Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), merakla beklenen 2025 yılı "Ölüm ve Ölüm Nedeni İstatistikleri" raporunu kamuoyuna açıkladı. Büyük afetler ve toplumsal kırılmalar yaşayan Malatya’nın acı tablosunu ve demografik verilerini ortaya koyan rapora göre; şehirde 2025 yılında 4 bin 527 ölüm meydana gelirken, kaba ölüm hızı binde 6 olarak kayıtlara geçti. 6 Şubat depremlerinin vurduğu 2024 yılında 50'ye kadar yükselen intihar vakaları ise psikolojik travmaların hafiflemesiyle birlikte 2025 yılında 38'e geriledi. Rapor, şehirdeki sağlık yatırımlarının ve bilincinin bir göstergesi olarak bebek ölüm sayılarında tarihi bir düşüş yaşandığını da gözler önüne serdi.
TRAVMALAR ŞEHRİ MALATYA’DA İNTİHAR VAKALARI GERİLEDİ
Gerek küresel pandeminin ekonomik ve sosyal etkilerini gerekse 6 Şubat felaketinin getirdiği ağır yıkımları en derinden hisseden kentlerin başında gelen Malatya'da, toplumsal travmaların nüfus hareketleri ve ölüm nedenleri üzerindeki etkisi TÜİK raporuyla bilimsel olarak kanıtlandı. Verilere göre, geçmiş yıllarda yaşanan her büyük kriz, şehirdeki intihar oranlarında ani patlamalara yol açtı.
Covid-19 pandemisinin küresel bir buhrana dönüştüğü dönemde Malatya'daki intihar sayısı bir önceki yıla kıyasla yüzde 83,3 oranında fırlayarak 44’e yükselmişti. Benzer bir dramatik sıçrama, deprem travmasının en yoğun hissedildiği 2024 yılında da yaşandı. 2023 yılında 34 olan intihar vakası, 2024'te 16 kişi birden artarak 50’ye ulaştı ve kaba intihar hızı yüz binde 6,70 ile zirveyi gördü.
2025 yılına gelindiğinde ise yaraların sarılması ve hayatın normale dönmeye başlamasıyla birlikte bu kara tabloda umut verici bir düşüş gözlendi. Şehirdeki intihar sayısı 38’e gerilerken, kaba intihar hızı yüz binde 5,05 seviyesine çekildi.
İNTİHARLARIN ARKASINDAKİ NEDENLER
TÜİK, Malatya'da yaşanan 38 intihar vakasının gerekçelerini de detaylı bir şekilde raporlaştırdı. Vakaların nedenlerine bakıldığında hem fiziksel/ruhsal hastalıkların hem de belirsizliğin ağırlığı dikkat çekiyor:
Hastalık: 14 kişi
Nedeni Bilinmeyenler: 14 kişi
Diğer Nedenler: 6 kişi
Geçim Zorluğu: 2 kişi
Ticari Başarısızlık: 1 kişi
İstediği Kişiyle Evlenememe: 1 kişi
Profil Endişe Verici: Vakaların yüzde 79'u Erkek ve Genç-Orta Yaş Ağırlıklı
İntihar vakalarının demografik analizi yapıldığında, erkek nüfusunun kadınlara oranla çok daha kırılgan olduğu ortaya çıktı. 2025 yılında kayda geçen 38 intiharın 30’unu erkekler (yüzde 79), 8’ini ise kadınlar oluşturdu. Yaş grupları incelendiğinde ise üretken ve genç nüfustaki yoğunluk dikkat çekti:
15-19 Yaş Arası: 2 kişi
20-24 Yaş Arası: 5 kişi
20-49 Yaş Arası (Toplam): 30 kişi
70 Yaş Üstü: 3 kişi
Vakaların gerçekleştirilme yöntemlerinde ise ilk sırayı asmak suretiyle ölüm (19 vaka) alırken, bunu ateşli silah kullanımı (12 vaka), suya atlama (5 vaka), kimyevi madde kullanımı (1 vaka) ve kesici alet kullanımı (1 vaka) izledi.
