Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), illere göre ortalama eğitim süresi verilerini kamuoyuyla paylaştı. 25 yaş ve üzeri nüfusu kapsayan araştırmaya göre Türkiye genelinde ortalama eğitim süresi 2024’teki 9,45 yıldan 2025’te 9,57 yıla yükseldi. Eğitim süresinin en uzun olduğu il 10,9 yıl ile başkent Ankara olurken, onu İstanbul ve Eskişehir izledi. Listenin son sıralarında ise Ağrı (7,6 yıl), Şanlıurfa ve Muş yer aldı.
MALATYA VE ELAZIĞ’DA DURUM
Komşu iller Malatya ve Elazığ, Türkiye ortalamasının biraz gerisinde kalmakla birlikte her ikisinde de eğitim süresinde istikrarlı bir artış kaydedildi. Malatya, 2024’te 9,12 yıl olan ortalama eğitim süresi, 2025’te 9,25 yıla yükseldi. Malatya böylece iki yıldır 35’inci sıradaki yerini korudu. Elazığ, 2024’te 9,14 yıl olan süre, 2025’te 9,28 yıla çıktı ve il 33’üncülükten 32’nci sıraya yükseldi. Her iki il de ulusal ortalamanın altında olsa da son bir yılda kaydedilen artış, eğitim alanındaki olumlu gelişimi işaret ediyor.
CİNSİYET BAZINDA ÖNEMLİ FARKLAR
Verilerin en dikkat çeken yönlerinden biri, erkek ve kadın nüfus arasındaki eğitim süresi farkı oldu. Malatya ve Elazığ bu konuda farklı profiller sergiliyor: Erkeklerde: Elazığ’da erkeklerin ortalama eğitim süresi 2025’te 10,48 yıl olurken, Türkiye ortalaması 10,3 yıl olarak gerçekleşti. Elazığ erkekleri ortalamanın üzerinde performans gösterdi. Malatya’da ise erkeklerin eğitim süresi 10,23 yıl olarak kaydedildi.
Kadınlarda: Malatya’da kadınların ortalama eğitim süresi 8,29 yıl ile Elazığ’daki kadınlardan (8,15 yıl) belirgin şekilde daha yüksek.
Bu durum, Malatya’nın kadınların eğitime katılımı ve sürekliliği konusunda daha başarılı olduğunu gösteriyor.
Sonuç olarak Elazığ, erkek nüfusun yüksek eğitim süresi sayesinde genel ortalamada az farkla önde görünürken; Malatya, cinsiyetler arası eğitim makasını daha fazla daraltmayı başardı.
ULUSAL İSTATİSTİKLER
Yükseköğretim mezun oranı 25-34 yaş grubundaki nüfusta yüzde 45,6 oldu
25-34 yaş grubu nüfusta yükseköğretim mezun oranı 2008 yılında yüzde 13,5 iken, 2025 yılında bu oran yüzde 45,6 oldu. 2008-2025 yılları arasında 25-34 yaş grubundaki nüfusta yer alan kadınlarda yükseköğretim mezun oranı yüzde 12,5’ten yüzde 50,3’e, erkeklerde ise yüzde 14,6’dan yüzde 41,0’a yükseldi.
Yükseköğretim mezun oranının artarak OECD ortalamasına yaklaştığı görüldü
OECD ülkelerine ait en güncel veri yılı olan 2024 yılına göre, 25-34 yaş arası nüfusta yükseköğretim mezunlarının oranı incelendiğinde OECD ortalaması yüzde 48,7 iken, Türkiye ortalaması yüzde 44,9 oldu. OECD ülkeleri arasında yükseköğretim mezunu oranının en yüksek olduğu ülke yüzde 70,6 ile Güney Kore, en düşük olduğu ülke yüzde 29,1 ile Meksika oldu.
YÜKSEKÖĞRETİM MEZUNLARININ ORANI 25 YAŞ VE ÜZERİ NÜFUSTA YÜZDE 26,1 OLDU
25 yaş ve üzerindeki ön lisans, lisans, yüksek lisans ve doktora mezunlarının söz konusu yaş içindeki oranı 2008 yılında yüzde 9,8 iken, 2025 yılında bu oran yüzde 26,1 oldu. İlgili yaş grubu için ortaöğretim ve üzeri eğitim seviyelerinden mezun olanların oranı 2008 yılında yüzde 26,5 iken, 2025 yılında bu oran yüzde 50,5 olarak gerçekleşti.
