6 Şubat 2023 depremlerinde büyük yıkım yaşayan Malatya’da, tarihi ve kültürel mirasın restorasyonu vatandaşların en çok merak ettiği konular arasında. Asrın felaketi olarak nitelendirilen depremler, şehirdeki kültür varlıklarını da ağır şekilde etkiledi. Ancak, Ulu Camii, Kervansaray ve diğer tarihi yapıları yeniden ayağa kaldırma çalışmaları, uzun süren bürokratik süreçler nedeniyle yavaş ilerliyor. Edinilen bilgilere göre, restorasyon için sadece proje hazırlama aşaması bir yıl sürüyor. Ardından projeler, Sivas Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun onayına sunuluyor. Bağımsız denetçiler ve sektör paydaşlarından oluşan kurulun incelemesi, gerektiğinde düzenlemeler ve ek çalışmalar, süreci 3 ila 8 yıla kadar uzatabiliyor.
DEPREMİN MİRASA VURDUĞU DARBE
Malatya, Anadolu’nun köklü tarihine ev sahipliği yapan şehirlerden biri. Ulu Camii, Silahtar Mustafa Paşa Kervansarayı, Hacı Yusuf Taş Camii gibi kültür varlıkları, şehrin tarihini ve kimliğini yansıtan önemli simgeler. Ancak, 6 Şubat depremleri, bu yapıları ya tamamen yıktı ya da ağır hasar verdi. Özellikle Ulu Camii’nin minaresi ve iç kısımları ciddi zarar görürken, Kervansaray’ın dıştan sağlam görünen yapısı, içerideki çatlaklarla tehlike sinyalleri veriyor. Depremin ardından başlatılan restorasyon çalışmaları, Malatya’nın kültürel mirasını kurtarmak için umut olsa da, sürecin uzaması vatandaşların tepkisini çekiyor.
BİR YIL SADECE PROJE İÇİN
Kültür varlıklarının restorasyonu, karmaşık ve titiz bir süreç gerektiriyor. Edinilen bilgilere göre, bir tarihi yapının restore edilmesi için ilk adım, detaylı bir proje hazırlanması. Bu aşama, sanat tarihçileri, mimarlar ve mühendislerden oluşan uzman ekipler tarafından yürütülüyor. Proje hazırlığı, yapının tarihi dokusuna uygunluk, deprem dayanıklılığı ve özgünlüğünün korunması gibi unsurları içerdiği için ortalama bir yıl sürüyor. Sanat tarihçilerinin taramaları, yapının geçmişteki onarımlarını ve orijinal özelliklerini inceleyerek, restorasyonun nasıl yapılacağına dair yol haritası çiziyor.
Proje hazırlığı tamamlandıktan sonra, süreç Sivas Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’na taşınıyor. Malatya’nın kültür varlıkları, Sivas’taki bu kurulun yetki alanında bulunuyor. Bağımsız denetçiler, akademisyenler ve sektör paydaşlarından oluşan kurul, projeleri detaylı bir şekilde inceliyor. Yapının tarihi değerine uygunluğu, kullanılacak malzemeler, restorasyon teknikleri ve bütçe gibi unsurlar titizlikle değerlendiriliyor. Gerekli görüldüğünde, projelerde düzenlemeler talep ediliyor. Bu denetim süreci, restorasyonun kalitesini artırsa da, vatandaşlar için “bürokratik bir engel” olarak görülüyor. Kurulun onay süreci, projenin kapsamına bağlı olarak haftalar, hatta aylar sürebiliyor.
Sivas Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun onayı alındıktan sonra, restorasyonun uygulama aşamasına geçiliyor. Ancak, bu aşama da hızlı ilerlemiyor. Benzer restorasyon projelerinin Türkiye genelinde 3 ila 8 yıl sürebildiği belirtiliyor. Malatya’daki Ulu Camii gibi büyük ölçekli yapılar için bu süre daha da uzayabiliyor.>>MEHMET TURAN ÇİĞDEM
EDİTÖR
