6 Şubat depremlerinin ardından yaralarını sarmaya çalışan Malatya’da, kent ekonomisinin kalbi sayılan Küçük Sanayi Sitesi’nde büyük bir tahliye krizi baş gösterdi. Valilik kararıyla ağır hasarlı olduğu gerekçesiyle 9 bloğun elektriğinin kesilmesi ve esnafa tahliye için 15 gün süre tanınması, yüzlerce iş yerini kapanma noktasına getirdi. Altay Kışlası’ndaki yeni dükkanların yetersizliği karşısında çaresiz kalan sanayiciler, "Biz devlete karşı değiliz, bize sadece gidecek bir yer göstersinler" diyerek yetkililere acil çözüm çağrısında bulundu. Elektriklerin kesik olduğunu belirten ve dükkan bulamadığını belirten bir esnafın, araç-gereçlerini evine taşıdığını söylemesi ise akıllara “Sanayici “Home Office” mi Çalışacak?” sözünü getirdi.
“BOŞ BİR DÜKKAN BİLE KALMADI”
Malatya İmalat Demir ve Tamir Esnaf ve Sanatkârlar Odası BaşkanıTeslim Tunçdemir, yaşanan süreci sert sözlerle eleştirdi. 9 bloğa tek seferde yapılan bu müdahalenin esnafı tamamen alternatifsiz bıraktığını belirten Tunçdemir, şu an Malatya genelinde esnafın taşınabileceği boş tek bir dükkan bile kalmadığını vurguladı.
Tunçdemir, yaptığı açıklamada şu ifadelere yer verdi:
"Yeni yapılan 714 dükkânlık sanayi alanında şu anda hiç yerimiz yok, hepsi bitti. Hayvan pazarının olduğu bölgeye yerleşmeye çalışıyorduk, orası da tamamen doldu. Geri kalan 9 bloğumuzdaki esnafın hiçbirine yer bulamıyoruz. Esnaf ne yapacağını şaşırmış durumda. Yetkililerden bize hiçbir yönlendirme veya 'şuraya gidin' şeklinde bir çözüm önerisi gelmedi. İş yerlerini boşaltalım ama bu insanlar malzemelerini nereye götürecek? Bize 'konteyner verelim' diyorlar. Bizim işimiz konteynere sığacak bir iş değil. Ağır iş kollarında faaliyet gösteren bu esnaf, o dar alanlarda üretim yapamaz."
ESNAF KİRALARI YÜKSEK BULUYOR
Sanayide yaşanan bu yer krizinin ekonomik boyutları da esnafı derinden sarsıyor. Altay Kışlası mevkiinde inşa edilen yeni iş yerleri ve piyasadaki alternatif dükkanlar için talep edilen fahiş kiralar, esnafın kepenk indirmesine neden oluyor. 100 metrekarelik dükkanlar için yıllık 600 bin ila 700 bin TL arasında değişen astronomik kira bedelleri isteniyor. Ekonomik yükün taşınamaz boyuta ulaştığını belirten Tunçdemir, sırf bu hafta içinde kiraların ağırlığından dolayı 16 esnafın vergi levhasını iptal ettirerek mesleği bıraktığını açıkladı. Esnafın "Ben bu kirayı çıkaramam" diyerek ticari hayatına son verdiğini belirten oda başkanı, acil yer tahsisi yapılmadığı takdirde bu sayının hızla artacağı uyarısında bulundu.
Sitede 35 yıldır esnaflık yapan Ali Uzun ise tahliye kararının zamanlamasına dikkat çekerek büyük bir mağduriyet yaşandığını ifade etti. Malatya ekonomisi için hayati önem taşıyan buğday, ekin ve kayısı sezonunun tam ortasında olduklarını hatırlatan Uzun, esnafın en çok iş yapacağı iki aylık dönemin bu tahliye baskısıyla baltalandığını söyledi.
Piyasadaki dükkân fiyatlarının deprem fırsatçılığıyla katlandığını dile getiren Uzun, şunları aktardı:
"Normalde 150 bin TL olan dükkanlar bugün 600-650 bin TL’ye fırlamış durumda. Bu fahiş fiyatlarla yeni bir yer tutmamız imkansız. Bir de zamanlama çok yanlış. Şu an 7’nci aydayız; ekin, buğday, kayısı hasat dönemi. Herkes ekinine mi baksın, bahçesini mi sulasın, dükkanını mı taşısın? Ben dükkanımı taşımaya kalksam bir ayda ancak toparlanabilirim. Zaten esnafın para kazanacağı iki ay var, sonrasındaki kış sezonunda işler tamamen duruyor. Depremden dolayı zaten durgun olan işlerimiz bu kararla tamamen bitecek. Belediye bize sadece 'Çık' diyor. Tamam çıkalım ama nereye? Devlet büyüklerimizden yardım istiyoruz; bize ya kalıcı bir yer göstersinler ya da yeni dükkanlarımız çıkana kadar müsaade etsinler. Biz devlete karşı gelmiyoruz."
