Kurumsal gelişim noktasında önemli eşik değerlerinden biri olan araştırma-geliştirme (Ar-Ge) faaliyetleri şirketler ve devlet kurumları için önem verilen bir değer haline geldi.Kurumları monotonluktan kurtarıp yenilikçi dinamik yapılara sokan bu faaliyetlere verilen değer ve kaynaklar artarak devam ediyor.Ülkemizdeki AR-GE istatistikleri konusunda araştırma yapan TÜİK,2023 Araştırma-Geliştirme (Ar-Ge) Faaliyetleri Araştırması sonuçlarını kamuoyuna duyurdu.Buna göre gayrisafi yurt içi Ar-Ge harcaması 2023 yılında bir önceki yıla göre 178 milyar 873 milyon TL artarak 377 milyar 542 milyon TL'ye yükseldi.Gayrisafi yurt içi hâsıla (GSYH) içindeki payıda %1,32'den %1,42'ye yükseldi.
Ar-Ge harcamalarında en yüksek paya sahip olan kurumlar mali ve mali olmayan şirketler
Ar-Ge harcamalarında mali ve mali olmayan şirketler %65,1 ile en büyük paya sahip olurken, bunu %30,0 ile yükseköğretim takip etti. Kâr amacı olmayan kuruluşlar tarafından yapılan Ar-Ge harcamalarının da dâhil olduğu genel devlet Ar-Ge harcamalarının toplam Ar-Ge harcamaları içindeki payı ise %4,9 oldu. Ar-Ge harcamaları içerisinde personel harcamaları %52,5 ile en büyük harcama kalemini oluşturdu.
2023 yılında 99 bin 195 kişi ile toplam Ar-Ge personel sayısının %34,1'ini kadınlar oluşturdu.
Tam zaman eşdeğeri (TZE) cinsinden 2023 yılında 99 bin 195'i kadın olmak üzere toplam 290 bin 850 kişi Ar-Ge personeli olarak çalıştı. Sektörler itibarı ile dağılımına bakıldığında ise TZE cinsinden toplam Ar-Ge personelinin 2023 yılında %65,4'ü mali ve mali olmayan şirketlerde, %31,4'ü yükseköğretimde ve %3,1'i kâr amacı olmayan kuruluşların da dâhil edildiği genel devlet sektöründe yer aldı.
Ar-Ge personelleri en çok lisans eğitimine sahip
Ar-Ge personeli öğrenim durumuna göre incelendiğinde, Ar-Ge personelinin %38,3'ünün lisans eğitim düzeyine sahip olduğu görüldü. Bunu sırasıyla %31,0 ile doktora veya eşdeğeri, %21,4 ile yüksek lisans, %4,9 ile meslek yüksekokulu ve %4,4 ile lise ve altı kategorileri takip etti.
En fazla Ar-Ge harcaması Batı bölgelerinde gerçekleşti
İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması (İBBS) 2. Düzeye göre 2023 yılında Ar-Ge harcamalarının en yüksek olduğu bölge toplam Ar-Ge harcamasının %29,7'sini gerçekleştiren Ankara iken, bunu %28,9 ile İstanbul ve %10,6 ile Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu, Yalova bölgesi takip etti.
Toplam Ar-Ge personel sayısının %31,7'si İstanbul, %19,4'ü Ankara ve %8,1'i Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu, Yalova bölgesinde istihdam edildi.
En fazla Ar-Ge harcaması yüksek teknoloji faaliyetlerindeki girişimler tarafından yapıldı
İmalat sanayinde Ar-Ge faaliyeti yürüten girişimler teknoloji düzeylerine göre sınıflandırıldığında, 2023 yılında imalat sanayinde gerçekleştirilen 139 milyar 469 milyon TL Ar-Ge harcamasının %47,5'inin yüksek teknoloji faaliyetinde yer alan girişimler tarafından gerçekleştirildiği görüldü. İmalat sanayindeki toplam Ar-Ge harcamasının %40,0'ı orta yüksek teknoloji faaliyetindeki girişimler, %8,5'i orta düşük teknoloji faaliyetindeki girişimler ve %4,0'ı düşük teknoloji faaliyetindeki girişimler tarafından yapıldı.
Yayın ALİ NİHAT YAVUZ
EDİTÖR
