İran, ABD ve İsrail ekseninde tırmanan jeopolitik gerilimler petrol ve enerji piyasalarını tetiklerken, artan akaryakıt ve nakliye maliyetleri doğrudan çiftçinin sırtına yüklendi. Süt ve et fiyatlarının yerinde saydığı bu dönemde yemin tonuna bir ayda gelen bin 100 TL'lik zam, besicileri ve üreticileri pes ettirme noktasına getirdi.
Orta Doğu coğrafyasında İran, ABD ve İsrail hattında zaman zaman tırmanan ve küresel piyasalarda büyük bir belirsizlik yaratan gerilim, Türkiye’deki üretim çarklarını da doğrudan etkilemeye başladı. Uluslararası piyasalardaki bu kriz ilk olarak akaryakıt fiyatlarına yansırken, enerji maliyetlerindeki zincirleme artış kısa sürede iğneden ipliğe birçok sektöre zam olarak döndü. Bu dalgalanmadan en ağır darbeyi alan kesim ise tarlasında, ahırında ve çiftliğinde üretim yapmaya çalışan besici ve tarım üreticileri oldu.
GİRDİ KATLANDI, ÇIKTI YERİNDE SAYDI
Üretim, tarlasındaki hasat ve ürünün pazara ulaşmasını sağlayan nakliye maliyetleri günden güne artış gösterirken, çiftçinin belini bükene esas gelişme yem fiyatlarında yaşandı. Son bir ay içerisinde yem fiyatlarına ton başına 1.100 TL zam gelmesi, hayvancılıkla geçimini sağlayan üreticilerin sert tepkisine yol açtı. Ahırdaki hayvanına vereceği yemin çuvalını dahi hesapla almak zorunda kalan besiciler, girdi maliyetlerinin katlanmasına rağmen süt ve et gibi temel çıktı fiyatlarının sabit kalmasından şikâyetçi.
"BU TERAZİ BU YÜKÜ TAŞIMAZ"
Girdi fiyatları hızla yükselirken ürün satış fiyatlarının baskılanması, bölgedeki besicilik faaliyetlerini durma noktasına getirdi. Kar marjlarının tamamen eridiğini ve zararına üretim yaptıklarını dile getiren üreticiler, maliyet artışlarına karşı acil destekleme mekanizmalarının devreye sokulmasını talep ediyor. Çiftçiler, yem fiyatlarındaki bu kontrolsüz yükselişin devam etmesi halinde damızlık hayvanların kesime gitmek zorunda kalacağını ve uzun vadede et ile süt üretiminde kriz yaşanabileceğini vurguluyor.
“HAYVANI KESİME GÖNDERMEKTEN BAŞKA ÇARE BIRAKMADILAR"
Battalgazi bölgesinde besicilik yapan Mustafa Yancı, "Ben yıllardır bu topraklarda hayvancılık yapıyorum, babadan kalma mesleğimiz bu bizim. Ama belimizi böyle büküp bizi çaresiz bırakan bir dönemi daha önce pek hatırlamıyorum. Her gün televizyonu açıyoruz; Orta Doğu'da savaş var, petrol yükseldi diyorlar. Petrolün artışı daha akşamdan pompaya yansıyor, sabahına da bizim yeme, mazota, nakliyeye zam olarak geliyor. Sadece son bir ay içerisinde yemin tonuna bin 100 liradan fazla zam geldi. Çuvalını hesabına yetişemez olduk. Bir çuval yem alırken kırk kere düşünüyoruz artık. Ahıra girip hayvanın önüne yemi dökerken elimiz titriyor. Peki soruyorum size; biz bu yemi bu fiyattan alıp hayvana yediriyoruz da karşılığında ne alıyoruz? Sattığımız sütün litresi aylardır yerinde sayıyor, et fiyatları keza öyle. Girdi maliyetlerimiz roket hızıyla yukarı çıkarken bizim ürettiğimiz malın fiyatı çakılı kaldı. Aradaki makas tamamen bizim cebimizden, çoluğumuzun çocuğumuzun rızkından gidiyor. Şunu herkes bilsin; bir üretici sattığı sütle, etle hayvanın yediği yemi karşılayamıyorsa orada üretim sürdürülemez. Biz yardım değil, alın terimizin karşılığını istiyoruz. Yem fiyatlarına derhal bir taban fiyat veya destek getirilmezse, birkaç ay sonra bu ahırlarda bakacak hayvan bulamayacaklar. İnsanlar damızlık ineğini, gebe düvesini çaresizlikten kesime göndermeye başladı. Bugün bu zammı durdurmazlarsa, yarın tüketicinin önüne gelecek etin ve sütün fiyatını hiçbir güç tutamaz. Yetkililerin bir an önce sesimizi duymasını ve yem maliyetlerini düşürecek somut adımlar atmasını bekliyoruz." şeklinde konuştu.>>MEHMET TURAN ÇİĞDEM