Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2024 yılına ilişkin Kültürel Miras İstatistikleri’ni kamuoyuyla paylaştı. Bu verilere göre, Malatya’da Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı 3 müze ve 1 ören yeri faaliyet gösterirken, bu tesislerde toplam 21 bin 81 eser korunuyor. Yıl boyunca bu müzeleri ve ören yerini ziyaret eden kişi sayısı 35 bin 119 olarak kaydedildi. Ziyaretlerin ücretsiz olması nedeniyle sadece 112 adet Müze Kart satışı yapılması, Malatya’nın kültürel miras turizminden yeterince faydalanamadığına işaret ediyor. TÜİK’in genel verilerinde Türkiye genelinde müze sayısı yüzde 5 artarak 636’ya ulaşırken, taşınmaz kültür varlıkları 127 bin 285’e yükseldi. Malatya’daki düşük ziyaretçi rakamları ise, deprem sonrası toparlanma sürecinde turizm potansiyelinin harekete geçirilmesi gerektiğini gündeme getiriyor.
ÜLKE GENELİNDE ARTTI ANCAK…
TÜİK’in açıkladığı istatistikler, Türkiye’nin kültürel zenginliğini ortaya koyarken, Malatya gibi tarihi derinliği olan illerin turizm verilerinde bazı eksiklikleri de gözler önüne seriyor. 2024 yılında ülke genelinde müze ve ören yeri ziyaretçi sayısı yüzde 10,6 artarak 61 milyon 687 bin 726’ya ulaşırken, Bakanlık’a bağlı tesisler 31 milyona yakın ziyaretçi ağırladı. Müze Kart satışları ise yaklaşık 6 milyon adet olarak gerçekleşti. Bu ulusal tabloya kıyasla Malatya’nın rakamları, şehrin kültürel mirasını daha geniş kitlelere tanıtma ihtiyacını vurguluyor. Özellikle 6 Şubat 2023 depremlerinin ardından yeniden inşa edilen Malatya’da, turizm sektörünün canlanması için kültürel varlıkların öne çıkarılması, ekonomik toparlanmada önemli bir rol oynayabilir.
BAKANLIK MÜZELERİNDE DÜŞÜK, ÖZEL MÜZELERDE YOĞUN İLGİ
Verilere göre, Malatya’da Bakanlık’a bağlı müzeler ve ören yeri ücretsiz girişe sahip olmasına rağmen düşük ziyaretçi çekiyor. 21 bin 81 eserin sergilendiği bu tesislerdeki 35 bin 119 ziyaretçi, şehrin toplam nüfusu ve turizm potansiyeli düşünüldüğünde yetersiz kalıyor. Müze Kart satışlarının sadece 112 olması, farkındalık eksikliği veya tanıtım yetersizliğinden kaynaklanıyor olabilir. Bu durum, “Neden Bakanlık müzelerine ziyaretçi gitmiyor?” sorusunu akıllara getiriyor. Öte yandan, şehirdeki 7 özel müzede 3 bin 939 eser sergilenirken, ziyaretçi sayısı 608 bin 184 olarak gerçekleşti. Bu büyük fark, özel müzelerin daha etkin pazarlama ve etkinliklerle turistleri çektiğini gösteriyor. Örneğin, özel müzelerin sergilediği eserler arasında yerel tarih ve kayısı kültürüne dair objeler yer alırken, ziyaretçilerin büyük kısmı yerel halk ve çevre illerden geliyor.
TÜİK verilerine göre, Malatya’da koruma altına alınan kültür varlıklarının çeşitliliği dikkat çekiyor. Şehirde 4 idari yapı, 23 kültürel yapı, 2 şehitlik, 6 askeri alan, 11 endüstriyel ve ticari varlık, 99 dinsel yapı, 39 mezarlık, 505 mimari örnek ve 12 kalıntı olmak üzere toplamda zengin bir miras envanteri mevcut. Bu varlıkların korunması, Malatya’nın tarihsel dokusunu gelecek nesillere aktarmak açısından kritik önem taşıyor. Özellikle dinsel yapılar (99 adet) ve mimari örnekler (505 adet), şehrin Osmanlı ve Selçuklu dönemlerinden kalan izlerini yansıtıyor. Ancak deprem sonrası bazı yapıların hasar görmesi, restorasyon çalışmalarını hızlandırma ihtiyacını doğuruyor. Ayrıca, Malatya’da 262 arkeolojik sit alanı, 6 kentsel sit alanı ve 1 karma sit alanı tescil edilmiş durumda. Bu sit alanları, Aslantepe Höyüğü gibi UNESCO Dünya Mirası adayı yerleri kapsıyor. TÜİK’in ulusal verilerinde taşınmaz kültür varlıklarının yüzde 2,1 artarak 127 bin 285’e ulaşması, koruma çalışmalarının genel başarı gösterdiğini ortaya koyuyor.
YENİ ADIMLAR ATILMALI
Malatya’nın kültürel mirası, kayısı festivali ve tarihi mekanlarıyla birleştiğinde büyük bir turizm potansiyeli barındırıyor. Ancak TÜİK verileri, Bakanlık müzelerinin ziyaretçi sayısındaki düşüklüğün, genel turizm gelirlerini etkilediğini gösteriyor. Şehirdeki özel müzelerin başarısı, interaktif sergiler ve dijital uygulamalarla Bakanlık tesislerinin de canlandırılabileceğini işaret ediyor. TÜİK’in raporu, Malatya’nın kültürel mirasını koruma ve tanıtma konusunda yeni adımlar atılması gerektiğini vurguluyor.>>MEHMET TURAN ÇİĞDEM