GENEL ÖLÜMLERDE ASLAN PAYI KRONİK HASTALIKLARIN VE YAŞLILIĞIN
TÜİK raporunda yer alan genel ölüm verilerine göre Malatya'da 2025 yılında hayatını kaybeden 4 bin 527 kişinin 2 bin 470'ini erkekler, 2 bin 57'sini ise kadınlar oluşturdu. Yaş dağılımında ölümlerin çok büyük bir kısmının doğal ömür sınırında gerçekleştiği görüldü. Nitekim toplam ölümlerin yarısından fazlasını oluşturan 2 bin 569 ölüm, 75 yaş ve üzerindeki vatandaşlardan kaynaklandı. Sıfır yaş grubunda (bebeklik döneminde) ise 56 ölüm vakası kayıtlara geçti.
Tıbbi nedenlere göre ölümler tasnif edildiğinde, Malatya’da en büyük sağlık tehdidinin kalp ve damar hastalıkları olduğu tescillendi:
Ölüm Nedeni (Malatya - 2025) Ölüm Sayısı
Dolaşım Sistemi Hastalıkları (Kalp, Damar vb.) 1.565
İyi ve Kötü Huylu Tümörler (Kanser) 846
Solunum Sistemi Hastalıkları 477
Metabolik Hastalıklar (Diyabet, Obezite vb.) 246
Sinir Sistemi ve Duyu Organları Kaynaklı 233
Dış Yaralanma ve Zehirlenmeler 188
SAĞLIKTA BÜYÜK BAŞARI: BEBEK ÖLÜMLERİNDE TARİHİ DÜŞÜŞ!
Raporun Malatya adına en gurur verici ve sevindirici gelişmesi ise çocuk ve bebek sağlığı alanında yaşandı. Kentte yürütülen koruyucu sağlık hizmetleri, modern hastane altyapısı ve bilinçlendirme çalışmaları meyvesini verdi.
2024 yılında 12,5 olan 5 yaş altı ölüm hızı, 2025 yılında 8,9’a kadar geriledi. Asıl çarpıcı başarı ise bebek ölüm sayılarındaki yıllara seneden seneye yayılan büyük düşüşle kanıtlandı. Malatya'da 2009 yılında tam 260 bebek hayatını kaybederken, bu rakam istikrarlı bir azalma grafiği çizerek 2025 yılında 56'ya kadar indirildi. 2025 yılında vefat eden 56 bebeğin 33’ünün erkek, 23’ünün ise kız bebek olduğu açıklandı.
Uzmanlar, bebek ölümlerindeki bu muazzam düşüşün Malatya'nın takdire şayan bir sağlık başarısı olduğunu vurgularken, deprem psikolojisinin atlatılmasıyla birlikte genel yaşam kalitesinin ve toplumsal iyilik halinin 2026 yılında daha da yukarılara taşınacağını öngörüyor.
ULUSAL BİLANÇO
Ölüm sayısı 2025 yılında 491 bin 684 oldu
Ölüm sayısı 2024 yılında 489 bin 734 iken 2025 yılında 491 bin 684 oldu. Ölen kişilerin 2025 yılında yüzde 55,1'ini erkekler, yüzde 44,9'unu kadınlar oluşturdu.
Kaba ölüm hızı binde 5,7 oldu
Bin kişi başına düşen ölüm sayısını ifade eden kaba ölüm hızı, 2025 yılında bir önceki yıla göre değişim göstermeyerek binde 5,7 oldu.
Kaba ölüm hızının en yüksek olduğu il, binde 10,8 ile Sinop oldu
Kaba ölüm hızının en yüksek olduğu il, 2025 yılında binde 10,8 ile Sinop oldu. Bu ili binde 10,2 ile Kastamonu, binde 9,6 ile Giresun ve binde 9,5 ile Balıkesir izledi. Kaba ölüm hızının en düşük olduğu il ise binde 2,3 ile Şırnak oldu. Bu ili binde 2,5 ile Hakkari, binde 3,1 ile Van, binde 3,2 ile Batman ve Şanlıurfa izledi.
