Sayıştay Başkanlığı’nın Malatya Arguvan Belediyesi’ne ait 2025 yılı denetim raporu yayımlandı. Rapor; belediyenin mali yönetiminden taşınmaz kayıtlarına, ihale sınırlarının aşılmasından çevre ve temizlik denetimlerindeki eksikliklere kadar pek çok alanda çarpıcı usulsüzlükleri gözler önüne serdi. Yönetimin güçlü ve güçsüz yanlarının tüm çıplaklığıyla masaya yatırıldığı raporda, özellikle doğrudan temin sınırlarının fütursuzca aşılması ve katı atık yönetimindeki vahşi depolama faciası dikkat çekti.
Malatya’nın mülki idare yapısında ve mali yönetiminde şeffaflık ile hesap verebilirliğin denetlenmesi amacıyla hazırlanan 2025 yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu, Arguvan Belediyesi’nin idari ve mali portresini gözler önüne serdi. 120 milyon TL bütçe öngörülen ve yıl sonunda 98 milyon 28 bin TL bütçe gideri gerçekleşen belediyede, yapılan denetimler sonucunda tespit edilen bulgular kurumun idari zaaflarını ve yasalara uyum sürecindeki
SAYIŞTAY RAPORUNUN RÖNTGENİ
Sayıştay denetçilerinin tespitiyle Arguvan Belediyesi’nin idari yapısında öne çıkan güçlü ve güçsüz yanlar şu şekilde özetlendi:
GÜÇLÜ YANLAR
Bütçe Gelir Gerçekleşmesi: 2025 yılı net bütçe geliri, tahmin edilen rakamın üzerine çıkarak yüzde 107,41 oranında (128,8 milyon TL) gerçekleşti. Özellikle merkezi idareden alınan paylar ve sermaye gelirlerindeki artış bütçeye nefis aldırdı.
Görevler Ayrılığı İlkesi: İdare bünyesinde yapılan harcama ve görevlendirmelerde "görevler ayrılığı" ilkesine uyularak yetkilerin farklı kişiler arasında dağıtıldığı tespit edildi.
Aktif Geri Dönüş ve Taahhüt: Belediyenin denetim raporunda yer alan pek çok bulguya karşılık (taşınmaz kayıtları, tevkifatlar, demirbaşlar vb.) vergi ve muhasebe hatalarının düzeltileceğine, gerekli işlemlerin hızla başlatılacağına dair yapıcı ve düzeltici bir tavır sergileyeceğini bildirmesi olumlu bir idari yaklaşım olarak rapora yansıdı.
GÜÇSÜZ YANLAR
İç Kontrol Sisteminin Çöküşü: Belediyede Stratejik Plan, Yıllık Performans Programı, Ön Mali Kontrol Yönergesi ve Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı bulunmuyor. Kurum organizasyonunda risk değerlendirmesi ve iç denetim mekanizmaları tamamen işlevsiz durumda.
İhale Mevzuatının Delinmesi: Doğrudan temin ve pazarlık usulü alımlarda bütçeye konulan ödeneklerin yüzde 10'luk yasal sınırları Kamu İhale Kurulu'ndan izin alınmaksızın devasa oranlarda aşıldı. İhtiyaçlar, ihale usullerinden kaçmak amacıyla kısımlara bölündü.
Taşınmaz ve Envanter Yönetimindeki Ciddi Açıklar: Tapuda belediye adına kayıtlı yüzlerce taşınmazın değer tespiti yapılmadı, muhasebe kayıtlarına yansıtılmadı. İşçiler için kıdem tazminatı karşılıkları ayrılmadı.
Çevre ve Halk Sağlığı İhmalleri: İlçe genelinde katı atıkların büyükşehir aktarma istasyonuna ulaştırılmayarak "vahşi depolama" yöntemiyle doğaya bırakılması ve ruhsatsız iş yerlerinin denetlenmemesi büyük bir idari zafiyet olarak kayda geçti.
İHALE DELİNDİ VAHŞİ DEPOLAMA BAŞLADI
Denetim raporunda yer alan ve kamuoyunda büyük yankı uyandırması beklenen başlıca
1. İhale Limitleri Kağıt Üstünde Kaldı: yüzde 10 Sınırı Fütursuzca Aşıldı
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 62'nci maddesine göre, 21/f ve 22/d maddeleri kapsamındaki doğrudan temin harcamalarının yıllık toplamı, bütçe ödeneklerinin yüzde 10'unu KİK uygun görüşü olmadan aşamaz. Ancak Arguvan Belediyesi bu sınırları adeta unuttu:
Mal Alımlarında: Ayrılan ödeneğin yüzde 10'luk sınırı 3,8 milyon TL iken, yapılan harcama 35,8 milyon TL’yi buldu. Sınır yüzde 93,60 oranında aşıldı.
Hizmet Alımlarında: Sınır 869 bin TL iken, harcama 8 milyon TL olarak gerçekleşti (Oran: yüzde 92,70).
Ayrıca aynı nitelikteki akaryakıt, yol bakım ve inşaat malzemesi alımlarının parasal sınırların altında kalmak amacıyla kasıtlı olarak kısımlara bölündüğü (parçalandığı) tespit edildi. 1,87 milyon TL'lik lowbed kamyon alımının dahi doğrudan teminle yapılması dikkat çekti.
2. Çevre Faciası: Vahşi Depolama Devam Ediyor
5216 ve 2872 sayılı kanunlara göre ilçe belediyeleri evsel katı atıkları toplamak ve Malatya Büyükşehir Belediyesi'ne ait aktarma istasyonuna taşımakla yükümlüyken; Arguvan Belediyesi bu kuralı hiçe saydı. Atıkların Tepebağ Mahallesi'ndeki bir bölgeye vahşi depolama yöntemiyle döküldüğü, sızıntı sularının çevreye yayıldığı ve halk sağlığı ile yeraltı sularını tehdit ettiği rapor edildi. Belediyenin savunmasında araç imkânsızlıklarını gerekçe göstermesi Sayıştay tarafından yeterli bulunmadı.
3. Kayıt Dışı ve Değeri Bilinmeyen Taşınmazlar
Belediye adına tapuda kayıtlı olan 511 taşınmazdan 486 adedinin değer tespitinin yapılmadığı, bu nedenle bilançodaki arazi, arsa ve bina hesaplarının gerçeği yansıtmadığı ortaya çıktı. Ayrıca iştirak edilen Arbel Tarım Ltd. Şti. ile ilgili bilançoda görünen 18,2 milyon TL'lik sermaye kaydı ile şirketin kendi öz kaynaklarındaki 13 milyon TL arasında 5,2 milyon TL'lik devasa bir tutarsızlık saptandı.
4. Denetimsizlik ve Ruhsatsız İş Yeri Tablosu
İlçede faaliyet gösteren 80 belediye kiracısı iş yerinden 53 tanesinin işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan çalıştığı belirlendi. Aynı şekilde çevre temizlik vergisi tahakkuk ettirilmeyen işletmelerin varlığı ve mühendislik hizmeti sunan serbest meslek erbabının makbuzlarında yüzde 20 gelir vergisi tevkifatının uygulanmadığı tespit edildi.
Sayıştay raporunun ardından Arguvan Belediyesi yönetiminin eksiklikleri gidermek, iç kontrol sistemini kurmak ve yasal mevzuata uygun adımları atmak için nasıl bir eylem planı hazırlayacağı ilçe halkı ve kamuoyu tarafından yakından takip ediliyor.>>MEHMET TURAN ÇİĞDEM