Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan “Sağlık Raporları Yönetmeliği” Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yeni yönetmelikle birlikte sağlık raporlarının hazırlanma süreçlerinden sağlık kurullarının işleyişine, elektronik rapor sisteminden itiraz mekanizmalarına kadar birçok alanda köklü değişikliğe gidildi. Özellikle Malatya’da sağlık raporu işlemleri yapan binlerce vatandaşı yakından ilgilendiren düzenlemeyle birlikte artık sağlık raporlarının büyük bölümü elektronik ortamda hazırlanacak ve süreçler dijital sistemler üzerinden yürütülecek. Yönetmelikte sürücülük, silah ruhsatı, özel güvenlik, engelli raporları, istirahat raporları, evlilik işlemleri ve SGK maluliyet raporlarına ilişkin dikkat çeken yeni uygulamalar yer aldı. Yeni düzenlemeyle birlikte vatandaşların birçok işlem için e-Devlet sistemini aktif şekilde kullanması zorunlu hale gelirken, sağlık raporlarında sıkı kimlik doğrulama dönemi de resmen başlamış oldu.
Yeni sisteme göre genel durum tespiti amacıyla sağlık raporu almak isteyen vatandaşların ilk olarak e-Devlet kapısı üzerinden Sağlık Bakanlığı’nın elektronik kişisel sağlık sistemine giriş yapması gerekecek. Sistemde bulunan mevcut sağlık verileri ile vatandaşların dolduracağı “Kişisel Sağlık Bilgi Formu” birlikte değerlendirilecek. Yapılacak analizler sonucunda sağlık açısından herhangi bir risk ya da ek değerlendirme gerektirmeyen kişiler için doğrudan elektronik ortamda “sağlık durum belgesi” oluşturulabilecek. Ancak sistem tarafından hekim değerlendirmesi gerektiği tespit edilen kişiler, otomatik şekilde yetkili sağlık kuruluşlarına yönlendirilecek. Böylece sağlık raporlarının daha hızlı, kontrollü ve merkezi sistem üzerinden yürütülmesi hedefleniyor.
DİJİTAL FOTOĞRAFLI KİMLİK DOĞRULAMA DÖNEMİ
Yönetmelikte dikkat çeken en önemli başlıklardan biri de sağlık raporlarında uygulanacak dijital fotoğraflı kimlik doğrulama sistemi oldu. Buna göre rapor başvurusu yapan vatandaşların muayene, tahlil, görüntüleme ve kurul işlemlerinin tamamında sıkı kimlik doğrulaması yapılacak. Kurul sekreterlikleri tarafından başvuru sahibinin dijital fotoğrafı çekilerek doğrudan entegre sisteme aktarılacak. Muayene odalarında, laboratuvarlarda ve radyoloji birimlerinde görev yapan sağlık personeli, işlem yapılan kişinin kimliğini sistemdeki dijital fotoğraf üzerinden doğrulamak zorunda olacak. Böylece sahte rapor düzenlenmesinin ve başkası adına işlem yapılmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor. Ancak aile hekimliklerinde düzenlenen birinci basamak raporlarda fotoğraf şartı aranmayacak. Yönetmelikle birlikte ayrıca sağlık raporu başvurularının en geç 30 gün içerisinde sonuçlandırılması da zorunlu hale getirildi.
İSTİRAHAT RAPORLARINDA YENİ SINIRLAR GETİRİLDİ
Çalışanları doğrudan ilgilendiren istirahat raporlarında da kapsamlı değişiklikler yapıldı. Yeni dönemde SGK kapsamındaki istisnai durumlar dışında tüm iş göremezlik raporları yalnızca e-Rapor sistemi üzerinden düzenlenecek ve vatandaşlar raporlarını e-Devlet üzerinden görüntüleyebilecek. Böylece fiziksel çıktı alma zorunluluğu büyük ölçüde ortadan kalkacak. Yönetmelikte tek hekim tarafından düzenlenecek istirahat raporlarına süre sınırlaması da getirildi. Buna göre bir hekim muayene sonrasında tek seferde en fazla 10 gün istirahat verebilecek. Kontrol muayenesi yapılması halinde bu süre 10 gün daha uzatılabilecek. Ancak toplam sürenin 20 günü aşması ya da aynı hekimin bir kişiye bir takvim yılı içinde verdiği toplam istirahat süresinin 40 günü geçmesi halinde mutlaka sağlık kurulu onayı gerekecek. Ayrıca muayenenin doğal bir parçası kabul edilen bu raporlar için vatandaşlardan hiçbir şekilde ücret talep edilemeyeceği de yönetmelikte açık şekilde hükme bağlandı.
