Dünya kuru kayısı üretiminin ve ihracatının başkenti Malatya’da, çiftçilerin hasat ve işleme döneminde en büyük çilesi haline gelen işçilik maliyetleri ve mevsimlik işçi bulma sorununa teknolojik bir neşter vuruldu. Tarım ve Orman Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü’nün (TAGEM) destekleri ve Kayısı Araştırma Enstitüsü’nün titiz çalışmaları sonucunda geliştirilen Kayısı Patik Makinesi, üreticilerin kullanımına sunuldu. Araştırma Enstitüsü’nün Yeşilyurt Yerleşkesi’nde düzenlenen tanıtım programına Malatya Valisi Seddar Yavuz, İl Tarım ve Orman Müdürü Osman Akar, Malatya Ticaret Borsası Başkanı Ramazan Özcan, Kayısı Araştırma Enstitüsü Müdürü Abdullah Erdoğan, özel sektör temsilcileri ve çok sayıda kayısı üreticisi katıldı.
GÜNDE 2 TONA YAKIN KAYISIYI ÇEKİRDEĞİNDEN AYIRIYOR
Tanıtım programında makinenin teknik detayları ve saha performansı hakkında bilgi veren Kayısı Araştırma Enstitüsü Müdürü Abdullah Erdoğan, geliştirilen sistemin tarımda verimliliği katlayacağını vurguladı. Erdoğan, yerli makinenin günde 1.800 ile 2.000 kilogram arasındaki kayısıyı "patik" işleminden geçirerek çekirdeğinden ayırdığını belirtti. Bu kapasitenin tam 15 işçinin bir günde yaptığı işe denk geldiğini ifade eden Erdoğan, üreticiler arasında yapılan saha araştırmasının sonuçlarını da paylaştı. Kayısı üreticilerinin makineye olağanüstü bir ilgi gösterdiğini belirten Erdoğan, görüşülen çiftçilerin yüzde 95’inin cihazı hemen satın almak istediğini, devlet hibe programlarına dahil edilmesi durumunda ise bu talebin yüzde 100'e ulaştığını dile getirdi.
VALİ YAVUZ: "MALİYETLERİ DÜŞÜRMEZSEK REKABET EDEMEYİZ"
Programda üreticilere ve kamuoyuna hitap eden Malatya Valisi Seddar Yavuz, çağın inovasyon ve teknoloji çağı olduğuna dikkat çekerek, sanayi devrimini ıskalayan bir anlayışın tarımda ve diğer sektörlerde ayakta kalamayacağını belirtti. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın öncülüğünde başlatılan Milli Teknoloji Hamlesi'nin tarım sektöründeki yansımasının bu tür yerli makineler olduğunu ifade eden Vali Yavuz, konuşmasında şu kritik noktalara değindi:
"GELECEKTE TARLADA ÇALIŞACAK İNSAN BULAMAYACAĞIZ"
"Hangi sektörde olursanız olun; maliyetlerinizi aşağı çekecek, rekabet gücünüzü artıracak yatırımlar yapmak zorundasınız. Evet, harika bir kayısımız var, tadı mükemmel. Ancak maliyetlerimiz ne durumda? 5-10 yıl sonra mevsimlik tarım işçisi bulabilecek miyiz? Nüfus artış hızımız düşüyor. Malatya’nın ve Türkiye'nin doğum oranları son 5 yılda belirgin şekilde azaldı. Yakın gelecekte tarlada çalışacak, kayısıyı toplayacak, patik yapacak insan bulmakta zorlanacağız. Dolayısıyla maliyetleri düşüren bu tür teknolojik hamleler bizim için bir lüks değil, zorunluluktur."
"2025’TE ÇİFTÇİMİZE 9,4 MİLYAR TL DESTEK SAĞLADIK"
Devletin Malatya tarımını ve kayısı üreticisini hiçbir zaman yalnız bırakmadığını vurgulayan Vali Yavuz, mali destek rakamlarına da açıklık getirdi. 2025 yılı içerisinde Malatya çiftçisine toplam 9,4 milyar TL tutarında kaynak aktarıldığını belirten Yavuz, bu miktarın yaklaşık 8 milyar TL'lik kısmının doğrudan zirai don felaketinden etkilenen üreticilere verilen desteklerden oluştuğunu hatırlattı
"KIYAMET KOPMUŞ GİBİ ALGIYA GEREK YOK"
Kayısı taban fiyatları ve piyasa dalgalanmalarına ilişkin tartışmalara da değinen Vali Seddar Yavuz, Toprak Mahsulleri Ofisi'nin (TMO) piyasayı regüle eden düzenleyici bir aktör olarak teyakkuzda olduğunu belirtti: "Süreci Hükümetimiz, Tarım Bakanlığımız, Milletvekillerimiz ve Büyükşehir Belediyemizle birlikte sabırla ve dikkatle takip ediyoruz. Piyasanın çok düşmesini kişisel olarak beklemiyorum. Bir aksilik veya spekülatif bir oynama olursa TMO derhal devreye girer. Birdenbire büyük bir kıyamet kopmuş gibi panik havasına girmeye gerek yoktur. Çiftçimizi dün yalnız bırakmadık, bugün de bırakmayız. Biraz teenni ve sabırla bu süreci yöneteceğiz."
"KENDİ İÇ POLEMİKLERLE BİRBİRİMİZİ AŞAĞI ÇEKMEYELİM"
Kayısıdaki "değer zinciri" kavramına vurgu yapan Yavuz; üreticiden mevsimlik işçiye, tüccardan ihracatçıya kadar tüm halkanın birbirinin hukukuna saygı duyması gerektiğini belirterek konuşmasını şöyle tamamladı: "Bu değer zincirinde hiç kimse bir diğerinden daha değersiz değildir. Biri olmadığında sistem yürümez. Üreticimizi mutlak surette koruyacağız ama birbirimizi aşağı çekerek, polemiklerle üzerek dünya piyasasındaki hâkimiyetimizi koruyamayız. Bugün tanıttığımız bu makine gibi maliyet düşürücü yatırımlar, üreticimizin kâr marjını artıracak ve Malatya kayısısının katma değerini yükseltecektir." Konuşmaların ardından protokolle birlikte makine alanında incelemelerde bulunan heyet, Kayısı Patik Makinesi’nin çalışma mekanizmasını canlı olarak test etti.>>MEHMET TURAN ÇİĞDEM