Yüksek enflasyon, artan yaşam maliyetleri ve konut piyasasında yaşanan fiyat artışları, vatandaşların bütçesini zorlamaya devam ediyor. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan 2025 yılı Hanehalkı Bütçe Araştırması sonuçları, barınma ve kira harcamalarının hane bütçelerinde ilk sırada yer aldığını ortaya koydu. Özellikle son yıllarda hızla yükselen kira bedelleri nedeniyle gelirlerinin önemli bir bölümünü konut giderlerine ayırmak zorunda kaldıklarını ifade eden Malatyalı vatandaşlar, geriye kalan gelirle mutfak masrafları, faturalar ve diğer temel ihtiyaçlarını karşılamaya çalıştıklarını belirtti. Vatandaşlar, "Maaşımızın büyük bölümü kiraya gidiyor. Elimizde çok fazla bir şey kalmıyor. Bunun bir de mutfak masrafı, faturaları ve diğer temel ihtiyaçları var. Bunları nasıl karşılayacağımızı düşünüyoruz" sözleriyle yaşadıkları geçim sıkıntısını dile getirdi.
Araştırmaya göre, 2025 yılında hanehalklarının tüketim amaçlı yaptığı harcamalar içerisinde en yüksek pay yüzde 29,3 ile konut ve kira harcamalarına ait oldu. Böylece vatandaşların bütçesinde en büyük yükü yine barınma giderleri oluşturdu. Konut ve kira harcamalarını yüzde 20,5 ile ulaştırma giderleri takip ederken, üçüncü sırada yüzde 17,3 ile gıda ve alkolsüz içecek harcamaları yer aldı. Ekonomik koşulların her geçen gün daha da zorlaştığını belirten vatandaşlar, özellikle kira fiyatlarındaki artışın aile bütçelerini ciddi şekilde etkilediğini ifade etti.
SAĞLIK HARCAMALARINDA 2,2’LİK PAY
Araştırma sonuçlarında dikkat çeken bir diğer unsur ise bazı harcama kalemlerinin toplam tüketim harcamaları içerisindeki oldukça düşük payı oldu. Buna göre toplam tüketim harcamalarında en düşük payı yüzde 0,8 ile sigorta ve finansal hizmetler aldı. Eğitim harcamalarının payı yüzde 1,8 olarak ölçülürken, sağlık harcamalarının toplam harcamalar içindeki payı ise yüzde 2,2 seviyesinde kaldı.
ULAŞTIRMA GİDERLERİ DİKKAT ÇEKTİ
Gelir gruplarına göre yapılan değerlendirmeler, harcama alışkanlıklarında önemli farklılıklar bulunduğunu da ortaya koydu. Gelire göre sıralanmış yüzde 20'lik dilimler incelendiğinde, en yüksek gelir grubunda bulunan hanehalklarının harcamalarında ulaştırma giderleri dikkat çekti. En yüksek gelir grubundaki vatandaşlar ulaştırma harcamalarına yüzde 25 pay ayırırken, konut ve kira harcamalarına yüzde 25,7, gıda ve alkolsüz içeceklere ise yüzde 12,4 oranında bütçe ayırdı.
Öte yandan düşük gelir grubundaki vatandaşların bütçelerinde durum çok daha farklı bir tablo ortaya koyuyor Araştırmaya göre en düşük gelir grubunda yer alan hanehalkları, toplam harcamalarının yüzde 38,7'sini konut ve kira giderlerine ayırıyor. Gıda ve alkolsüz içecek harcamalarının payı yüzde 29,2 olarak hesaplanırken, ulaştırma harcamalarının oranı ise yalnızca yüzde 8,6 seviyesinde bulunuyor.
Hanehalkı büyüklüğüne göre yapılan değerlendirmeler de dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu. Tek kişilik hanelerde konut ve kira harcamalarının toplam bütçe içindeki payı yüzde 41'e ulaştı. Aynı grupta gıda ve alkolsüz içecek harcamalarının payı yüzde 14,3 olurken, ulaştırma harcamaları yüzde 14,4 olarak gerçekleşti. Buna karşılık, altı ve daha fazla kişiden oluşan kalabalık hanehalklarında harcama dağılımı farklılık gösteriyor. Bu grupta gıda ve alkolsüz içecek harcamalarının payı yüzde 23,7 ile ilk sıraya yaklaşırken, konut ve kira harcamalarının payı yüzde 24,4 olarak ölçüldü. Ulaştırma harcamaları ise yüzde 18,1 seviyesinde gerçekleşti.
“MAAŞIMIZIN BÜYÜK BÖLÜMÜ KİRAYA GİDİYOR”
Ekonomistler, ortaya çıkan verilerin Türkiye'de vatandaşların bütçeleri üzerindeki en büyük baskının halen barınma maliyetlerinden kaynaklandığını gösterdiğini belirtiyor. Vatandaşlar da açıklanan rakamların günlük hayatta karşılaştıkları ekonomik tabloyu yansıttığını ifade ediyor. Bir vatandaş, "Maaşımızın büyük bölümü kiraya gidiyor. Elimizde ise çok fazla bir şey kalmıyor. Bunun bir de mutfak masrafı, faturaları ve diğer temel ihtiyaçları var. Bunları nasıl karşılayacağımızı düşünüyoruz" derken, başka bir vatandaş ise "Eskiden bütçemizde sosyal harcamalara da yer ayırabiliyorduk. Şimdi ise öncelikle kira ve market masraflarını karşılamaya çalışıyoruz" ifadelerini kullandı.
Bir başka vatandaş da artan yaşam maliyetlerine dikkat çekerek, "Gelirimiz artsa bile kira ve temel ihtiyaçlardaki zamlar nedeniyle bütçemiz rahatlamıyor. Her ay giderlerimizi yeniden hesaplamak zorunda kalıyoruz" şeklinde konuştu.
TÜİK'in 2025 yılı Hanehalkı Bütçe Araştırması sonuçları, Türkiye'de vatandaşların harcamalarında konut ve kira giderlerinin belirleyici olmaya devam ettiğini ortaya koyarken, özellikle düşük gelirli kesimlerin bütçelerinin büyük bölümünü temel ihtiyaçlara ayırmak zorunda kaldığını bir kez daha gözler önüne serdi. Ekonomik koşullar ve kira fiyatlarındaki gelişmelerin önümüzdeki dönemde de vatandaşların harcama alışkanlıkları üzerinde etkili olması bekleniyor.>>TUĞÇE ERBAŞ
EDİTÖR