Ölüm nedenleri arasında dolaşım sistemi kaynaklı hastalıklar ilk sırada yer aldı
Ölümler nedenlerine göre incelendiğinde, 2025 yılında yüzde 34,7 ile dolaşım sistemi hastalıkları ilk sırada yer aldı. Bu ölüm nedenini yüzde 16,1 ile iyi huylu ve kötü huylu tümörler, yüzde 15,1 ile solunum sistemi hastalıkları izledi.
Dolaşım sistemi hastalıkları kaynaklı ölümlerin yüzde 42,3'ünü iskemik kalp hastalıkları oluşturdu
Dolaşım sistemi hastalıklarından kaynaklı ölümler alt ölüm nedenlerine göre incelendiğinde, ölümlerin yüzde 42,3'ünün iskemik kalp hastalıkları, yüzde 24,6'sının diğer kalp hastalıkları, yüzde 18,2'sinin serebro-vasküler hastalıklar kaynaklı olduğu görüldü.
Dolaşım sistemi hastalıkları kaynaklı ölümlerin en yüksek olduğu il, yüzde 47,7 ile Çanakkale oldu
Dolaşım sistemi hastalıkları kaynaklı ölümler illere göre incelendiğinde, 2025 yılında bu hastalıklara bağlı ölüm oranının en yüksek olduğu ilin yüzde 47,7 ile Çanakkale olduğu görüldü. Bu ili yüzde 42,8 ile Balıkesir, yüzde 42,2 ile Hatay ve yüzde 42,0 ile Burdur izledi. Bu hastalıklara bağlı ölüm oranının en düşük olduğu ilin ise yüzde 25,4 ile Kilis olduğu görüldü. Bu ili yüzde 28,7 ile Hakkari, yüzde 28,9 ile İstanbul, yüzde 29,0 ile Kayseri izledi.
Tümörden kaynaklı ölümlere en çok gırtlak ve soluk borusu/bronş/akciğer tümörü neden oldu
İyi ve kötü huylu tümörlerden kaynaklı ölümler alt ölüm nedenlerine göre incelendiğinde, ölümlerin yüzde 28,9'unun gırtlak ve soluk borusu/bronş/akciğerin kötü huylu tümörü, yüzde 8,0'ının kolonun kötü huylu tümörü, yüzde 7,6'sının lenfoid ve hematopoetik kötü huylu tümörü kaynaklı olduğu görüldü.
İyi ve kötü huylu tümörlerden kaynaklı ölümlerin en yüksek olduğu il, yüzde 22,4 ile Ağrı oldu
İyi ve kötü huylu tümörlerden kaynaklı ölümler illere göre incelendiğinde, 2025 yılında bu hastalıklara bağlı ölüm oranının en yüksek olduğu ilin yüzde 22,4 ile Ağrı olduğu görüldü. Bu ili yüzde 19,8 ile Van, yüzde 19,5 ile Kocaeli ve Ankara, yüzde 19,4 ile Elazığ izledi. Bu hastalıklara bağlı ölüm oranının en düşük olduğu ilin ise yüzde 9,7 ile Kilis olduğu görüldü. Bu ili yüzde 10,9 ile Burdur, yüzde 11,0 ile Şanlıurfa ve yüzde 11,2 ile Aydın izledi.
Bebek ölüm hızı binde 7,8 oldu
Bebek ölüm sayısı, 2024 yılında 8 bin 484 iken 2025 yılında 6 bin 988 oldu. Bin canlı doğum başına düşen bebek ölüm sayısını ifade eden bebek ölüm hızı, 2024 yılında binde 9,0 iken 2025 yılında binde 7,8 oldu.
Beş yaş altı ölüm hızı binde 9,5 oldu
Doğumdan sonraki beş yıl içinde ölme olasılığını ifade eden beş yaş altı ölüm hızı, 2024 yılında binde 11,1 iken 2025 yılında binde 9,5 oldu.>>MEHMET TURAN ÇİĞDEM