Asrın felaketi depremleri sonrasında Malatya’nın kanayan yarası haline gelen fahiş beton fiyatları depremzedelerin canını yakarken, MAGİNDER’in çimento fabrikası önerisi, hayata geçmeden MTSO ve MESTON’un ortak projesiyle gölgede kaldı. Büyükşehir Belediye Meclisi’nin çimento fabrikası için MESTON’a yetki vermesi, şehirde rekabet ve çıkar çatışması tartışmalarını alevlendirdi. Rekabetin şehre fayda getirip getirmeyeceği soruları akıllardaki yerini koruyor.
6 Şubat 2023 depremlerinin ağır yaralar açtığı Malatya’da, fahiş beton fiyatları deprem şehrinin yeniden inşa sürecini zora sokarken, şehirde çimento fabrikası kurulması için başlatılan girişimler yeni bir tartışmanın fitilini ateşledi. Malatya Girişimci İş İnsanları Derneği (MAGİNDER) Başkanı Salih Karademir’in aylar önce duyurduğu çimento fabrikası projesi, Malatya Büyükşehir Belediye Meclisi’nin temmuz ayı toplantısında alınan kararla gölgede kaldı. Meclis, Malatya Ticaret ve Sanayi Odası (MTSO) ile belediye iştiraki MESTON’un ortaklaşa çimento fabrikası kurması için yetki verilmesini onayladı. Ancak bu karar, MAGİNDER’in önerisini bypass ettiği gerekçesiyle eleştirilerine yol açtı. Şehirde ucuz çimento vaadiyle yola çıkan bu girişimin, rekabeti körüklediği belirtilirken sürecin her iki girişim açısından nasıl ilerleyeceği merak ediliyor.
İlk adım Karademir’den gelmişti
Malatya, deprem sonrası yeniden inşa sürecinde beton fiyatlarının fahiş seviyelere ulaşmasıyla sarsıldı. Pütürge gibi fiyatların merkezden kat be kat fazla olduğu ilçelerde vatandaşlar evlerini kendi kardıkları harç ile yapmaya çalışırken, MAGİNDER Başkanı Salih Karademir, daha önce yaptığı açıklamalarda, Malatya’nın çimento hammaddesi açısından zengin bir şehir olduğunu, ancak bu hammaddenin Elazığ ve Kahramanmaraş gibi illerde işlenerek yüksek fiyatlarla Malatya’ya geri satıldığını vurgulamıştı. Karademir, bu durumu “Malatya’nın kendi kaynaklarının başka illerde değerlendirilip bize pahalıya satılması” olarak nitelendirerek, şehirde bir çimento fabrikası kurulması için girişimlere başlayacaklarını duyurmuştu. Ancak, bu öneri henüz hayata geçmeden, Büyükşehir Belediye Meclisi’nin temmuz ayı toplantısında alınan karar, “MAGİNDER’in planlarını sekteye uğratmayı mı amaçlıyor?” sorularının sorulmasına neden oldu.
Meclis toplantısında, MTSO ve belediye iştiraki MESTON’un ortaklaşa bir çimento fabrikası kurmak için harekete geçtiği açıklandı. Teklifte, fabrikanın hammadde yataklarına yakın bir konumda kurulacağı ve eşit sermayeli bir şirketle işletileceği belirtildi. Amaç, Malatya’da ucuz çimento üretimini sağlayarak depremzedelerin yeniden inşa maliyetlerini düşürmek. Ancak, bu kararın MAGİNDER’in önerdiği projeyi gölgede bırakması beklenirken, şehirde “çalıntı proje” ve “rekabet hamlesi” tartışmalarını alevlendirdi.
Ortakların hisseleri eşit
Büyükşehir Belediye Meclisi’nin temmuz ayı birinci oturumunda görüşülen teklif, Malatya’da çimento fabrikası kurulması için MESTON’a yetki verilmesini içeriyor. Teklifte şu ifadeler yer aldı:
“Malatya Büyükşehir Belediyesi ve Malatya Ticaret ve Sanayi Odası öncülüğünde Malatya’da faaliyet gösterecek bir çimento fabrikası kurulması düşünülmektedir. Tespit edilen hammadde kaynaklarına yakın mesafede kurulması planlanan çimento fabrikası çalışmalarına başlamak için Belediyemiz iştiraki olan MESTON ile Malatya Ticaret ve Sanayi Odası’nın eşit sermayeli olarak kuracağı şirket ile gerekli hazırlıklar başlatılacaktır. Bu kapsamda fizibilite, ÇED raporu gibi yasal ve ticari hazırlıkların tamamlanarak, tarafımızca belirlenen kriterlere uygun olarak yatırımcılara hisse devri yapılacaktır.”
Rekabet artıyor
Bu karar, MTSO Başkanı Oğuzhan Ata Sadıkoğlu ile MAGİNDER Başkanı Salih Karademir arasındaki geçmiş rekabetin yeni bir boyut kazanmasına neden oldu. Daha önce fısıltı gazetesiyle rekabetleri süren iki isim, şimdi çimento fabrikası projesi üzerinden dolaylı bir çekişmeye girdiklerim yönündeki iddialar güçleniyor. Bazı iş insanları, MAGİNDER’in önerdiği fikrin belediye ve MTSO tarafından “kapıldığını” iddia ederken, bu hamlenin depremzedelerin çıkarlarından çok kurumsal rekabete hizmet ettiği yorumları yapılıyor.
Kime Hizmet Ediyor?
Malatya’da çimento fabrikası kurulması fikri, depremzedelerin uygun maliyetli inşaat malzemelerine erişimini sağlayarak yeniden inşa sürecini kolaylaştırmayı hedefliyor. Ancak, sürecin şeffaflığı ve karar alma mekanizmasındaki rekabet unsurları eleştiri konusu. Yerel bir iş insanı, “MAGİNDER’in fikri aylardır konuşuluyordu, şimdi birdenbire MTSO ve MESTON’un projesi ortaya çıktı. Bu, depremzedelerin yararına mı, yoksa belirli grupların çıkarına mı hizmet ediyor, sorgulamalıyız.” dedi.
Bir inşaat mühendisi, “Malatya’nın hammadde kaynakları zengin, ama bu kaynakların değerlendirilmesi için daha önce neden adım atılmadı? Depremzedeler yüksek beton fiyatlarıyla boğuşurken, bu tür projeler neden şimdi, bu şekilde ortaya çıkıyor? Ayrıca MAGİNDER’in yatırımı da şüpheli. Şeker Cami yapımında geri çekildi, bunu gerçekleştirip gerçekleştirmeyecekleri de şüpheli” diyerek sürece yönelik düşüncelerini dile getirdi.Mehmet Turan Çiğdem
EDİTÖR
