Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM), Malatya’nın 2026 yılı ocak-mayıs dönemi dış ticaret verilerini açıkladı. Yılın ilk 5 ayında kentin toplam ihracatı, lokomotif sektör olan kuru meyvede yaşanan kan kaybı nedeniyle geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 14,5 azalarak 125 milyon 635 bin dolara geriledi. Geleneksel tarım ürünlerindeki bu düşüşe rağmen, iklimlendirme sanayisi yüzde 285,3’lük rekor artışıyla kentin yeni ihracat yıldızı oldu.
Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) tarafından paylaşılan 2026 yılı ocak-mayıs dönemi dış ticaret istatistikleri, Malatya ekonomisinin küresel pazardaki güncel performansını ve yapısal değişim eğilimlerini gözler önüne serdi. Kanuni merkezleri Malatya’da bulunan ihracatçı firmaların gerçekleştirdiği hamleler neticesinde, kentin yılın ilk 5 ayındaki toplam ihracatı 125 milyon 635 bin dolar seviyesinde kaldı. Geçen yılın (2025) aynı döneminde 146 milyon 860 bin dolar olarak kayıtlara geçen bu rakam, yıllık bazda net 21 milyon 225 bin dolarlık bir kayba işaret etti. Kentin dış ticaret hacmindeki bu yüzde 14,5'lik gerilemenin ana mimarı geleneksel lider kuru meyve sektörü olurken, sanayi kollarından gelen güçlü ve dinamik büyüme sinyalleri ise Malatya ekonomisinde geleceğe dair umut veren bir dönüm noktası olarak yorumlandı.
KURU MEYVEDE SERT DÜŞÜŞ
Yıllardır dünya kayısı başkenti unvanıyla Malatya ekonomisinin sırtlayan kuru meyve ve mamulleri sektörü, 2026 yılının ilk 5 ayında beklenmedik bir duraklama dönemine girdi. Sektörün 2025 yılının ocak-mayıs dönemindeki ihracatı 72 milyon 699 bin dolar gibi yüksek bir seviyedeyken, 2026’nın aynı kesitinde yüzde 27,5’lik sert bir düşüşle 52 milyon 691 bin dolara geriledi. Tek bir sektörde yaşanan 20 milyon dolarlık bu büyük bakiye kaybı, Malatya'nın genel ihracat tablosunu doğrudan negatif etkiledi. Sektör temsilcileri, bu düşüşün arkasında küresel talepteki dalgalanmalar, lojistik maliyetlerdeki değişimler ve iklim koşullarına bağlı rekolte dinamiklerinin olabileceğini belirtiyor. Ancak bu kan kaybına rağmen kuru meyve, kentin toplam ihracatındaki en büyük paya sahip sektör olma özelliğini yine de kimseye kaptırmadı.
İKLİMLENDİRME SEKTÖRÜNDE YÜZDE 285,3’LÜK BÜYÜME
Geleneksel tarım ihracatındaki gerilemeye karşın, Malatya’nın yüksek katma değerli sanayi kollarında adeta bir üretim mucizesi yaşanıyor. Kentin ihracatında en dikkat çeken ve ezber bozan başarı hikayesi iklimlendirme sanayisinden geldi. 2025 yılının ilk 5 ayında yalnızca 4 milyon 317 bin dolarlık ihracat yapabilen iklimlendirme sektörü, 2026’nın aynı döneminde performansını tam yüzde 285,3 artırarak 16 milyon 606 bin dolara çıkardı. Tek başına kentin kasasına fazladan 12 milyon 289 bin dolar sokan sektör, bu tarihi atakla Malatya ihracat sıralamasında devleri geride bırakarak ikinci sıraya yerleşti. Aynı dönemde sanayi grubunun bir diğer güçlü kası olan makine ve aksamları sektörü de istikrarlı yükselişini sürdürdü. Geçen yılın ilk 5 ayında 11 milyon 484 bin dolar olan makine ihracatı, yüzde 13,7’lik bir artış grafiği yakalayarak 13 milyon 54 bin dolara ulaştı ve kentin üçüncü büyük gücü oldu.
MALATYA’NIN SEKTÖR SEKTÖR 5 AYLIK İHRACAT KARNESİ
TİM verilerinden derlenen bilgilere göre, Malatya'da faaliyet gösteren sektörlerin 2025 ve 2026 yılları (Ocak-Mayıs) ihracat performansları en yüksekten en düşüğe doğru şekilde listelendi. İhracat tablosunun alt kalemleri incelendiğinde, bazı sektörlerde çok ciddi pazar kayıpları yaşandığı göze çarpıyor. Elektrik ve elektronik sektörü 11 milyon 889 bin dolardan 3 milyon 625 bin dolara gerileyerek kentin en büyük kayıplarından birini verdi. Benzer şekilde, su ürünleri ve hayvansal mamuller sektörü 8,4 milyon dolardan 5,4 milyon dolara, tekstil ve hammaddeleri sektörü ise 8,3 milyon dolardan 6,9 milyon dolara geriledi. Oransal olarak en büyük çöküşler ise geleneksel küçük hacimli sektörlerde görüldü. Madencilik ürünlerinde yüzde 62,5, halı sektöründe yüzde 78,8 ve zeytin/zeytinyağı sektöründe yüzde 88,6'ya varan tarihi düşüşler yaşandı.
İHRACATI EN ÇOK DÜŞEN SEKTÖRLERİN ORANSAL DAĞILIMI:
Zeytin ve Zeytinyağı: yüzde 88,6 Kan Kaybı
Halı Sektörü: yüzde 78,8 Küçülme
Madencilik Ürünleri: yüzde 62,5 Azalış
Kuru Meyve ve Mamulleri: yüzde 27,5 Gerileme
Genel Değerlendirme ve Gelecek Projeksiyonu
2026 yılının ilk 5 aylık dış ticaret bilançosu, Malatya ekonomisinin yapısal bir kabuk değiştirme sürecinde olduğunu açıkça kanıtlıyor. Kentin tek bir ürüne ya da sektöre (kuru kayısı) bağımlı olmasının dış ticaret dengelerinde ne kadar büyük riskler barındırdığı, kuru meyvedeki düşüşün toplam rakamı aşağı çekmesiyle bir kez daha tecrübe edildi. Buna karşın iklimlendirme, makine, kimya ve çelik gibi sanayi kollarındaki çift haneli ve üç haneli büyüme oranları, Malatya’nın üretim portföyünü çeşitlendirdiğini gösteriyor. Uzmanlar, tarıma dayalı sanayinin katma değerli hale getirilmesi ve endüstriyel üretimin teşvik edilmesi durumunda, Malatya'nın 2026 yılının ikinci yarısında kayıplarını telafi ederek yeniden yükseliş trendine girebileceğini öngörüyor.>>MEHMET TURAN ÇİĞDEM
EDİTÖR
