Uluslararası Tarımsal Kalkınma Fonu (IFAD) ile imzalanan "Fırat Nehri Havzası Rehabilitasyon Projesi Hibe Anlaşması", 6 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak resmen yürürlüğe girdi. Havzanın kilit kenti ve tarım üssü Malatya’da heyecan yaratan fon; toprak korumadan sulama altyapısına, iklim dirençli tarımdan kırsal kalkınmaya kadar geniş bir yelpazede bölge üreticisine can suyu olacak anlaşmanın amacı; bölge halkının yoksulluğunu azaltmak olarak belirtildi.
Türkiye'nin tarımsal üretimi, su kaynakları yönetimi ve iklim değişikliğiyle mücadelesinde stratejik bir dönüm noktası oluşturacak dev hibe anlaşması resmen yürürlüğe girdi. Birleşmiş Milletler öncülüğünde faaliyet gösteren Uluslararası Tarımsal Kalkınma Fonu (IFAD) ile Türkiye Cumhuriyeti hükümeti arasında sağlanan mutabakat çerçevesinde yürütülecek olan "Fırat Nehri Havzası Rehabilitasyon Projesi Hibe Anlaşması", Resmî Gazete'nin yayımlanmasıyla birlikte hukuki ve idari altyapısına kavuştu.
Fırat Nehri Havzası'nın ekolojik dengesini korumayı, tarımsal verimliliği katlamayı ve havzada yer alan kırsal nüfusun refah seviyesini yükseltmeyi hedefleyen proje; uluslararası hibe imkânlarını bölge çiftçisinin hizmetine sunacak.
PROJENİN ODAK NOKTASI: MALATYA
Fırat Nehri'nin beslediği en kritik coğrafi ve ticari merkezlerden biri olan Malatya, projenin uygulama ve fayda sağlam alanı olarak öne çıkıyor. Dünya kuru kayısı üretiminin merkezi konumunda bulunan, aynı zamanda hayvancılık ve bitkisel üretimde bölgenin lokomotifi olan kent, rehabilitasyon projesinden en yüksek payı alacak iller arasında başı çekiyor.
Projeyle birlikte Malatya özelinde şu hayati adımların atılması planlanıyor:
Toprak Koruma ve Erozyonla Mücadele: Malatya’nın meyve bahçeleri ve eğimli tarım arazilerinde toprak erozyonunu önleyici mekanik ve biyolojik tedbirler hibe fonlarıyla desteklenecek.
Modern Sulama Altyapısı ve Su Tasarrufu: Küresel iklim krizinin yarattığı kuraklık tehdidine karşı Fırat Havzası'ndaki sulama ağları modernize edilecek. Malatya çiftçisinin kapalı sistem ve damla sulama altyapılarına erişimi kolaylaştırılacak.
İklim Dirençli Tarım Uygulamaları: Aşırı sıcaklar, zirai don ve aniden gelişen iklim olaylarına karşı kentin temel ürünü olan kayısı ve diğer tarımsal değerlerin korunması için modern tarım teknolojileri yaygınlaştırılacak.
Kırsal Kalkınma ve Küçük Üreticiye Destek: Proje, küçük ölçekli aile işletmelerinin ve kırsalda kadın/genç üreticilerin hibe ve teknik eğitimlerle desteklenmesini doğrudan hedefleyecek.
ANLAŞMANIN TÜM DETAYLARI VE FİNANSAL ÇERÇEVESİ
Resmî Gazete’de yayımlanan karar doğrultusunda, IFAD tarafından sağlanacak hibe fonu doğrudan havza rehabilitasyonunda kullanılacak özel tahsisli bütçelerden oluşuyor. Proje süresince Tarım ve Orman Bakanlığı ile Su Yönetimi Genel Müdürlüğü koordinasyonunda yürütülecek çalışmalarda geri ödemesiz hibeler; doğrudan arazi ıslahı, havza bazlı tarımsal altyapı projeleri, mera ıslah çalışmaları ve üretici birliklerinin kapasitelerinin geliştirilmesine aktarılacak.
Hibe anlaşmasının şartları uyarınca, projenin şeffaf ve ölçülebilir bir takvimle yürütülmesi esas alınacak. Bölgede sürdürülebilir arazi yönetimi (SAY) ilkeleri doğrultusunda doğal kaynakların korunması sağlanırken, havzadaki su kalitesinin iyileştirilmesi ve su kayıplarının minimuma indirilmesi sağlanacak.
MALATYA İÇİN NEDEN BİR "HAYAT ÖPÜCÜĞÜ"?
Dünya genelinde gıda güvenliği ve su krizinin en üst seviyede tartışıldığı bir dönemde Fırat Nehri Havzası’na aktarılacak bu uluslararası kaynak, Şanlıurfa, Elazığ, Diyarbakır, Adıyaman, Bingöl ve Malatya için sadece bir altyapı yatırımı değil, aynı zamanda ekonomik bir vizyon anlamına geliyor. Projenin asıl amacı ise bu havzalarda yaşayan halkın yoksulluğunu azaltmak olarak belirtiliyor.
Son yıllarda yaşanan zirai don felaketleri, kuraklık riskleri ve üretim maliyetlerindeki artışlar nedeniyle zor bir süreçten geçen Malatya çiftçisi, uluslararası hibe mekanizmaları sayesinde üretim maliyetlerini düşürme şansı yakalayacak. Fırat’ın suyunu ve toprağını yenilikçi teknolojilerle buluşturacak bu hamle, kentin 400 milyon doları bulan kayısı ihracatı potansiyelini ve kırsal istihdamı doğrudan koruma altına alacak.
Önümüzdeki günlerde Tarım ve Orman Bakanlığı ile Malatya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü yetkililerinin projeye ilişkin yerel bilgilendirme toplantılarını başlatması ve Malatyalı üreticiler için başvuru rehberlerini ilan etmesi bekleniyor.>>MEHMET TURAN ÇİĞDEM