Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından, Türkiye’nin kalkınma öncelikleri doğrultusunda hazırlanan Yerel Kalkınma Hamlesi Programı 2025 yılı çağrısı Malatya’nın da aralarında bulunduğu bölgesel kalkınma atılımlarını desteklenmeyi amaçlıyor. Projenin yeni teşvik sisteminden yararlanmak isteyenler için başvuru sistemi açıkken Fırat Kalkınma Ajansı Genel Sekreteri Mehmet Şirin, projenin detaylarını anlattı. Şirin, teşviklerden yararlanmak için asgari yatırım tutarının 6 milyon TL’nin üzerinde olması gerektiğini söyledi.
Programı anlatmadan önce Malatya’nın sektörel durumunu değerlendiren Şirin, “Yerel Kalkınma Hamlesi ve Yeni Teşvik Sistemi bilgilendirme toplantısında sizlerle bir arada olmaktan büyük mutluluk duyuyorum. Faaliyetlerimizde bize her zaman destek veren, ev sahipliği yapan ve katkılarını esirgemeyen Ticaret ve Sanayi Odası Başkanımıza ve odamıza şükranlarımı sunuyorum. Başkanımızın giriş konuşmasında belirttiği gibi, Türkiye deprem sonrası bir toparlanma sürecindedir. Yerel Kalkınma Hamlesi ve yeni teşvik sistemi, bu sürece önemli katkılar sağlayacak. Özellikle Malatya için büyük bir değer taşıyan bu toplantının, ilimizin potansiyelini hayata geçirme yolunda önemli bir adım olacağına inanıyorum. Bugün, öncelikle Yerel Kalkınma Hamlesi’ni kısaca tanıtacağız. Malatya’da desteklenecek dört yatırım konusunu ele alacağız ve yeni teşvik sistemiyle devam eden 6. Bölge avantajlarını aktaracağız. Malatya, 750.000 nüfusuyla Doğu Anadolu Bölgesi’nin en gelişmiş illerinden biridir. 13 ilçesi bulunan ilimizde, Organize Sanayi Bölgeleri’nde (OSB) yaklaşık 32.000 kişi istihdam edilmektedir. İş gücüne katılım oranı %51-52 civarında, istihdam oranı ise %49 seviyesindedir. İşsizlik oranı, TÜİK verilerine göre %5,6 ile Türkiye ve bölge ortalamasının altındadır. Ancak, özellikle gençlerin iş gücüne katılım oranı düşük olup, bu alanda girişimcilik ve eğitim faaliyetlerimize ağırlık veriyoruz. Malatya’nın 2023 ihracat rakamı 820 milyon dolar olup, TRB1 Bölgesi’nin (Malatya, Elazığ, Bingöl, Tunceli) toplam ihracatının (1,236 milyar dolar) önemli bir kısmını oluşturur. Ancak, ilimizin potansiyelinin altında bir ihracat gerçekleştirdiğini biliyoruz. Bu doğrultuda, ajansımız dış ticaret eğitimleri ve danışmanlık programları düzenlemektedir. Yakın zamanda uygulamalı dış ticaret eğitimi de vereceğiz. Malatya, SEGE (Sosyoekonomik Gelişmişlik Endeksi) sıralamasında 44. sıradadır. Hedefimiz, bu sıralamayı 30’lu seviyelere çekmektir. Kişi başı gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYH) 7.800 dolar ile bölge ve Türkiye ortalamasının (15.000 dolar) altındadır. Ancak, ilimizin gayrisafi hasılasında sanayi sektörünün payı %21 ile bölge ortalamasının (%17) üzerindedir. Bu, Malatya’nın sanayi altyapısının güçlü olduğunu gösteriyor. Malatya, dünya kayısı başkenti olarak bilinir. Yaş ve kuru kayısı ile dut üretiminde Türkiye birincisiyiz. Kurum evi ve mamulleri ihracatında ise Türkiye üçüncüsüyüz. Turizmde, UNESCO miras listesinde yer alan Aslantepe ve son yıllardaki müze yatırımlarıyla önemli bir potansiyelimiz bulunmaktadır. Ayrıca, 100’ün üzerinde ülkeye, farklı sektörlerde ihracat yapıyoruz. Malatya, “doğunun batısı, batının doğusu” olarak stratejik bir konuma sahiptir. Havaalanı yatırımları tamamlandığında ve hızlı tren projesi devreye alındığında, ilimizin ekonomik kapasitesi daha da artacaktır. Hâlen 6. Bölge teşvik avantajlarından yararlanıyoruz ve bu fırsatları en iyi şekilde değerlendirmeliyiz. Yerel Kalkınma Hamlesi, Türkiye’nin 100 yıllık kalkınma planının üç temel bileşeninden biridir. 26 kalkınma ajansı aracılığıyla 81 ilde uygulanacak bu program, yaklaşık 324 yatırımın hayata geçirilmesini hedefliyor. Amaç, bölgeler arası gelişmişlik farklarını azaltmak ve illerin rekabet gücünü artırmaktır. Malatya için belirlenen dört yatırım konusu, sosyoekonomik gelişmişlik, coğrafi potansiyel, yerel ihtiyaçlar ve sektörlerin ileri-geri bağlantıları dikkate alınarak seçilmiştir.” dedi.
