Doğrudan ve dolaylı yoldan yaklaşık 250 bin kişinin geçim kaynağı olan Malatya kuru kayısısında fiyat krizi derinleşiyor. 2025 yılında yaşanan ağır zirai don felaketi nedeniyle ürün elde edemeyen ve süreci 2024 yılından devreden stoklarla geçiren piyasa, bu yıl da rekolte kaybıyla sarsıldı. Tahmini verilere göre bu sezon stoklarda yaklaşık 67 bin ton kuru kayısı bulunuyor. Bu rakam, önceki yılların ortalamalarına kıyasla yüzde 50’lik net bir ürün kaybı anlamına gelse de, rekoltenin düştüğü bir yılda fiyatların artması gerekirken tam aksine sert bir şekilde çakılması üreticiyi isyan ettirdi.
İLKBAHARDA 400 TL OLAN KAYISIYA BUGÜN 250 TL TEKLİF EDİLİYOR
Sektörde ürün arzının oldukça sınırlı olmasına rağmen, fiyatların gerilemesi kartel iddialarını gündeme taşıdı. Bazı sektör temsilcileri ve üretici birlikleri, ihracatçıların kendi aralarında anlaşarak kartel oluşturduğunu, belirli bir fiyatın üzerinde alım yapılmaması yönünde ortak karar aldıklarını öne sürüyor.
Yüksek rakımlı ilçelerde de hasadın sonuna gelinmesiyle birlikte ürününü elden çıkarmak isteyen çiftçi büyük bir fiyat şoku yaşadı. İlkbahar aylarında kilogramı 400 TL bandından işlem gören kaliteli kuru kayısı için bugün tüccarlar tarafından üreticiye 200 ila 250 TL arasında komik rakamlar teklif ediliyor. Üretici, artan işçilik, gübre ve sulama maliyetlerinin karşısında ürününü maliyetinin dahi altına satmak zorunda bırakılıyor.
AYNI KAYISI YURT İÇİNDE 975 TL, YURT DIŞINDA 2 BİN 247 TL!
Piyasadaki fiyat uçurumu ve üreticinin nasıl mağdur edildiği yurt içi ve yurt dışı perakende satış rakamlarıyla bir kez daha gözler önüne serildi. Türkiye genelinde kuruyemişçilerde ve marketlerde gün kurusu kayısı kilogramı 975 TL’den, kükürtlenmiş sarı kayısı ise 800 TL’ye yakın fiyatlarla tüketiciye sunuluyor.
Gurbetçilerin yurt dışındaki market raflarından paylaştığı fotoğraflar ise skandalın boyutunu ortaya koydu. Almanya’daki bir markette 125 gramlık paketlerde satılan islimli sarı kayısının paket fiyatı 5 Euro (yaklaşık 280 TL) olarak etiketlendi. Bu hesapla Almanya’da tüketiciye ulaşan kayısının kilogram fiyatı yaklaşık 40 Euro’ya, yani 2 bin 247 TL’ye denk geliyor. Yurt dışında 2 bin 247 TL’den alıcı bulan kayısı için Malatya’daki üreticiye bunun 10’da biri olan 200-250 TL teklif edilmesine vatandaşlar sosyal medyada, "Komisyoncular 10 liraya sattığı ürün için üreticiye 1 TL ödemeyi bile çok görüyor" sözleriyle tepki gösterdi.
GÖZLER TMO’YA ÇEVRİLDİ: "ALIM AÇIKLAMASI ŞART"
Yaşanan bu haksız fiyat baskısı ve manipülasyona karşı Malatyalı üreticiler, fındıkta ve buğdayda olduğu gibi Toprak Mahsulleri Ofisi’nin (TMO) acilen devreye girmesini talep ediyor. TMO’nun taban fiyat açıklayarak müdahale alımı yapmasının piyasadaki kartel yapısını kıracağını ve fiyatları hak ettiği seviyeye yükselteceğini belirten üreticiler, Tarım ve Orman Bakanlığı’ndan müjdeli bir haber bekliyor. Kentteki ziraat odaları ve temsilciler, devlet müdahalesi olmaması halinde önümüzdeki yıllarda kayısı bahçelerinin sökülme riskiyle karşı karşıya kalacağı konusunda uyarıyor.
>>MEHMET TURAN ÇİĞDEM
EDİTÖR
