Malatya’nın Yeşilyurt ilçesinde yapıların deprem güvenliğini artırmak ve mevcut yapı stokundaki sismik riskleri belirlemek amacıyla önemli bir düzenlemeye gidildi. Yeşilyurt Belediye Meclisi’nin kasım ayı toplantısında görüşülen karara göre, 18 Mart 2018 tarihinden önce yapı ruhsatı almasına rağmen henüz yapı kullanma izin belgesi (iskan) almamış binalardan Deprem Performans Değerlendirme Raporu istenecek. Yapılan değerlendirme sonucunda deprem performans raporu olumsuz olan veya söz konusu raporu sunamayan yapılara iskan belgesi düzenlenmeyecek.
Türkiye’nin aktif deprem kuşağında bulunması ve 6 Şubat 2023 tarihinde Kahramanmaraş merkezli meydana gelen depremlerin yapı güvenliği konusundaki önemini bir kez daha ortaya koyması, yerel yönetimlerin mevcut yapı stokuna yönelik çalışmalarını gündeme taşıdı. Bu kapsamda Yeşilyurt Belediye Meclisi’nde, henüz yapı kullanma izin belgesi almamış eski ruhsatlı binaların deprem güvenliği açısından değerlendirilmesini öngören düzenleme ele alındı.
Meclis gündemine alınan “Yapı Kullanma İzin Belgesi Düzenlenmesinde Deprem Performans Değerlendirme Raporu İstenilmesi” başlıklı düzenlemede, özellikle 18 Mart 2018 tarihinde yürürlüğe giren Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği öncesinde ruhsatlandırılan yapıların mevcut durumlarının incelenmesi gerektiğine dikkat çekildi. 18 Mart 2018 tarihli ve 30364 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği ile yapıların deprem etkileri altında tasarımına ilişkin esasların güncellendiği, yapı güvenliğine yönelik kapsamlı mühendislik kriterlerinin belirlendiği hatırlatıldı.
Düzenlemenin gerekçesinde, 3194 sayılı İmar Kanunu ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında belediyelerin planlı ve sağlıklı kentleşmeyi sağlama, can ve mal güvenliğini koruma ve kamu yararını gözetme görevlerinin bulunduğu belirtildi. Bu sorumluluklar doğrultusunda, 2018 yılı öncesinde yapı ruhsatı düzenlenmiş ancak henüz yapı kullanma izin belgesi almamış binaların, iskan başvurusu sırasında mevcut deprem güvenliği açısından değerlendirilmesinin gerekli olduğu ifade edildi.
RAPOR İMAR VE HUKUK KOMİSYONLARINDA İNCELENDİ
Belediye Meclisi’nde gündeme getirilen düzenleme, ilk değerlendirmelerin ardından incelenmek üzere İmar Komisyonu ile Hukuk İhtisas Komisyonuna havale edildi. İki komisyon tarafından konunun teknik, şehircilik ve yasal boyutları birlikte ele alınarak ortak değerlendirme gerçekleştirildi. Komisyon raporunda, düzenlemenin hukuki dayanakları ayrıntılı şekilde sıralandı. Bu kapsamda 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun belediyelerin yetki ve imtiyazlarını düzenleyen 15. maddesi ile hemşehrilerin can ve mal güvenliğini korumaya yönelik tedbirleri alma yükümlülüğü dikkate alındı. Ayrıca 3194 sayılı İmar Kanunu’nun yapı ruhsatı, yapı kullanma izni ve yapıların fen, sağlık ve çevre şartlarına uygun inşa edilmesine ilişkin hükümleri değerlendirildi. Bunun yanı sıra 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun'un riskli yapıların tespiti ve kentsel dönüşüm süreçlerine ilişkin düzenlemeleri ile Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği'nin (TBDY 2018) mevcut binaların deprem performanslarının belirlenmesi ve değerlendirilmesini içeren 15. bölüm hükümleri de komisyonların incelemesinde esas alındı. Komisyonların ortak değerlendirmesinde, Yeşilyurt ilçesindeki yapı stokunun sismik risk durumunun belirlenmesi ve afetlere karşı daha dirençli bir şehir yapısının oluşturulması amacıyla belediye idaresinin deprem performans analizi talep etmesinin kamu yararı taşıdığı belirtildi. Komisyon raporunda, düzenlemenin uygulanması sırasında yapı sahiplerinin mağduriyet yaşamaması adına rapor istenecek binaların açık ve net kriterlere bağlanmasının önemine de değinildi. Yapılan hukuki ve teknik incelemeler sonucunda düzenlemenin mevcut yasal mevzuata, üst normlara ve kamu hukukuna uygun olduğu tespit edildi.
Bu doğrultuda, 18 Mart 2018 tarihinden önce yapı ruhsatı düzenlenmiş ve henüz yapı kullanma izin belgesi almamış binalar için yeni bir şart getirilmesi uygun bulundu. Buna göre söz konusu yapıların iskan alabilmesi için öncelikle mevzuatta aranan diğer şartları taşıması, ruhsat ve eklerine uygun şekilde inşa edilmiş olması gerekecek. Bu şartlara ek olarak, yapının mevcut durum itibarıyla deprem güvenliğinin değerlendirilmesini sağlayan ve ilgili mevzuat ile standartlara uygun hazırlanan Deprem Performans Değerlendirme Raporunun da belediyeye sunulması istenecek.
RAPORU OLMAYAN VEYA OLUMSUZ ÇIKAN BİNALARA İSKAN YOK
İmar Komisyonu ile Hukuk İhtisas Komisyonunun ortak değerlendirmesi sonucunda, 18 Mart 2018 öncesinde ruhsatlandırılmış ancak yapı kullanma izin belgesi almamış binalarda iskan düzenlenmesi aşamasında Deprem Performans Değerlendirme Raporu istenmesi uygun görüldü. Böylece düzenleme kapsamında, deprem performans değerlendirmesi yapılmayan ve gerekli raporu sunamayan yapıların yanı sıra değerlendirme sonucunda deprem güvenliği açısından olumsuz sonuç alan binalara da yapı kullanma izin belgesi verilmeyecek.>>TUĞÇE ERBAŞ
EDİTÖR