“YENİ YERLER YAPILANA KADAR MÜSAADE ETSİNLER”
48 yıllık traktör tamircisi Şükrü Okşar ise sanayi sitesinin kapatılmasının yalnızca esnafı değil, Malatya genelindeki tarımsal üretimi de doğrudan vuracağını belirtti. Şu an köylüye ve çiftçiye hayati bir hizmet verdiklerini hatırlatan Okşar, dükkanların kapalı olması durumunda hasat döneminde büyük bir lojistik kriz yaşanacağını savundu.
Yetkililere seslenen emektar usta Okşar, serzenişini şu sözlerle dile getirdi:
"Şu an tam köylü vatandaşın hasılatını kaldıracağı dönem. Dükkanın elektriği kesildi, iş yapamıyoruz. Vatandaş yoldan, tarladan arıyor; 'Traktörüm yolda kaldı, tarlada arızalandı' diyor. Biz bu köylüye yardım etmezsek, bu ekinler tarlada kalırsa bu halk ne yiyecek, ne içecek? Biz bu devlete vergimizi veriyoruz, askerliğimizi yaptık, her türlü görevimizi yerine getiriyoruz. Devlet de bize baksın. Batman gibi bir ilde bile bugün dört tane sanayi sitesi var. Malatya; Doğu ve Güneydoğu Anadolu’yu birbirine bağlayan devasa bir kavşak noktası ama elimizde bir tane düzgün sanayi sitesi bırakmadılar. Olanı da yıkıyorlar. Yarın öbür gün çocuklarımız okula gidecek, işçilerimiz var, sigorta ödemelerimiz var. Yeni dükkanlar yapılana kadar bize müsaade edilsin, yeni yerler bittikten sonra gitmezsek bize her türlü cezayı kessinler."
40 YILLIK USTALAR MESLEĞİ BIRAKMA NOKTASINA GELDİ
Sanayideki bir diğer deneyimli isim olan 40 yıllık kaporta ustası da projelerin esnafın gerçek ihtiyaçlarını karşılamaktan çok uzak olduğunu belirtti. Belgelerle 250 metrekarelik dükkan için başvuru yapmalarına rağmen kendilerine yer kalmadığının söylendiğini ifade eden kaporta ustası, kalıcı yer gösterilmemesi halinde 40 yıllık meslek hayatına son vermek zorunda kalacağını söyledi.
Sitede 3 binin üzerinde esnaf bulunmasına rağmen sadece 714 adet dükkan inşa edilmesini eleştiren sanayi esnafı Mehmet Aydoğan ise dijital çağda maliyeye kayıtlı esnaf sayısının çok rahat tespit edilebileceğini vurguladı. Aydoğan, "Deprem görmüş bir ile o sayıya uygun dükkan yapılması, hatta 100-500 tane fazla yapılması gerekirdi. Dükkanları teslim edersiniz, sonra gelip 'Burayı boşaltın' dersiniz. Malatya bu kadar sahipsiz olamaz" diyerek tepki gösterdi.
"DÜKKANIMI EVİME TAŞIMAK ZORUNDA KALDIM"
Sanayi sitesindeki krizin en çarpıcı örneği ise elektrikleri iki hafta önce kesilen oto müzik sistemleri imalatçısı Murat Çağan oldu. Dükkanının elektriği kesildikten sonra yeni bir yer tutacak maddi gücü bulamadığını belirten Çağan, çareyi iş malzemelerini evine taşımakta bulduğunu anlattı.
Şu anda tamamen işsiz kaldığını ve büyük bir borç yükü altında ezildiğini ifade eden Çağan, gözyaşlarını tutamayarak şöyle konuştu:
"15 gün önce elektriğimizi kestiler, dükkanı boşaltmak zorunda kaldık. İmkanım olmadığından yeni bir yer tutamadım, dükkanı eve aktardım. Şu an ortadayım; işim yok, gücüm yok. Bir sürü borcum var, esnafın defterleri dolu. Ben şimdi nasıl kira ödeyeceğim? Nasıl esnaflık yapacağım? Her gün sabah sanayiye geliyoruz; elektrik yok, su yok, internet yok. Biz bu topraklara 45 yılımızı verdik. Esnaf daha önce hiç bu kadar değersiz olmamıştı, adeta yerlerde sürünüyoruz. Büyüklerimizden, yetkililerden yalvararak yardım bekliyoruz. Bizim dükkanlarımız zaten yıkıldı, bari henüz yıkılmayan arkadaşların dükkanlarına çözüm bulunana kadar dokunmasınlar."
Malatya Küçük Sanayi Sitesi esnafı, şimdi Büyükşehir Belediyesi ve Valilikten gelecek, geçici de olsa işlerini sürdürebilecekleri somut bir yer tahsisi müjdesini bekliyor. >>MEHMET TURAN ÇİĞDEM
EDİTÖR
