6 Şubat 2023 depremlerinin ardından yeniden inşa süreci hızla devam eden Malatya’da, şehir merkezinde yapımı süren yeni çarşı projesiyle ilgili tartışmalar sürüyor. Temmuz ayında teslim edilmesi planlanan Malatya Çarşı Merkezi hakkındaki eleştiriler gün geçtikçe artarken, projede yürütülen uygulamaların bilimsel yaklaşımdan uzak ve plansız olduğu dile getiriliyor.
İnşaat Mühendisleri Odası Malatya Temsilcisi Bedir Özten tarafından yapılan son açıklamalar, proje üzerindeki soru işaretlerini daha da artırdı. Özten, yapı yoğunluğu, zemin durumu, altyapı eksiklikleri ve mimari tercihlerin kent ihtiyaçlarıyla örtüşmediğini belirterek, yeraltının bilinçsiz şekilde betonla doldurulduğunu ifade etti. Bu tür müdahalelerin uzun vadede ciddi yapısal sorunlara neden olabileceğini vurgulayan Özten, mevcut planlamaların gözden geçirilmesi gerektiğine dikkat çekti.
“YERELİN FİKRİ ALINMADAN PROJELENDİRİLDİ”
Rezerv alan olarak belirlenen ve yapımına başlanan Bakırcılar Çarşısı ile çevresinin, yerel meslek odaları ve uzmanların görüşü alınmaksızın planlandığını belirten Özten, “Kentimizde rezerv alan olarak belirlenip yapımına başlanan Dabakhane Mahallesi (Bakırcılar Çarşısı) ve çevresi, diğer rezerv alanlarda olduğu gibi yerelin hiçbir fikri alınmadan projelendirilip yapımına devam edilmektedir. Edindiğimiz kaynaklara göre buradaki binaların birçoğunun amaçlanan fonksiyonu karşılayamayacağı açıktır,” ifadelerini kullandı.
“BİNALARIN ÜST KATLARI HAN TARZI YAPILMIŞTIR”
Yapıların üst katlarının “han” olarak tasarlandığını ancak bu mimari anlayışın Malatya'da karşılık bulmadığını belirten Özten, “Binaların üst katları han tarzı yapılmıştır. Malatya’da han (üst katları tek koridor ve/veya galeri kenarlarında; tek odalı dükkânlar ve lavabo, WC’leri umumi olan binalar) tarzı mimarisi olan binalar kullanılmamaktadır. Malatya’daki mevcut bu tür iş hanı binaların büyük bir çoğunluğunun üst katları atıl durumda, kullanılmamakta. Özellikle boş olan dükkân sahipleri; merkezi ısıtma, su, elektrik gibi ortak giderleri (aidat) ödemekten imtina ettikleri için binada yönetim ve güvenlik sorunları oluşmaktadır,” dedi.
Özten, bu yapıların ofis tipi bağımsız bölümler olarak tasarlanması gerektiğini vurguladı: “Üst katlar, lavabo ve WC’leri kendi içinde olan ofis tipi bağımsız bölümlerden oluşmalıdır.” Diye ifade etti
“ALTYAPI GALERİ SİSTEMİ UYGULANMADI”
Zemin altyapısında modern yöntemlerin kullanılmadığına dikkat çeken Özten, çağdaş şehircilik anlayışında yaygın olarak kullanılan altyapı galeri sisteminin Malatya Çarşı Merkezi’nde tercih edilmediğini belirtti:
Özten ,“Projeler yerel ile paylaşılmadığından tam olarak bilememekle birlikte, çağdaş altyapı sistemi olan altyapı galeri sistemi uygulanmamıştır. Atık su, içme suyu, yağmur suyu, elektrik ve veri hatları gibi altyapı üniteleri yer altındaki galeri içinde toplanarak, meydana gelebilecek arızalar galeri içine girilerek asfalt kazılmadan, kaldırımlar bozulmadan tamir edilebilir. Ancak bu sistem burada uygulanmadı” diye konuştu.
“KOT FARKI VE YAPI YOĞUNLUĞU SORUN YARATACAK”
Çarşı’nın genel yerleşim planı durumuyla ilgili konuşan Bedir Özten, yapı yoğunluğunun fazla olduğunu ve bu durumun özellikle yol kot farklarıyla birleşince kullanımı zorlaştıracağını belirtti:
Özten, “Vaziyet planına göre, yapı yoğunluğu oldukça fazla binalar ve yollardaki kot farkları; kullanım aşamasında sorunlar yaratacak gibi görünüyor.” Dedi.
“MALATYA’DA ZEMİN İYİLEŞTİRMELERİ PLANSIZ YAPILDI”
Malatya’nın altındaki yeraltı su sistemine de dikkat çeken Özten, zemin iyileştirme çalışmalarının plansız ve bilinçsizce yapıldığını vurguladı:
Özten , “Malatya şehir merkezinin altında çok sayıda yeraltı çay ve dereleri bulunmaktadır. Ancak bunlar herhangi bir plana tabi tutulmadan zemin iyileştirmesi uygulanmaktadır. Düzensiz olarak yer altı çay ve dere yataklarına müdahale edildi, yönleri değiştirildi. İleriki zamanda farklı sorunlarla karşılaşacağımız kaçınılmaz.” Dedi
“ZEMİNİN STATİK YAPISI DEĞİŞTİRİLDİ”
Ayrıca yeraltına adeta bir baraj yapıldığını belirten Özten, “Yeraltı su haritaları çıkarılıp planlama yapıldıktan sonra temel iyileştirmeleri yapılmalıydı. Malatya merkezinin yeraltının büyük bir kısmı beton ile dolduruldu, adeta yeraltı barajları ve setleri yapıldı. Kontrolsüz, bilinçsizce yeraltı sularının yönü ve seviyesi, zeminin statik yapısı değiştirildi ve değiştirilmeye devam ediliyor,” değerlendirmesinde bulundu.>>TUĞÇE ERBAŞ
EDİTÖR
