2025 yılı yaş kayısı üretim verileri açıklandı. Mersin 141 bin 142 tonla Türkiye üretim birincisi olurken, dünya kuru kayısı başkenti Malatya zirai don felaketi nedeniyle sadece 2 bin 558 ton üretimle 11. sıraya geriledi. Malatya’nın yaşadığı ürün kaybının ciddiyetini ülke genelinde kayısı üretiminin 2024’e oranla yüzde 73 azalması ortaya koydu.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan 2025 yılı illere göre yaş kayısı üretim miktarları, sektördeki dramatik değişimi gözler önüne serdi. Ülkenin kayısı üretiminde uzun yıllardır tartışmasız lider konumunda olan Malatya, bu yıl yaşanan ağır zirai don nedeniyle büyük bir düşüş yaşayarak listenin alt sıralarına geriledi. Verilere göre 2025’te Türkiye’de en fazla yaş kayısı üretilen il 141 bin 142 ton ile Mersin oldu. Mersin’i 57 bin 403 ton ile Hatay, 51 bin 85 ton ile Iğdır takip etti. Sıralamada Antalya, Adana, Kars, Çanakkale, Isparta, Aydın ve İzmir illeri yer alırken, Malatya 2 bin 558 tonluk üretimle 11. sırada yer alabildi.
MALATYA’DA BÜYÜK FELAKET
Dünya kayısı başkenti olarak bilinen Malatya’da yaşanan üretim çöküşü, 12 Nisan 2025 tarihinde meydana gelen “asrın zirai donu” ile doğrudan ilişkilendiriliyor. Gece saatlerinde sıcaklığın eksi 13 dereceye kadar düştüğü don olayı, kayısı başta olmak üzere birçok meyve türünde ağır kayıplara yol açtı. Yetkililer, il genelinde ürünlerin yüzde 95’inin zirai dondan etkilendiğini açıkladı. Malatya’da 2025 yılı yaş kayısı üretimi sadece 2 bin 558 ton olarak kayıtlara geçti. Bu rakam, 2024 yılına göre yüzde 73’lük dramatik bir düşüş anlamına geliyor. Üretimdeki bu sekte, hem üreticileri hem de kayısı ekonomisine dayalı sektörleri derinden sarstı.
Daha önce BİLSAM’ın “Kayısının Gelecek Stratejileri Raporu”nda da vurgulandığı üzere, Malatya kayısı sektörü uzun yıllardır erken çiçeklenen çeşitlerin don riski, küçük ölçekli işletmeler ve yaşlı bahçeler gibi yapısal sorunlarla mücadele ediyordu. 2025’teki don olayı ise bu kırılgan yapıyı bir kez daha acı şekilde ortaya koydu.
ÜRETİCİLER TEDİRGİN
Yaş kayısı üretimindeki büyük düşüş, ilerleyen dönemde kuru kayısı ihracatını da olumsuz etkileyecek gibi görünüyor. Malatya’nın geleneksel olarak dünya kuru kayısı piyasasındaki hakim konumunun bu yıl ciddi biçimde sarsılması bekleniyor. Üreticiler, don zararlarının ağaç sağlığını da olumsuz etkilediğini, dolayısıyla önümüzdeki yıllardaki verimi de tehdit ettiğini dile getiriyor.
Tarım ve Orman Bakanlığı yetkilileri, bölgede don zarar tespiti çalışmalarının sürdüğünü ve etkilenen üreticilere destek mekanizmalarının devreye sokulacağını açıkladı. Ancak sektör temsilcileri, sorunun kalıcı çözümü için çeşit yenileme, don önleme teknolojileri ve arazi toplulaştırması gibi yapısal adımların acilen atılması gerektiğini vurguluyor. 2025 verileri, Türkiye kayısı üretim coğrafyasının değişmeye başladığını gösterirken, Malatya’nın geleneksel liderliğini geri kazanabilmesi için iklim değişikliğine uyumlu yeni stratejilere ihtiyaç duyulduğunu bir kez daha gündeme getirdi.>>MEHMET TURAN ÇİĞDEM
EDİTÖR