SON TARİH 30 EYLÜL
Malatya’da programdan yararlanılacak teşvik şekilleri hakkında bilgilendirmede bulunan Şirin, “Asgari 2.000 büyükbaş kapasiteli entegre besi ve et ürünleri işleme tesisi. Entegre su ürünleri üretimi ve işleme tesisi. Hazır giyim ve konfeksiyon sektöründe ileri-geri bağlantılı ürünlerin üretimi. Kayısı ve kayısı çekirdeğinden katma değerli ürünlerin üretimi. Bu konular, her yıl ocak ayında güncellenebilir. 2026 yılı için yeni konular belirlemek üzere iş insanlarımızla bir araya gelerek öneriler sunabiliriz. Başvuru Takvimi Yerel Kalkınma Hamlesi çağrısı, 1 Ağustos 2025’te başlamış olup 30 Eylül 2025’te sona erecektir. Başvurular, yerelkalkinma.sanayi.gov.tr adresindeki e-TUYS portalı üzerinden online olarak yapılmaktadır. Başvuru süreci oldukça basittir ve 2-3 sayfalık bir form doldurulması yeterlidir. Ön başvuru sonrası, yatırım konularının uygunluğu Kalkınma Ajansı Yönetim Kurulu tarafından değerlendirilir. Uygun bulunursa, 60 gün içinde fizibilite raporu hazırlanarak kesin başvuru yapılır. Fizibilite raporu formatı, aynı web sitesinde mevcuttur. Kimler Başvurabilir? Gerçek ve tüzel kişiler başvurabilir. Bir yatırımcı, en fazla 5 konuya başvurabilir. Mevcut yatırımlar, kapasiteyi %75 veya istihdamı %50 artırıyorsa programa dâhil edilebilir. Daha önce alınmış bir teşvik belgesi varsa, bu programa başvurmak için mevcut belge iptal edilmelidir. Asgari yatırım tutarı 6 milyon TL’dir. Başvuru Süreci Adımları Ön Başvuru: 30 Eylül’e kadar e-TUYS üzerinden yapılır. Değerlendirme: Kalkınma Ajansı, yatırımın uygunluğunu kontrol eder. Kesin Başvuru: Uygun bulunan başvurular için 60 gün içinde fizibilite raporu sunulur. Diğer İller için Yatırım: Malatya dışındaki illerdeki yatırım konuları da yerelkalkinma.sanayi.gov.tr adresindeki Türkiye haritasında yer alıyor. İlgili ili seçerek o ilin yatırım konularına ulaşabilirsiniz. Yerel Kalkınma Hamlesi, Malatya’nın potansiyelini hayata geçirmek için büyük bir fırsattır. 6. Bölge teşvik avantajlarıyla birleştiğinde, yatırımcılar için önemli fırsatlar sunuyor. 30 Eylül’e kadar ön başvuru yaparak bu süreci başlatmanızı öneriyoruz. Başvuru için ajansımızla iletişime geçebilirsiniz. Sorularınızı ve önerilerinizi bekliyoruz.” ifadelerini kullandı.
