Malatya’da motorin fiyatlarına gelen 4,62 TL'lik son dev zammın ardından litre fiyatları ilk kez üç haneli rakamlara ulaşarak 100 TL sınırını devirdi. Tarihi zamla birlikte akaryakıt istasyonlarında büyük bir otomasyon ve tabela krizi patlak verdi; eski tip pompalar kilitlendi, tabelalara bantla "1" rakamı eklendi.
Türkiye genelinde döviz kuru ve küresel brent petrol fiyatlarındaki dalgalanmaların akaryakıt fiyatlarına yansıması, Malatya’daki akaryakıt istasyonlarında benzeri görülmemiş bir teknik ve lojistik krize yol açtı. Önceki gece yarısı itibarıyla motorin (mazot) grubuna uygulanan 4,62 TL'lik artışın ardından kentin pek çok noktasındaki akaryakıt istasyonlarında litrelik satış fiyatları 100 TL barajını aşarak 102 TL seviyelerine fırladı. Akaryakıt sektöründe daha önce tecrübe edilmeyen bu "üç haneli" fiyatlama dönemi, pompa otomasyon sistemlerinden yol tabelalarına kadar geniş bir alanda teknik yetersizlikleri ve "3 haneli rakam" korkusunu beraberinde getirdi.
SİSTEM KİLİTLENMESİN DİYE FİYATI 99,98 TL'DE SABİTLEDİLER
Malatya'da gece gelen zammın ardından pompalarını güncellemek isteyen çok sayıda istasyon işletmecisi, dijital ve mekanik altyapının azami iki haneli (99,99 TL) fiyatlama standartlarına göre tasarlanmış olması sebebiyle büyük bir şok yaşadı. Eski tip otomasyon ve pompa yazılımı kullanan bazı istasyonlarda fiyatların kilitlenmesini ve satışın durmasını engellemek amacıyla geçici çözümlere başvuruldu. Pompa ekranlarının 100 TL ve üzerini gösterememesi sebebiyle kentteki bazı işletmeler, motorinin litre fiyatını sistemde zorunlu olarak 99 TL 99 kuruş düzeyinde tutarak kar paylarından ödün vererek satış yapmaya devam etti. İstasyon sahipleri, zammın geçici olmasını ve fiyatların yeniden iki haneli seviyelere gerilemesini temenni ederken, sektör uzmanları bu durumun geçici çözümlerle uzun süre idare edilemeyeceğine dikkat çekiyor.
SEKTÖRE 212,5 MİLYON DOLARLIK DEV REVİZYON MALİYETİ
Akaryakıt fiyatlarının litre bazında 99,99 TL sınırını aşarak 100 TL'nin üzerine çıkması, yalnızca Malatya'da değil, Türkiye genelindeki yaklaşık 14 bin akaryakıt istasyonunu dev bir altyapı yatırımıyla karşı karşıya bıraktı. Sektör temsilcilerinden alınan bilgilere göre, ülke genelinde aktif olarak kullanılan 75 bin ila 80 bin arasındaki akaryakıt pompasının neredeyse üçte ikisi 100 TL ve üzeri fiyatlandırmaları teknik olarak desteklemiyor. Pompaların kilitlenmemesi ve otomasyon sistemlerinin sağlıklı çalışabilmesi için acil ekran, kart ve yazılım değişikliği (revizyon) yapılması gerekiyor. Türkiye genelindeki istasyon pompalarının üçte ikisinin yenilenmesi veya modernize edilmesinin toplam maliyetinin 215 milyon doları bulacağı hesaplanıyor.
TABELAYA BANTLI ÇÖZÜM
Pompa otomasyonlarında yaşanan teknik sıkıntıların bir benzeri de yol kenarlarında bulunan dev fiyat panolarında ve totellerde yaşandı. Pompalarında yeni nesil dijital altyapı bulunan ve 102 TL seviyesindeki güncel fiyatı ekrana yansıtabilen istasyonlar dahi led ve mekanik tabelaların azami 2 basamaklı sayı yazılımı sebebiyle çaresiz kaldı.
Malatya’da 1 litre motorini 102 TL dolaylarından satışa sunan bir akaryakıt istasyonunda, toteldeki 2 haneli rakam bölmesine sığmayan fiyat için trajikomik bir yöntem uygulandı. İşletme çalışanları, dijital panonun en sol tarafına koli bandı ve şerit bant kullanarak elle kesilmiş "1" rakamını yapıştırdı. Yanına eklenen dijital ekranla birlikte tabelada 3 basamaklı "102,00 TL" görüntüsü sağlandı.
İSTASYON SAHİPLERİ VE SEKTÖR TEMSİLCİLERİ TEDİRGİN
Yaşanan bu olağanüstü sürecin hem işletmecileri hem de tüketicileri mağdur ettiğini belirten sektör temsilcileri, akaryakıt fiyatlarındaki hızlı artışın sadece pompadaki rakamları değil, istasyonların sermaye ve altyapı yapısını da altüst ettiğini vurguluyor. Eski pompaların üç haneli rakamları algılayamaması nedeniyle satış yapamaz hale gelme riski taşıyan bayi sahipleri, Ticaret Bakanlığı ve EPDK’dan (Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu) mevzuat ve otomasyon geçiş süreçlerine ilişkin esneklik ile destek bekliyor. Yüksek sermaye gerektiren pompa değişim maliyetlerinin karşılanmasının mevcut kâr marjlarıyla imkânsız olduğunu belirten bayiler, akaryakıtta stabilizasyon sağlanamaması durumunda tescilli birçok istasyonun kepenk kapatma riskiyle yüzleşeceğini dile getiriyor.>>MEHMET TURAN ÇİĞDEM
EDİTÖR