YÜKSEKÖĞRETİM MEZUNLARI GENÇ YAŞ GRUPLARINDA YOĞUNLAŞTI
25 yaş ve üzeri yükseköğretim mezunlarının genç yaş gruplarında yoğunlaştığı, ileri yaşlara doğru oranların daha düşük düzeylerde gerçekleştiği görülmektedir. Yükseköğretim mezunlarının yaş gruplarına göre dağılım piramidi, 2008 yılında erkekler lehine iken, 2025 yılına gelindiğinde genç yaş gruplarında kadınlar lehine bir görünüm kazanmıştır.
ORTALAMA EĞİTİM SÜRESİ 2025 YILINDA 9,6 YIL OLDU
25 yaş ve üzeri nüfusun ortalama eğitim süresi 2025 yılında 9,6 yıl oldu. 2025 yılında kadınların ortalama eğitim süresi 8,9 yıl iken, erkeklerin ortalama eğitim süresi 10,3 yıl oldu.
Ortalama eğitim süresinin en yüksek olduğu il Ankara oldu
25 yaş ve üzeri nüfusun ortalama eğitim süresinin 2025 yılında en yüksek olduğu il 10,9 yıl ile Ankara olurken, bu ili sırasıyla İstanbul, Eskişehir, Kocaeli ve Yalova takip etti. Ortalama eğitim süresinin en düşük olduğu il ise 7,6 yıl ile Ağrı olurken, bu ili sırasıyla Şanlıurfa, Muş, Kastamonu ve Van izledi.
Ortalama eğitim süresinin en yüksek artış gösterdiği il yüzde 48,5 ile Şırnak oldu
25 yaş ve üzeri nüfusun aldığı ortalama eğitim süresinin 2016 ile 2025 yılları arasındaki son on yıllık değişime göre en yüksek artış gösterdiği ilk beş il yüzde 48,5 ile Şırnak, yüzde 40,4 ile Hakkari, yüzde 35,7 ile Muş, yüzde 35,5 ile Şanlıurfa ve yüzde 33,1 ile Van oldu. En düşük artış gösteren ilk beş il ise yüzde 13,2 ile Ankara, yüzde 14,5 ile Eskişehir, yüzde 14,6 ile Tekirdağ, yüzde 14,8 ile İzmir ve yüzde 15,1 ile İstanbul olarak hesaplandı.
OKUMA YAZMA BİLEN ORANI YÜZDE 97,9 OLDU
2008 yılında 6 yaş ve üzeri nüfusta okuma yazma bilenlerin oranı yüzde 91,8 iken, 2025 yılında bu oran yüzde 97,9 olarak hesaplandı. 2008-2025 yılları arasında kadınlarda okuma yazma bilen oranı yüzde 86,9’dan yüzde 96,4’e, erkeklerde ise bu oran yüzde 96,7’den yüzde 99,3’e yükseldi.
Annesi yükseköğretim mezunu olan fertlerin yüzde 84,2’si yükseköğretimi tamamladı
25 yaş ve üzeri nüfusta, annesi yükseköğretim mezunu olan fertlerin yüzde 84,2’sinin yükseköğretim, yüzde 13,1’inin ortaöğretim ve yüzde 2,7’sinin ortaöğretim altı eğitim düzeyini tamamladığı tespit edildi. İlgili nüfusta, babası yükseköğretim mezunu olan fertlerin yüzde 80,4’ünün yükseköğretim, yüzde 16,2’sinin ortaöğretim ve yüzde 3,5’inin ortaöğretim altı eğitim düzeyini tamamladığı belirlendi.
Söz konusu nüfusta, annesi ortaöğretim mezunu olan fertlerin yüzde 64,3’ünün, babası ortaöğretim mezunu olan fertlerin yüzde 56,0’ının yükseköğretim mezunu olduğu belirlendi. Annesi ortaöğretim altı eğitim düzeyini tamamlayan fertlerin yüzde 29,4’ünün, babası ortaöğretim altı eğitim düzeyini tamamlayan fertlerin yüzde 28,2’sinin yükseköğretim mezunu olduğu görüldü.>>MEHMET TURAN ÇİĞDEM