Malatya’da kayısı hasat sezonunun başlamasıyla birlikte bahçelerdeki hummalı çalışma hız kazandı. Ancak bahçelerde fazla olgunlaşan veya parçalandığı için kurutulmaya uygun olmayan "parça kayısılar" bu yıl büyük bir krizin odağı haline geldi. Fabrikalarda kayısı aroması üretiminde değerlendirilen ve yıllardır çiftçiye ek gelir sağlayan bu ürünler, alım fiyatlarının komik rakamlara düşürülmesi nedeniyle üreticiler tarafından toplanmıyor. Geçen yıllara oranla kuru kayısı fiyatları katlanırken, parça kayısı fiyatlarının gerilemesi üreticiyi isyan ettirdi; tonlarca kayısı ağaç diplerinde çürümeye bırakıldı.
Malatya’da hasat esnasında fazla olgunlaşan, ezilen ya da parçalanan kayısılar, standart kurutma işlemlerine tabi tutulamıyor. Bu durumun önüne geçmek ve atık durumdaki ürünü ekonomiye kazandırmak adına bazı aracı şirketler, bu kayısıları toplayarak aroma endüstrisine hammadde olarak sağlıyor.
Özellikle akşam saatlerinde bahçelerdeki silkeleme ve toplama mesaisinin bitmesiyle birlikte ayrılan bu yaş parça kayısılar, mahalle merkezlerinde kaldırım kenarlarına kurulan geçici tezgahlara getirilerek buralardan fabrikaların yolunu tutuyordu. Yıllardır üreticilerin yoğun ilgi gösterdiği ve ekmek kapısı olarak gördüğü bu ticaret ağı, 2026 yılı hasat döneminde alıcı firmaların fiyat politikası yüzünden tamamen durma noktasına geldi.
FİYATLAR İKİ YIL ÖNCESİNİN BİLE GERİSİNE DÜŞTÜ!
Malatya’da 12 Nisan tarihinde yaşanan yıkıcı zirai don hadisesinin ardından piyasadaki kuru kayısı fiyatları katlanarak rekor seviyelere ulaşmıştı. Buna karşın, aroma fabrikaları için toplanan parça kayısı fiyatlarında tam tersi bir seyir izlenerek fiyat düşüşüne gidilmesi üreticide şok etkisi yarattı.
İstatistiklere ve saha verilerine yansıyan fiyat trajedisi ise şu şekilde:
2024 Yılı Alım Fiyatı: Kilogram başına 8 TL
2026 Yılı Güncel Alım Fiyatı: Kilogram başına 7 TL
İki yıl öncesine göre üretim, işçilik ve nakliye maliyetleri hızla artarken, yaş parça kayısının kilogram fiyatının 8 TL'den 7 TL'ye düşürülmesi bardağı taşıran son damla oldu. Rakamı oldukça düşük bulan üreticiler parça kayısıları artık toplayıcılara satmazken, mahallelerde tezgah açan tacirler ise büyük bir durgunluk yaşadıklarını, eskiden bir günde yaptıkları işi artık bir haftada bile yapamadıklarını aktardı.
"YAKIT PARASINI BİLE KARŞILAMIYOR, NEDEN GETİREYİM?"
Alım satım noktalarında ve bahçelerde duruma tepki gösteren Malatyalı üreticiler, firmaların üreticiyi mağdur ettiğini belirterek şu ifadelerle isyanlarını dile getirdi:
“Biz 2024 yılında bu parça kayısının kilosunu 8 TL’den verirken o günün şartlarında güzel paraydı, emeğimizi karşılıyordu. O günden bugüne kuru kayısının fiyatı kaç kat birden arttı, mazot fiyatı uçtu. Bu firmalar ise maliyetler artarken insafsızca fiyat düşürüyor, kilosunu 7 TL’ye indirmeye çalışıyor. Benim bahçem bu toplama merkezine tam 7 kilometre uzaklıkta. Ben bu kayısıyı kasalayıp traktörüme ya da arabama yükleyip buraya getireceğim; yakacağım yakıt, harcayacağım mazot alacağım paradan daha pahalı. Zarar edeceğim işi neden yapayım? Bu şartlarda getirip satmanın hiçbir mantığı yok.”
Üreticiler, maliyet kurtarmadığı için artık fazla olgunlaşmış parça kayısıları toplama zahmetine bile girmediklerini, tonlarca ürünü ağaçların dibinde çürümeye ve gübre olmaya terk ettiklerini vurguladı.>>MEHMET TURAN ÇİĞDEM