Malatya'da fırıncılık sektörünün en temel ham maddesi olan un fiyatlarında son üç haftada yaşanan rekor artış, fırıncıları maliyet baskısı altında bıraktı. 50 kilogramlık un çuvalının fiyatı kısa sürede 1.050 TL'den 1.250 TL'ye fırlarken, şu anda 17,50 TL'den satılan ekmeğin fiyatının 20 TL'ye dayanacağı endişesi kenti sardı.
Malatya şehir genelinde temel gıda maddelerinin başında gelen ekmeğin üretim maliyetlerinde önlenemeyen bir yükseliş grafiği seyrediyor. Fırınların en büyük ve en vazgeçilmez girdi kalemi olan un fiyatlarında son günlerde gözlemlenen hızlı ve keskin fiyat artışları, hem fırıncı esnafını hem de dar gelirli vatandaşı tedirgin etmeye başladı. Piyasa aktörleri ve sektör temsilcilerinden alınan bilgilere göre, yaklaşık 20 gün öncesine kadar bin 50 lira seviyelerinde alıcı bulan 50 kilogramlık bir çuval unun fiyatı, peş peşe gelen zam dalgasıyla birlikte 1.250 liraya yükseldi. Sadece 20 günlük zaman diliminde gerçekleşen 200 liralık bu dev zam, ekmek tezgahlarına yeni zammın kapıda olup olmadığı sorusunu getirdi.
Ekmek fiyatları zamlanabilir
Malatya'daki fırınlarda hali hazırda 17,50 TL'den tüketiciye sunulan ekmek fiyatı, un fiyatlarındaki bu sert yükselişin ardından ciddi bir baskı altına girdi. Ham maddeye gelen zammın yanı sıra işçilik, enerji, maya ve nakliye gibi diğer işletme giderlerinin de sürekli arttığını belirtilen sektör temsilcileri, un fiyatındaki yukarı yönlü trendin durdurulamaması durumunda ekmek fiyatlarının kaçınılmaz olarak 20 TL seviyesine ulaşabileceği uyarısında bulunuyor.
Özellikle dar gelirli ailelerin mutfak bütçesini doğrudan etkileyecek olan bu potansiyel artış, kentteki tüketici dernekleri ve vatandaşlar tarafından endişeyle karşılanıyor. Fırıncı esnafı ise kâr marjlarının tamamen eridiğini ve mevcut fiyatlarla çarkı döndürmekte zorlandıklarını ifade ediyor.
Zam talebi oluşmadı
Un fiyatlarındaki sarsıcı yükselişe karşın, Malatya'daki fırıncı odaları ve esnaf temsilcileri tarafından ilgili resmi makamlara sunulmuş nihai bir zam talebinin henüz bulunmadığı öğrenildi. Ancak konuya yakın kaynaklar, piyasadaki bu dengesizliğin ve ham madde zamlarının devam etmesi halinde fırıncıların önümüzdeki günlerde zorunlu olarak yeni bir maliyet hesabı yapacağını belirtiyor. Akaryakıt fiyatlarındaki sert yükselişin bu zamlarda etkin olduğu belirtiliyor.
Mevzuat gereği ilgili kurumlarla yapılması gereken görüşmeler öncesinde esnaf, ham madde fiyatlarında bir istikrar sağlanıp sağlanamayacağını gözlemliyor. Eğer un fiyatlarındaki artış durdurulamazsa, yakın gelecekte resmi zam başvurusunun kaçınılmaz olacağı vurgulanıyor.
Fırsatçılığa dikkat
Un fiyatlarındaki olağan dışı artışın ardındaki nedenlerin şeffaf bir şekilde araştırılması gerektiğini savunan Malatyalı fırıncılar, kamu otoritelerine ve denetim mekanizmalarına çağrıda bulundu. Piyasada fırsatçılığa veya spekülatif fiyat hareketlerine izin verilmemesi gerektiğini dile getiren sektör temsilcileri, özellikle Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) ile un sanayicileri arasındaki koordinasyonun hayati önem taşıdığını vurguluyor.
Ekmeğe son zam Temmuz'da yapıldı
Temmuz ayında ekmeğe zam yapıldığını ve yeni zam yapmak istemediklerini belirten fırıncılar şu tedbirlerin alınmasını istedi:
Toprak Mahsulleri Ofisi'nin silolarından un sanayisine uygun fiyatlı buğday akışının kesintisiz sürmesi. Buğdayın silolardan çıkıp un fabrikalarına, oradan da fırıncılara ulaşmasına kadar geçen süreçteki tüm aracı ve bayilerin sıkı denetime tabi tutulması. Son 20 günde yapılan 200 liralık zammın gerekçelerinin Ticaret Bakanlığı ve ilgili birimlerce incelenmesi. Fırıncılara yönelik temel girdi kalemlerinde vergi ve enerji indirimleri gibi destekleyici adımların değerlendirilmesi.
Malatya'da ekmek üreticileri ve vatandaşlar, un fiyatlarındaki bu olumsuz tablonun bir an önce tersine dönmesini umut ediyor. Bir yanda artan girdi maliyetleriyle ayakta kalmaya çalışan fırıncılar, diğer yanda günlük yaşam mücadelesinde ekmek fiyatına gelecek olası bir zamla sarsılmak istemeyen vatandaş yer alıyor.
EDİTÖR
