamlarının düşük düzeyde olması sektörün il bazında yüksek performans göstermesini sağlamıştır. Kentte bulunan maden yataklarının süreklilik arz edecek şekilde işletilmesinin sağlanması ve potansiyel maden rezervlerinin işletme eline bırakılması Malatya ekonomisine katkı sağlayacaktır. Ayrıca ocakların çoğunluğu özel sektör tarafından işletildiğinden, özel sektör teşvik edilmesi öneriliyor. Araştırma sonucuna göre, maden sektörünü takiben, ikinci sırada turizm ve üçüncü sırada ise tarım sektörü yer aldı.
>>MEHMET TURAN ÇİĞDEM