Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkanı Özgür Özel’in, Belediye Başkanları Buluşması'nda yaptığı ve AK Partili belediyelerin 2024 bütçelerini "bağışlar" yoluyla şişirdiğine dair iddiaları, gözleri deprem bölgesi Malatya’ya çevirdi. Özel’in, Malatya Büyükşehir Belediyesi’nin bütçesine oranla yüzde 20,52’lik bir bağış alma oranına sahip olduğunu vurgulayarak İzmir ve Ankara ile kıyaslaması, kentteki mali şeffaflık tartışmalarını alevlendirdi. Ancak 2025 yılı faaliyet raporları üzerinde yapılan incelemeler, beklenen "bağış yağmuru"nun gerçekleşmediğini, aksine bütçe tahminlerinde devasa sapmalar yaşandığını gösteriyor.
Bu kapsamda Belediyelerin 2025 faaliyet raporları incelendiğinde:
Büyükşehir Belediyesinin 2025 yılı bütçesinde yer alan “Alınan Bağış ve Yardımlar” bölümünde 5 milyar 730 milyon TL bağış beklendiği ancak tahsil edilen miktarın 248 milyon 604 bin 404 TL olduğu belirtildi. Raporda bu bölüm için şu açıklamalara yer verildi:
“Alınan bağış ve yardımlardaki yüzde 2,92’lik gerçekleşme oranı ise dış kaynaklı proje finansmanlarının tahsilat süreçlerinin bir sonraki mali yıla sarktığını göstermektedir.”
Yeşilyurt Belediyesinin 2025 yılı bütçesinde yer alan Bağış ve Yardımlar ile Özel Gelirler kaleminde 563 milyon 500 bin TL gelir beklendiği ancak bu beklentinin yalnızca yüzde 19,69’u gerçekleşerek 110 milyon 946 bin 17 TL gelir elde edildiği belirtildi.
Battalgazi Belediyesi’nde ise “Alınan Bağış ve Yardım Gelir” kategorisinde 129 milyon 945 bin TL gelir beklendiği ancak bu rakamın 100 milyon 472 bin 974 TL’si gerçekleşti.
Raporda bu gelir için şu açıklamalara yer verildi:
“Battalgazi Belediyesinin 2025 Yılı Bütçesinin Alınan Bağış Ve Yardımlar İle Özel Gelirler birimi için tahmin edilen Gelir toplamı 129.945.000,00 TL buna karşılık 2024 yılında devir eden tahakkuk artığı, yoktur. 2025 Yılı tahakkuku 100.472.974,60 TL olup, Toplam tahakkuk 100.472.974,60 TL’dir. 2025 Yılı tahsilatı 100.472.974,60 TL’dir. 2025 Yılı net geliri 100.472.974,60 TL’dir. 2026 yılına devir eden tahakkuk artığı yoktur. Tahsilat oranı yüzde 100 olarak gerçekleşmiştir. Bu gelirler Belediyemizin ilgili hesabına zamanında intikal edildiği görülmüştür.”
Toplamda 3 belediye 2025 yılı için 6 milyar 422 milyon TL bağış geliri beklediği bu miktarın yalnızca 460 milyon 22 bin TL’si gerçekleşmiş oldu.
Bu tablo ne belediyelerin bağış gelirlerinin ciddi boyutlara ulaştığını gösteriyor.
BÜYÜKŞEHİR’DE ‘YÜZDE 3’ ŞOKU: MİLYARLIK HAYAL, MİLYONLUK GERÇEK
Malatya Büyükşehir Belediyesi’nin 2025 yılı bütçesinde yer alan “Alınan Bağış ve Yardımlar” kalemi, görenleri hayrete düşürüyor. Belediye yönetimi yıl başında tam 5 milyar 730 milyon TL bağış geliri hedefledi. Ancak yıl sonunda tahsil edilen miktar 248 milyon 604 bin TL’de kaldı.
Gerçekleşme oranının yüzde 2,92 gibi sembolik bir seviyede kalması, belediye raporunda “dış kaynaklı proje finansmanlarının bir sonraki yıla sarkması” şeklinde açıklandı. Ancak mali analistler, bu kadar büyük bir sapmanın sadece "sarkma" ile açıklanamayacağını, bütçe tahminlerinin rasyonel temelden uzak yapılmış olabileceğine dikkat çekiyor.
YEŞİLYURT VE BATTALGAZİ: İKİ FARKLI PERFORMANS
Merkez ilçelerde de benzer bir bütçe disiplini sorunu göze çarpıyor:
Yeşilyurt Belediyesi: 563 milyon 500 bin TL’lik bağış beklentisine karşılık sadece 110 milyon 946 bin TL gelir elde edebildi. yüzde 19,69’da kalan bu oran, bütçe tahminlerinin gerçek hayatla örtüşmediğini kanıtlar nitelikte.
Battalgazi Belediyesi: Üç belediye arasında "gerçekçi bütçeleme" konusunda en başarılı sınavı veren Battalgazi oldu. 129 milyon 945 bin TL’lik hedef karşısında 100 milyon 472 bin TL tahsilat yaparak yüzde 100’e yakın bir tahakkuk/tahsilat başarısı gösterdi. Raporda, bu gelirlerin zamanında kasaya girdiği vurgusu yapıldı.
MALİ PLANLAMADA ‘İLLÜZYON’ ELEŞTİRİSİ
Toplam tabloda Malatya’daki üç büyük belediyenin 2025 yılı için toplamda 6 milyar 422 milyon TL bağış geliri beklediği, ancak bu miktarın yalnızca 460 milyon 22 bin TL’sinin gerçekleştiği görülüyor.
Bu durum, iki temel eleştiriyi beraberinde getiriyor:
Siyasi Eleştiri: Özgür Özel’in iddia ettiği gibi "bağış yağmuru" gerçekleşmiş olsa bile, bu paranın büyük bir kısmının "beklenti" aşamasında kaldığı ve kağıt üzerinde bütçeyi yüksek göstermeye yaradığı görülüyor.
Mali Eleştiri: Belediyelerin bütçe yaparken "gerçekleşmesi imkansıza yakın" bağış kalemleri açması, mali disiplinden ödün verildiğini ve harcama yetkilerinin bu "hayali" gelirler üzerinden alındığını gösteriyor.
Sonuç olarak; Malatya belediyelerinin bağış karnesi, devasa hedeflerin altında ezilmiş durumda. 6 milyar liralık "bağış beklentisi"nin sadece yüzde 7’sinin gerçekleşmiş olması, bütçe yönetiminde ciddi bir revizyon ihtiyacını ortaya koyuyor.
Belediyelerin bütçe tahminlerinde bu denli büyük sapmalar yaşaması, sadece yerel yönetim başarısını değil, aynı zamanda kamu kaynaklarının planlanmasındaki güvenilirliği de sarsıyor. Battalgazi Belediyesi’nin rasyonel yaklaşımı, diğer belediyeler için bir ders niteliği taşıyor.>>MEHMET TURAN ÇİĞDEM
EDİTÖR
