Yeminli Mali Müşavir Mustafa Bahadır Altaş, Malatya’nın da dahil olduğu Cazibe Merkezleri Programı kapsamındaki teşvik müracaat süresinin 31 Aralık 2026 tarihinde sona ereceğini hatırlatarak kritik bir çağrıda bulundu. 6 Şubat depremlerinin bölgede yarattığı ağır ekonomik kayıpların telafisi için bu sürenin 31 Aralık 2030 tarihine kadar uzatılması gerektiğini vurgulayan Altaş, sürenin kaçırılması halinde yatırımcıların mağduriyet yaşayabileceğine dikkat çekti.
Malatya ve depremden etkilenen komşu illerin ekonomik olarak yeniden ayağa kaldırılması sürecinde hayati önem taşıyan "Cazibe Merkezleri Programı" teşviklerine ilişkin ekonomi dünyasından önemli bir uyarı geldi. Yeminli Mali Müşavir Mustafa Bahadır Altaş, yayımladığı yazılı değerlendirmede, yürürlükteki mevzuat çerçevesinde deprem bölgesine tanınan 6. bölge teşvik müracaat sürelerinin yaklaşan tehlikesine işaret etti.
2012 TEŞVİK SİSTEMİ KALDIRILDI, YENİ DÜZENLEME GETİRİLDİ
Yürürlükteki teşvik mevzuatındaki tarihsel değişime değinen YMM Mustafa Bahadır Altaş, 30 Mayıs 2025 tarihli ve 9903 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’nı hatırlattı. Altaş, bu kararla birlikte 2012 yılından bu yana uygulanan geleneksel "Yatırım Teşvik Sistemi"nin tamamen yürürlükten kaldırıldığını ve yerine "Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar"ın getirildiğini belirtti. Yeni düzenlemedeki en kritik unsurun, 2018/11201 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile başlatılan ve Malatya’nın da aralarında bulunduğu 25 ili kapsayan "Cazibe Merkezleri Programı Kapsamında Yatırımların Desteklenmesi Hakkında Karar"ın mülga edilmesi olduğunu kaydetti.
DEPREM BÖLGESİNE TANINAN GEÇİCİ MUAFİYETTE "2026 SINIRI" TEHLİKESİ
9903 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’nın Geçici 3 ve 4’üncü maddelerine dikkat çeken Altaş, 6 Şubat 2023 depremlerinden etkilenen bölgeler ile Cazibe Merkezleri kapsama alanındaki illere geçici bir muafiyet tanındığını ifade etti. Düzenlemeye göre; söz konusu il ve ilçelerde 31 Aralık 2026 tarihine kadar yapılacak başvurulara istinaden düzenlenecek teşvik belgeleri çerçevesinde, en yüksek destek sınıfı olan 6’ncı bölge destekleri aynı oran, miktar, süre ve şartlarda uygulanmaya devam edecek. Ancak müracaat tarihinin 31 Aralık 2026 ile sınırlandırılmış olması, bölgedeki imar, altyapı ve kentsel toparlanma süreçlerinin yavaşlığı düşünüldüğünde büyük bir risk barındırıyor.
MALATYA’NIN 13 İLÇESİ İÇİN "2030 YILINA KADAR UZATMA" TALEBİ
6 Şubat depremleri sonrasında "Genel Hayata Etkili Afet Bölgesi" kabul edilen Malatya’nın tüm ilçelerine dikkat çeken Altaş; Akçadağ, Arapgir, Arguvan, Battalgazi, Darende, Doğanşehir, Doğanyol, Hekimhan, Kale, Kuluncak, Pütürge, Yazıhan ve Yeşilyurt ilçelerinde gerçekleştirilecek yatırımların hayati önem taşıdığını belirtti. Altaş, başvuruların 2026 yılının sonunda kesilecek olmasının ciddi ekonomik kayıplar yaşayan Malatya ve bölgeye yatırım yapmayı planlayan girişimciler açısından olumsuzluk yaratacağını savundu. 9903 sayılı kararın geçici maddelerindeki son başvuru tarihinin 31 Aralık 2030 tarihine kadar uzatılmasının ticari hayatın ve istihdamın telafisine imkân sağlayacağını ifade eden Altaş, depremin izleri henüz tamamen silinmeden teşvik zırhının kaldırılmasının doğru bir yaklaşım olmayacağını vurguladı.
"YATIRIMCILAR KALAN SÜREYİ ÇOK İYİ DEĞERLENDİRMELİ"
Sürenin uzatılmaması ihtimaline karşı bölgedeki iş dünyasına ve yatırımcılara da uyarılarda bulunan YMM Mustafa Bahadır Altaş, şu kritik değerlendirmeyi yaptı: “Sürenin uzatılmaması halinde yatırımcıların kalan süreyi dikkate alarak yeni yapacakları yatırımlar için sürenin sona ermesinden önce yatırım teşvik belgesi müracaatında bulunmaları cazibe merkezi programı desteklerinden yararlanmaları açısından önem arz etmektedir. Çünkü uygulamaya konulan yeni teşvik sisteminde Malatya ile ilgili yerelde desteklenmesi öngörülen yatırım konularının çok dar bir kapsamda belirlenmiş olması bu süreyi kaçıran yatırımcılar için hayal kırıklığına neden olabilir.”
CAZİBE MERKEZİ PROGRAMI YATIRIMCILARA HANGİ DESTEKLERİ SAĞLIYOR?
Cazibe Merkezleri Programı kapsamında yatırım teşvik belgesi alan işletmelere sunulan dev avantajlar ve destek unsurları ise şu şekilde sıralanmaktadır:
KDV İstisnası: Yerli ve ithal makine-teçhizat alımlarında Katma Değer Vergisi muafiyeti.
Gümrük Vergisi Muafiyeti: Yurt dışından temin edilecek makine ve teçhizatlar için gümrük vergisi ödenmemesi.
Kredi Faiz Desteği: Yatırım kredilerinde finansman maliyetini düşüren faiz veya kâr payı desteği.
Vergi İndirimi: İndirimli Gelir ve Kurumlar Vergisi uygulaması.
Sigorta Primi İşveren Hissesi Desteği: Belirli sürelerle işveren prim ödemelerinin devlet tarafından karşılanması.
Sigorta Primi İşçi Hissesi Desteği: 6. bölge kapsamında sağlanan işçi primi desteği.
Gelir Vergisi (Stopaj) Desteği: Çalışanların ücretleri üzerinden hesaplanan gelir vergisi stopajı muafiyeti.
Enerji Desteği: İşletim aşamasındaki elektrik ve enerji harcamalarına sağlanan katkılar.
Vergi ve Harç Muafiyetleri: İnşaat-Yapı Harçları, Emlak Vergisi ve Damga Vergisi muafiyetleri.
Yatırım Yeri Tahsisi: Kamu arazileri üzerinde yatırımlar için uygun arsa ve yer tahsisi imkânı.
>>MEHMET TURAN ÇİĞDEM