Doğu Anadolu Fay Zonu’nun önemli segmentlerinden Yedisu fay hattında uzun süredir biriken stres, bölgede olası büyük bir deprem endişesini gündemde tutuyor. Uzmanlar, bu fay üzerinde meydana gelebilecek 7 ve üzeri büyüklükteki bir depremin geniş bir alanda hissedileceğini, ancak illere göre şiddetin önemli ölçüde değişeceğini belirtiyor. Malatya için ortaya konulan senaryolar ise yıkıcı bir tablo çizmese de dikkatli olunması gerektiğini gösteriyor.
BEKLENEN SARSINTI ŞİDDETİ
Yapılan değerlendirmelere göre, Yedisu’da olası bir deprem senaryosunda Malatya’da sarsıntı şiddeti 5 ile 5.5 arasında hissedilmesi bekleniyor. Bu seviye, genel olarak orta şiddette bir sarsıntı olarak kabul ediliyor ve özellikle zemin yapısı zayıf bölgelerde daha belirgin etkiler yaratabilir. Deprem araştırmacısı Baturhan Öğüt gibi uzmanların hazırladığı haritalarda Malatya, bu şiddette bir etki altında kalacağı belirtilen iller arasında yer alıyor.
Uzmanlar, bu şiddetteki bir sarsıntının can kaybına yol açma ihtimalinin düşük olduğunu ancak özellikle eski yapı stoğunda hasar riski taşıdığını vurguluyor.
İLÇE VE ZEMİN YAPISINA GÖRE FARKLILIKLAR
Malatya genelinde beklenen etki, yerleşim yerlerinin zemin özelliklerine göre değişiklik gösterebilir: Alüvyon (yumuşak) zeminli bölgelerde sarsıntı daha fazla hissedilecek ve amplifikasyon (büyütme) etkisiyle hasar riski artabilecektir. Kayalık ve sert zeminlerde ise etki nispeten daha düşük seviyede kalması öngörülüyor.
Yeşilyurt, Battalgazi, Kale gibi ilçelerde yapılan risk analizlerinde, eski hasarlı binaların ve yapı kalitesi düşük yapıların bu tür bir sarsıntıda daha fazla risk altında olduğu ifade ediliyor. Buna karşılık son yıllarda yaygınlaşan yeni deprem yönetmeliğine uygun konutlar ve kentsel dönüşüm projeleri sayesinde şehrin genel direncinin arttığı değerlendiriliyor.
RİSKLER VE YAPI GÜVENLİĞİ
Uzman değerlendirmelerinde Malatya’da yıkıcı ve ağır hasarlı bir tablo beklenmediği belirtilse de riskin tamamen ortadan kalkmadığına dikkat çekiliyor. Özellikle: 2023 depremlerinde hasar almış veya güçlendirilmemiş yapılar
KALİTESİZ BETONARME BİNALAR
Yığma ve ahşap eski evler
5 – 5.5 şiddetindeki sarsıntılarda dahi çatlama, kısmi göçme veya ağır hasar görebilir.
Dolayısıyla en kritik unsurun yapı stoğu kalitesi olduğu vurgulanıyor. Kentsel dönüşüm çalışmalarının hızlandırılması, bina envanterinin güncellenmesi ve güçlendirme projelerinin yaygınlaştırılması, olası riskleri minimize etmek için en önemli adımlar olarak öne çıkıyor.
Yedisu fay hattı, yaklaşık 250 yıldır büyük bir deprem üretmemiş sismik boşluklardan biri olarak bilim insanları tarafından yakından izleniyor. Uzmanlar, bölgedeki stres birikiminin arttığını ve önümüzdeki dönemde bir kırılma olasılığının bulunduğunu belirtiyor. Ancak Malatya’nın bu faydan uzaklığı ve zemin yapısı nedeniyle doğrudan yıkıcı etkiden ziyade orta şiddette sarsıntı bekleniyor. Yetkililer ve uzmanlar, vatandaşlara şu çağrılarda bulunuyor:
• Binalarının deprem yönetmeliğine uygunluğunu kontrol ettirmeleri
• Özellikle eski yapılarda güçlendirme veya dönüşüm için başvuruda bulunmaları
• Deprem çantası hazırlama ve acil durum planı yapma konusunda bilinçlenmeleri
Malatya Büyükşehir Belediyesi ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’nün devam eden kentsel dönüşüm projeleri bu açıdan umut verici bulunuyor. Şehrin yeni konut stoğunun artması, olası riskleri azaltan önemli bir faktör olarak değerlendiriliyor. Sonuç olarak, olası Yedisu depremi Malatya için yıkım senaryosu oluşturmasa da, yapı güvenliği ve deprem hazırlığı konusunda hiçbir ihmalin kabul edilemeyeceği bir uyarı niteliği taşıyor. Uzmanlar, “Deprem değil, bina öldürür” gerçeğini bir kez daha hatırlatarak, önleyici çalışmaların kesintisiz sürdürülmesi gerektiğini vurguluyor.>>MEHMET TURAN ÇİĞDEM
EDİTÖR
