6 Şubat 2023 depremlerinin ardından TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilen yeni kanun, TOKİ afet konutları ve iş yerleri için önemli mali kolaylıklar getirdi. Hak sahiplerine 31 Aralık 2026 tarihine kadar borçlarını peşin kapatmaları halinde konutlarda yüzde 74’e, iş yerlerinde yüzde 48’e varan indirim imkanı tanındı. Bu düzenleme sevinçle karşılanırken, “Yerinde Dönüşüm” projesi kapsamında kendi arsalarında evini yeniden yapan depremzedeler de aynı avantajlardan yararlanmak istediklerini belirterek seslerini duyurmaya başladı.
Yeni yasa, Kahramanmaraş merkezli depremlerden etkilenen 11 ilde TOKİ tarafından yapılan konutların borçlandırma süreçlerini kolaylaştırırken, yerinde dönüşüm desteklerinden faydalanan vatandaşlar da benzer bir ödeme indirimi bekliyor. Yerinde dönüşüm yapanlar, devletten aldıkları hibe ve kredi destekleriyle kendi evlerini inşa etmek için ağır borç yükü altına girdi. Birçok vatandaş, yüksek faiz ve taksitler nedeniyle zorlandıklarını, TOKİ konutlarındaki gibi peşin ödeme indiriminin kendilerine de uygulanmasını talep ediyor.
Konuyla ilgili görüşlerini aldığımız yerinde dönüşüm yapan depremzedeler, “TOKİ’den ev alanlara yüzde 74 indirim veriliyorsa, biz kendi evimizi yapanlara da aynı kolaylık sağlanmalı” görüşünde birleşiyor. Uzmanlar, bu talebin hükümet tarafından değerlendirilmesi halinde afet bölgesindeki ekonomik rahatlama ve inşaat sektöründeki hareketliliğin artabileceğini belirtiyor.
“KENDİ EVİMİZİ YAPTIK, ŞİMDİ BORCUN ALTINDA EZİLİYORUZ”
Malatya’nın Battalgazi ilçesinde yerinde dönüşüm yaparak 3+1 evini yeniden inşa eden 48 yaşındaki esnaf Ahmet Demirci ile konuştuk: “Depremde evim tamamen yıkıldı. Devlet yerinde dönüşüm desteği verdi, hibe aldık ama yetmedi. Kredi çekmek zorunda kaldık. Toplam borcumuz şu anda 4 milyon 200 bin TL’yi buldu. Her ay 28 bin TL taksit ödüyoruz. Dükkanım depremde zarar gördü, gelirim düştü. Yeni yasayla TOKİ konutlarına yüzde 74 indirim çıktığını duyunca çok sevindik ama sonra ‘bize niye yok?’ diye sormaya başladık. Kendi arsama ev yaptığım için ‘devlete yük olmadım’ diye düşünüp gurur duyuyordum. Ama şimdi aynı hakları alamamak bizi üzdü. Peşin ödeme yapabilirsem en az yüzde 50-60 indirim bekliyorum. Aileden, akrabadan borç alarak bir şekilde kapatmak istiyorum. 31 Aralık 2026’ya kadar süre verirlerse biz de yararlanmak istiyoruz. Yoksa taksitler altında ezileceğiz. Birçok komşum aynı durumda. Bazıları evini satmak zorunda kalıyor. Hükümetten ricamız, yerinde dönüşüm yapanlara da aynı peşin ödeme indirimini getirmeleri. Biz de TOKİ’den ev alanlar gibi rahat bir nefes almak istiyoruz. Evimiz bitti ama borç bitmiyor. Bu yükü hafifletsinler.” dedi.
“TOKİ’YE İNDİRİM, BİZE HİÇBİR ŞEY YOK MU?”
Yeşilyurt’ta yerinde dönüşümle ev yapan 39 yaşındaki öğretmen Fatma Öztürk ise, “Deprem sabahı okula giderken her şey yıkıldı. Arsada tek başıma kaldım. Yerinde dönüşüm projesine girdim. Hibe aldım, kredi çektim. İnşaat maliyetleri çok arttı, toplam borç 3 milyon TL oldu. Aylık taksidim 30 bin TL. Maaşımla zor ödüyorum. Yeni yasayı duyunca önce sevindim, sonra ‘ya bizim gibi kendi evini yapanlar?’ dedim. TOKİ’den ev alanlar borcu peşin kapatınca yüzde 74 indirim alacak. Biz niye dışarıda kalıyoruz? Bizim yaptığımız evler de depreme dayanıklı, Çevre Bakanlığı denetiminden geçti. Aynı afetzedeyiz. En azından yüzde 40-50 peşin ödeme indirimi veya faiz düşümü bekliyoruz. 31 Aralık 2026’ya kadar süre tanınsa, bankalardan ek krediyle kapatmaya çalışacağım. Komşularım da aynı talebi dile getiriyor. Bazıları ‘TOKİ’den alsaydık daha avantajlı olurdu’ diyor. Hükümetin eşit davranmasını istiyoruz. Yerinde dönüşüm yapanlara da destek devam etmeli. Aksi takdirde birçok kişi evini tamamlayamadan borç batağında kalacak. Bu konunun mecliste tekrar görüşülmesini talep ediyoruz.” ifadelerine yer verdi.>>MEHMET TURAN ÇİĞDEM