ÖTV RAPORLARINDA “KELİME OYUNU” DÖNEMİ BİTTİ
ÖTV muafiyetli engelli araç alımlarında uzun süredir tartışma konusu olan sağlık kurulu raporlarına ilişkin ifadeler de yeni yönetmelikle birlikte tamamen değiştirildi. Özellikle raporlarda kullanılan yoruma açık ifadelerin oluşturduğu hukuki tartışmalar ve suiistimaller nedeniyle Sağlık Bakanlığı daha net kurallar getirdi. Bundan böyle engelli sağlık kurulu raporlarında kişinin fonksiyon kayıpları ayrıntılı şekilde belirtilecek, kol ve bacak kayıplarının sağ ya da sol tarafta olduğu ayrı ayrı yazılacak ve oranlar açık biçimde gösterilecek. Yönetmeliğe göre hekimler raporların açıklama bölümüne mevzuat dışı ifadeler yazamayacak. Bunun yerine yalnızca “sadece hareket ettirici aksamda özel tertibatlı taşıt kullanması gerekir” veya “özel tertibatlı araç kullanmasına ihtiyaç yoktur” şeklindeki kesin ifadeler kullanılabilecek. Daha önce sıkça kullanılan “otomatik vitesli araç kullanabilir” benzeri esnek ve yoruma açık cümleler ise tamamen yasaklandı. Ayrıca yoğun bakımda bulunan hastalar ile hastanede üç aydan kısa süreli yatışı devam eden kişiler adına, taburculuk planlaması haricinde engelli sağlık kurulu raporu düzenlenemeyecek.
SİLAH RUHSATI İÇİN ŞARTLAR AĞIRLAŞTIRILDI
Yönetmelikte en dikkat çeken düzenlemelerden biri de silah ruhsatı almak isteyen vatandaşlara yönelik sağlık kriterlerinin ağırlaştırılması oldu. Yeni dönemde yivli veya yivsiz silah ruhsatı almak isteyen kişiler çok daha kapsamlı fiziksel ve psikolojik değerlendirmelerden geçirilecek. Ortopedi alanındaki düzenlemeye göre her iki elinde veya kolunda silahı güvenli şekilde kavramaya engel hareket kaybı ya da güç eksikliği bulunan kişilere ruhsat verilmeyecek. Bu uygulamada kişinin baskın elinin sağ veya sol olması dikkate alınmayacak. Nöroloji alanında ise epilepsi, demans, narkolepsi ve parkinson hastaları ile ellerinde titreme bulunan kişilerin ruhsat almasının önü tamamen kapatıldı. Denge kaybına yol açan serebellar hastalıklar da engel kapsamına dahil edildi. Göz hastalıklarında ise iyi gören gözün en az 0,6 görme seviyesine sahip olması şartı getirildi. Çift görme sorunu yaşayanlar ya da merkezi görme alanında ciddi kayıp bulunan kişiler olumlu sağlık raporu alamayacak.
PSİKİYATRİK HASTALIKLARDA SIKI TAKİP ŞARTI
Psikiyatri alanındaki düzenlemeler ise yönetmeliğin en sert maddeleri arasında yer aldı. Buna göre depresyon, anksiyete, obsesif kompulsif bozukluk, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu ile travma sonrası stres bozukluğu nedeniyle aktif tedavi gören kişiler silah ruhsatı alamayacak. Bu kişilerin yeniden başvuru yapabilmesi için tedavilerinin sona ermesinin ardından en az iki yıl boyunca ilaçsız ve semptomsuz şekilde takip edilmesi gerekecek. Ayrıca başvurdukları sağlık kuruluşunda en az üç ay gözlem altında tutulmaları şartı aranacak. Yönetmelikte ayrıca psikotik bozukluk, duygu durum bozukluğu geçmişi olanlar, alkol ve madde bağımlılığı bulunanlar, kumar bağımlıları ile geçmişinde intihar girişimi veya kendine zarar verme öyküsü bulunan kişilere hiçbir şekilde olumlu silah ruhsatı raporu düzenlenmeyeceği açıkça belirtildi.
Evlilik öncesi sağlık raporlarında da yeni yöntem uygulanacak. Çiftlerin birlikte başvuru yapması şartıyla işlemler eşlerden birinin bağlı bulunduğu aile hekimi ya da yetkili hekim tarafından yürütülecek. Tahlil ve muayeneler ayrı ayrı yapılacak ancak danışmanlık hizmetleri ortak şekilde verilecek. Onaylanan sağlık raporları ise dijital ortamda çiftlerin erişimine açılacak. Böylece evlilik işlemlerinde de dijital sağlık sistemi aktif şekilde kullanılacak.
POLİS ADAYLARINA “SEVK YAZISI” ŞARTI
Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yürütülen maluliyet ve iş kazası raporlarında da önemli değişikliklere gidildi. Buna göre raporlar artık MEDULA e-Rapor sistemi üzerinden hazırlanacak. Raporlarda kısaltma kullanılmayacak ve tüm tıbbi bulgular sade bir dille yazılacak. Hekimler tarafından rapor üzerine iş gücü kaybı ya da engellilik oranı yazılamayacak. Nihai değerlendirme ve karar yetkisi doğrudan SGK birimlerine bırakılacak. Emniyet teşkilatına atanacak personeller ve polis okulu öğrencileri için de tam teşekküllü sağlık kurulu raporu zorunlu hale getirildi. Ayrıca adayların işlemlerinin başlatılabilmesi için resmi kurum sevk yazısı getirmesi gerekecek. Kurum sevki bulunmayan adayların sağlık raporu işlemleri başlatılmayacak.>>TUĞÇE ERBAŞ
EDİTÖR
