6 Şubat 2023 depremlerinin yarattığı yıkımın ardından yeniden yapılanma sürecindeki Malatya’da, yeni konutların metrekareleri dikkat çekici bir şekilde küçülüyor. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) 2025 yılı ilk çeyrek yapı izin istatistiklerine göre, Malatya’da evlerin ortalama büyüklüğü yüzde 13,33 azalarak 127,08 metrekareye geriledi. Depremin değiştirdiği şehir yapısı, ekonomik zorluklar ve geniş aile yapılarının azalması, bu dönüşümün temel nedenleri arasında yer alıyor.
DEPREM VE EKONOMİ KONUTLARI KÜÇÜLTÜYOR
Malatya, 6 Şubat 2023 depremlerinin ardından adeta bir şantiye alanına döndü. Ancak, yeni inşa edilen konutlarda metrekarelerin küçülmesi, kentin yeniden yapılanma sürecinde yeni bir trendi ortaya koyuyor. TÜİK verilerine göre, 2024 yılının ilk çeyreğinde Malatya’da evlerin ortalama büyüklüğü 146,63 metrekareyken, 2025’in aynı döneminde bu rakam 127,08 metrekareye düştü. Bu, yüzde 13,33’lük bir küçülmeye işaret ediyor.
Depremin yıkıcı etkileri, sadece fiziksel yapıları değil, aynı zamanda yaşam biçimlerini de dönüştürdü. Ekonomik zorluklar, inşaat maliyetlerinin artması ve vatandaşların daha uygun fiyatlı konut arayışı, müteahhitleri daha küçük metrekareli evler inşa etmeye yöneltti. Ayrıca, doğum hızındaki düşüş ve geniş aile yapılarının yerini çekirdek ailelere bırakması, daha kompakt yaşam alanlarına olan talebi artırdı.
TÜRKİYE GENELİNDE DE EVLER KÜÇÜLÜYOR
TÜİK’in 2025 yılı ocak-mart dönemi yapı izin istatistikleri, Malatya’daki bu trendin Türkiye genelinde de yankı bulduğunu gösteriyor. 2024’ün aynı çeyreğine kıyasla, 2025’in ilk çeyreğinde belediyeler tarafından verilen yapı ruhsatlarında bina sayısı yüzde 21,3, daire sayısı yüzde 18,7 ve yüzölçümü yüzde 24,7 azaldı. Türkiye’de konutların ortalama büyüklüğü küçülürken, en büyük evler Şırnak (152,96 m²), Kayseri (143,37 m²) ve Kırşehir (142,3 m²) gibi illerde bulunurken, en küçük evler Hakkari (75 m²) ve Bilecik (75,21 m²) gibi illerde yer alıyor. Malatya, 127,08 metrekarelik ortalama ile Gaziantep’e (127,25 m²) yakın bir konumda bulunuyor.
MALATYA’NIN YENİ GERÇEĞİ
Malatya’da evlerin küçülmesi, sadece bir istatistik değil, aynı zamanda kentin sosyoekonomik dönüşümünün bir yansıması. Deprem sonrası artan inşaat maliyetleri, vatandaşların alım gücünün azalması ve kentsel dönüşüm projelerinin hız kazanması, daha küçük ve ekonomik konutların önünü açtı.
Malatya’daki bu trend, deprem bölgesindeki diğer illerde de gözlemleniyor. Deprem güvenliği için daha dayanıklı ancak daha küçük metrekareli yapılar tercih edilirken, ekonomik koşullar da bu değişimi hızlandırıyor. Ayrıca, genç nüfusun çekirdek aile modeline yönelmesi ve doğum oranlarının düşmesi, geniş evlere olan ihtiyacı azaltıyor.>>MEHMET TURAN ÇİĞDEM