Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2024 yılı Ulusal Eğitim İstatistikleri’ni açıkladı. Verilere göre, 25-34 yaş grubunda yükseköğretim mezun oranı 2008’deki yüzde 13,5’ten 2024’te yüzde 44,9’a kadar yükseldi. Kadınlarda bu oran yüzde 12,5’ten yüzde 48,9’a, erkeklerde ise yüzde 14,6’dan yüzde 41,1’e çıktı. Ancak Malatya’da okuma yazma bilmeyen kadın sayısı 29 bin 142 olurken, erkeklerde bu rakam 4 bin 159’da kaldı. Türkiye genelinde 25 yaş ve üzeri nüfusun ortalama eğitim süresi 9,5 yıla ulaşırken, Malatya 9,1 yıl ile geride kaldı. Cinsiyet eşitsizliği ise Türkiye’de 0,86, Malatya’da 0,80 olarak belirlendi. Bu veriler şehirde yaşanan cinsiyet eşitsizliğinin ülke ortalamasının üzerinde olduğunu ortaya koydu.
YÜKSEKÖĞRETİMDE ARTIŞ, OECD İLE YARIŞ
2008-2024 döneminde Türkiye’de 25-34 yaş grubunda yükseköğretim mezun oranı büyük bir sıçrama gösterdi. Kadınlarda yüzde 12,5’ten yüzde 48,9’a, erkeklerde yüzde 14,6’dan yüzde 41,1’e yükselen oranlar, eğitimde cinsiyet farkının azaldığını gösteriyor. 2022 OECD ortalaması yüzde 47,4 iken, Türkiye yüzde 42,9 ile bu seviyenin altında kaldı. OECD’de Güney Kore yüzde 69,6 ile zirvedeyken, Meksika yüzde 27,3 ile son sırada yer aldı. Türkiye, OECD ortalamasına yaklaşsa da, yükseköğretimde hâlâ mesafe kat etmesi gerektiği görülüyor.
ORTALAMA EĞİTİM SÜRESİ: BÖLGESEL FARKLAR BELİRGİN
2024’te Türkiye genelinde 25 yaş ve üzeri nüfusun ortalama eğitim süresi 9,5 yıl oldu. Erkeklerde 10,2 yıl, kadınlarda 8,8 yıl olarak gerçekleşti; bu, 2023’teki 9,3 yıl, 10,1 yıl ve 8,6 yıla kıyasla küçük bir artışa işaret ediyor. Malatya’da ise 2024’te ortalama eğitim süresi 9,1 yıl (erkeklerde 10,1 yıl, kadınlarda 8,1 yıl) ile Türkiye ortalamasının altında kaldı. 2023’te Malatya’da bu rakamlar sırasıyla 9,0, 10,0 ve 7,9 yıldı. Cinsiyet eşitlik oranı Türkiye’de 0,85’ten 0,86’ya, Malatya’da 0,79’dan 0,80’e yükseldi, ancak hâlâ istenen seviyenin uzağında.
BÖLGESEL EĞİTİMDE UÇURUM: ŞIRNAK LİDER
Son on yılda (2015-2024) ortalama eğitim süresinde en yüksek artış yüzde 51,6 ile Şırnak’ta, yüzde 42,1 ile Hakkari’de, yüzde 39,9 ile Muş’ta, yüzde 38,5 ile Şanlıurfa’da ve yüzde 37,3 ile Bingöl’de görüldü. Buna karşılık, en düşük artış yüzde 13,7 ile Ankara’da, yüzde 15,4 ile Eskişehir’de, yüzde 15,6 ile Tekirdağ’da, yüzde 15,9 ile İzmir’de ve İstanbul’da gerçekleşti. Bu veriler, doğu illerinde eğitime erişimin daha hızlı arttığını, ancak hâlâ ciddi bir eşitsizlik olduğunu ortaya koyuyor.
MALATYA’DA CİNSİYET EŞİTSİZLİĞİ ALARM VERİYOR
Malatya, eğitimde genel ortalamada Türkiye’ye yakın olsa da, cinsiyet eşitsizliği ve okuryazarlık sorunu dikkat çekiyor. 2024’te okuma yazma bilmeyen kadın sayısı 29 bin 142 iken, erkeklerde bu rakam 4 bin 159. Kadınların eğitim süresi erkeklere kıyasla 2 yıl geride kalırken, okuryazarlık farkı bu uçurumu daha da belirginleştiriyor. 2023’te de benzer bir tablo vardı; kadınların eğitim süresi 7,9 yıl, erkeklerin 10,0 yıl olarak kaydedilmişti. Bu durum, Malatya’da kız çocuklarının eğitime erişiminde ciddi bir ihmal olduğunu gösteriyor.
EĞİTİMDE EŞİTSİZLİK VE ÇÖZÜM ARAYIŞI
Türkiye’nin eğitimde gösterdiği ilerleme sevindirici olsa da, bölgesel ve cinsiyet bazlı eşitsizlikler hâlâ çözülmeyi bekliyor. Malatya’daki okuryazarlık farkı, kırsal kesimdeki kız çocuklarının eğitime erişiminin yetersizliğine işaret ediyor. TÜİK verileri, şehirde eğitimin yaygınlaşması için daha fazla yatırım ve farkındalık kampanyasına ihtiyaç olduğunu ortaya koyuyor. Yetkililer, bu konuda acil adımlar atmazsa, Malatya’nın eğitimdeki geriliği uzun yıllar sürebilir.>>MEHMET TURAN ÇİĞDEM
EDİTÖR