YATIRIMLAR VERGİDEN MUAF
Yatırımcılara vergi muafiyeti gibi istisnalar tanındığını vurgulayan Şirin, “Yerel kalkınma hamlesi, Sanayi ve Teknoloji Bakanı’nın bizzat takip ettiği ve 81 ilde önemle üzerinde durduğu bir programdır. Bakanlık, bu programa özel bir önem atfediyor ve yatırım süreçlerinde olası sorunların hızlı bir şekilde çözülmesini sağlıyor. Bu program kapsamında, yatırımcılar için sağlanan avantajlar şunlardır: KDV ve Gümrük Vergisi Muafiyeti: Yatırımlarınızda KDV ve gümrük vergisinden muafiyet sağlanıyor. Vergi İndirimi: Yatırımınızın %50’sine kadar olan kısmın %60’ı, her yıl kurumlar veya gelir vergisinden indirilebiliyor. Bu, 6. Bölge teşviklerinde %20 olan orana kıyasla önemli bir avantaj sunuyor. Sigorta Primi Desteği: İşveren Hissesi Desteği: Malatya, 6. Bölge’de yer aldığı için 8 yıl boyunca bu destekten faydalanabilirsiniz. Organize Sanayi Bölgesi’nde (OSB) yatırım yaparsanız bu süre 14 yıla kadar uzuyor. İşçi Hissesi Desteği: 10 yıl boyunca sağlanıyor. Bu destekler, bir işçi için yaklaşık 8.000 TL avantaj sağlıyor. Örneğin, 100 kişilik ek istihdamda aylık 800.000 TL’lik bir tasarruf elde ediliyor. Faiz veya Kâr Payı Desteği: Yatırım için kullanılan kredinin faiz veya kâr payının %40’ı devlet tarafından karşılanıyor. Bu, 240 milyon TL’ye kadar destek anlamına gelebiliyor. Örneğin, 100 milyon TL’lik bir yatırımda, %50 faizle alınan kredinin %40’ı (20 puanlık indirim) destekleniyor. Makine ve Ekipman Desteği: 6. Bölge teşviklerinde olmayan bu destek, makine ve ekipman alımlarında %25 oranında sağlanıyor. Üst limit yine 240 milyon TL. Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi (ITAK): Teknolojik yatırımlar için Bakanlık tarafından sunulan bu destek, büyük ölçekli yatırımlarda (1 milyar TL ve üzeri) %15’e kadar faiz avantajı sağlıyor.” açıklamalarını yaptı.
MALATYA ÖNEMLİ BİR PAZAR
Örnek işletme üzerinden sağlanan destekleri açıklayan Şirin, “Malatya, et ürünleri ve ticareti açısından Doğu Anadolu ve Orta Doğu için önemli bir pazar konumundadır. 2024 yılında 22 milyon doları aşan et ihracatı, bu potansiyeli ortaya koyuyor. Yerel kalkınma hamlesi kapsamında, entegre bir et işleme tesisi ve besicilik yatırımı destekleniyor. Bu tesis, kesimhane, kıyma, sucuk, pastırma ve kavurma gibi ürünlerin işlenmesini kapsıyor. Örnek Senaryo: 10 Milyon Dolarlık Yatırım10 milyon dolarlık (yaklaşık 400 milyon TL) bir yatırım öngörüldüğünde, bu programın sağladığı avantajlar şöyledir: KDV İstisnası: Yaklaşık 44 milyon TL. Gümrük Vergisi İndirimi: Yaklaşık 2 milyon TL. Vergi İndirimi: Yatırımın %50’sine yakın kısmı (160 milyon TL’ye kadar) vergiden düşülebiliyor. Faiz Desteği: 80 milyon TL’lik kredi faiz desteği. Sigorta Primi Desteği: 100 kişilik istihdamda, işveren hissesi için 63 milyon TL, işçi hissesi için 44 milyon TL olmak üzere toplam 107 milyon TL avantaj sağlanıyor.” şeklinde konuştu.>>MEHMET TURAN ÇİĞDEM