6 Şubat depremlerinin ağır yıkım yarattığı Malatya, hayati bir çalıştaya ev sahipliği yaptı. Türkiye’nin dört bir yanından gelen uzman hekimler ve sivil toplum kuruluşu temsilcileri, afet dönemlerinde tüberküloz (verem) hastalarının tedavisinde yaşanan aksaklıkları masaya yatırdı. Deprem bölgesindeki acı tecrübelerin aktarıldığı zirvede, olası büyük İstanbul depremine karşı alınması gereken acil tedbirler ve sivil toplumun kriz anlarındaki koordinasyon gücü enine boyuna tartışıldı.
SAĞLIKTA AFET YÖNETİMİ KONUŞULDU
Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat depremlerinin ardından sağlık altyapısının sürdürülebilirliği tartışılmaya devam ederken, Malatya son derece kritik bir sağlık zirvesine ev sahipliği yaptı. "Dünya Kayısı Başkenti" olarak bilinen kentte bu kez, "Afet Anlarında Verem Savaş Derneklerinin Rolü" temasıyla geniş kapsamlı bir çalıştay gerçekleştirildi.
Mövenpick Otel Toplantı Salonu’nda düzenlenen ve Türkiye genelinden çok sayıda uzman hekim, akademisyen ile dernek yöneticisinin katıldığı çalıştayda; doğal afetlerin, düzenli tedavi gerektiren tüberküloz (verem) gibi kronik ve bulaşıcı hastalıkların yönetimi üzerindeki yıkıcı etkileri ve bu kriz anlarında sivil toplum kuruluşlarının (STK) üstlenmesi gereken hayati roller tüm detaylarıyla ele alındı.
KÜRESEL VERİLERDEN DEPREM BÖLGESİNDEKİ SAHA DENEYİMLERİNE
Çalıştayın ilk oturumu, hastalığın hem küresel hem de ulusal boyutunu gözler önüne seren sunumlarla başladı. Ankara’dan çalıştaya katılan tüberküloz alanının duayen isimlerinden Prof. Dr. Şeref Özkara, "Dünya ve Türkiye’de Tüberküloz" başlıklı sunumunda, hastalığın küresel ve ulusal düzeydeki güncel verilerini katılımcılarla paylaştı. Afet dönemlerinde tüberküloz kontrolünün neden bir milli güvenlik meselesi haline geldiğine dikkat çeken Özkara'nın ardından, 6 Şubat depremlerinde bizzat sahada görev alan uzmanların deneyim aktarımlarına geçildi.
Ankara’dan Dr. Filiz Ağca Duyar ve Samsun’dan Derya Öztomurcuk, "6 Şubat Depreminde Verem Savaş Hizmeti Adına Yapılanlar" konusunu görseller ve saha raporlarıyla destekleyerek katılanlara aktardı. Afetin ilk günlerindeki lojistik ve ilaç tedariki süreçleri detaylandırıldı.
DİSPANSER ÇALIŞANLARI YAŞADIKLARI ZORLUKLARI ANLATTI
Zirvenin en çarpıcı anları ise, depremi bizzat yaşayan ve felaketin ardından bölgede kalarak hastalara hizmet vermeye çalışan sağlık personelinin konuşmaları oldu. Depremin doğrudan etkilendiği illerden Diyarbakır’dan gelen Dr. Dicle Çetintaş ve ev sahibi Malatya’dan Dr. Zeynep Kazgan, "6 Şubat Depreminde Dispanser Çalışanı Gözüyle Yaşananlar ve Yapılması Gerekenler" başlıklı sunumlarını gerçekleştirdiler. İki uzman, kriz anında binaların hasar görmesi, hastaların göç etmesi ve kayıt sistemlerine ulaşılamaması gibi sahada karşılaşılan yapısal sorunları ilk ağızdan dile getirerek, gelecekteki afetler için çözüm önerileri sundu.
Programın son bölümünde ise gözler mega kent İstanbul’a çevrildi. İstanbul TB Vakfı Başkanı Prof. Dr. Zeki Kılıçaslan, "Olası İstanbul Depreminde Verem Savaş Derneklerinin Yapması Gerekenler" başlıklı sunumuyla, beklenen Marmara depremine karşı tüberküloz hastalarının tedavisinin kesintiye uğramaması adına hazırlanan acil durum ve risk yönetim planlarını katılımcılarla paylaştı.
"DİSPANSER BİNALARIMIZ YIKILDI, SAĞLIK HİZMETLERİ AKSADI"
Çalıştayın açılış konuşmasını gerçekleştiren Malatya Verem Savaş Derneği (VSD) Başkanı Eczacı Raşit Alaçık, asrın felaketinde yaşanan büyük kayıplara değinerek sivil toplumun önemine vurgu yaptı. Alaçık, yaptığı konuşmada şu ifadeleri kullandı:
"6 Şubat 2023 tarihinde, asrın felaketi olarak da anılan ve 11 ili etkileyen depremde hayatını kaybeden yaklaşık 55-60 bin vatandaşımızın acısını bugün hala yüreğimizde hissediyoruz. Vefat edenlere Allah’tan rahmet, yaralı ve sakat kalan vatandaşlarımıza ise acil şifalar diliyoruz. Bu büyük felaket nedeniyle bölgemizde verem savaşı hizmetleri de maalesef önemli ölçüde aksamıştır. Bazı dispanser ve dernek binalarımız yıkılmış, hizmetlerin yürütülmesinde çok ciddi güçlükler yaşanmıştır. Çalışan hekim ve hemşirelerimizin bir kısmı kendi can derdine düşmüş, görev yerlerinden ayrılmak zorunda kalmış veya başka illere gitmiştir. Doğal olarak düzenli ilaç alması gereken hastalarımız da bu durumdan son derece olumsuz etkilenmiştir."
Konuşmasında Türkiye Verem Savaş Dernekleri Federasyonu yönetimine de teşekkür eden Alaçık, "Federasyon Başkanı Sayın Prof. Dr. Zeki Kılıçaslan ve Şeref Özkaya’nın başkanlığındaki yönetim kurulunun, bu hayati toplantıyı yaralarını sarmaya çalışan bölgemizde düzenleme yönündeki istekleri bizleri son derece mutlu etmiştir. Yaşadığımız bu felaket, sivil toplum kuruluşlarının önemini bir kez daha ortaya koymuştur. Özellikle kriz dönemlerinde kurumların hızlı uyum sağlayabilmesi ve iş birliği içinde hareket edebilmesi hayati önem taşımaktadır" dedi.
SONUÇ BİLDİRGESİ BAKANLIKLA PAYLAŞILACAK: HEDEF KESİNTİSİZ TEDAVİ
Büyük bir kararlılıkla tamamlanan çalıştayda sunulan tüm bildiriler, saha deneyimleri ve bilimsel çözüm önerileri bir araya getirilerek kapsamlı bir rapor haline getirilecek. Hazırlanacak olan bu afet dönemi tüberküloz eylem planı, gelecekte yaşanabilecek olası afetlerde hastaların ilaçsız kalmasını önlemek ve tedavilerin kesintisiz sürmesini sağlamak amacıyla Sağlık Bakanlığı ve ilgili tüm resmi kurumlarla paylaşılacak.>>MEHMET TURAN ÇİĞDEM