Doğanşehir ilçesinde etkili olan yoğun sonbahar yağışlarının ardından orman tabanından adeta "sedir mantarı" fışkırdı. Halk arasında Katran Mantarı, Japonya'da ise kutsal kabul edilen "Matsutake" adıyla bilinen ve kilogramı Japonya marketlerinde bin doları bulan bu niş lezzet, yüksek ticari değeri, benzersiz çam-tarçın aroması ve sağlığa sunduğu şifa deposu özellikleriyle Doğanşehir'de doğaseverlerin gözdesi oldu.
Sonbahar mevsiminin gelmesi ve bölgede etkisini artıran bereketli yağışlar, Doğanşehir ormanlarında doğa tutkunlarını ve bölge halkını sevindiren dev bir ekonomik ve doğal sürprizi beraberinde getirdi. Yüksek rakımlı sedir ormanlarının zemininde boy gösteren, botanik dünyasındaki adıyla Tricholoma anatolicum (Sedir Mantarı), toprak üstü dokusunda belirginleşmeye başladı.
Mantarları toplamak için Doğanşehir’in sarp ormanlarında keşfe çıkan doğaseverlerin paylaştığı görseller kısa sürede gündeme otururken, mantarın hem mutfaklardaki değeri hem de sahip olduğu astronomik pazar fiyatı dikkatleri bir kez daha bölgeye çekti.
ANADOLU MATSUTAKESİ
Toprak altından yeni çıkan etli ve sert yapısıyla bilinen Sedir Mantarı, sıradan bir orman mantarı olmanın çok ötesinde özellikler barındırıyor. Kültür ortamında veya laboratuvar şartlarında yapay olarak üretilmesi imkânsız olan bu tür, yaşamını tamamen doğanın dengesine ve Toros sediri (Cedrus libani) ağaçlarının kökleriyle kurduğu ortak (simbiyotik) yaşama borçlu. Doğanşehir’in 1000 ila 1500 metre rakımlı yamaçlarında, sedir ibreleri ve kozalaklarla kaplı kumlu-killi topraklardan başını çıkaran bu özel makrofungus; sonbahar yağmurlarının toprağı nemlendirmesi ve havaların aniden soğumasıyla ortaya çıkıyor. Şapka çapı 4 ile 20 santimetre arasında değişen mantar, gelişim sürecinde çatlaklı ve açık kahverengi lifli yapısıyla kolayca ayırt edilebiliyor.
MUTFAKTA ORMAN ESİNTİSİ
Uzak Doğu mutfağında, özellikle Japonya’da saray mutfaklarından gurme restoranlara kadar uzanan geniş bir alanda lüksün simgesi kabul edilen Sedir Mantarı, benzersiz koku ve tat profiliyle ayrışıyor. Mantarın en ayırt edici özelliği, yetiştiği sedir ağacının özünden ve reçinesinden aldığı yoğun katran, tarçın ve çam karışımı keskin orman kokusu. Pişirildiğinde çiğnenebilir sert dokusunu koruyan, kolayca erimeyen ve etsi bir lezzet sunan bu lezzet; antidiyabetik, antitümör ve güçlü antioksidan etkileriyle biliniyor. Tokyo Üniversitesi başta olmak üzere uluslararası tıp dünyasında yapılan araştırmalar, bu mantarın bağışıklığı bir zırh gibi güçlendirdiğini, kolesterolü dengelediğini ve karaciğer sağlığını koruduğunu gösteriyor.
KÖYLÜDE BİN TL, JAPONYA’DA BİN DOLAR!
Doğanşehir ormanlarından toplanan sedir mantarının pazar değerini, mantarın fiziksel olgunluk derecesi belirliyor. Şapkası henüz açılmamış, zarı yırtılmamış birinci sınıf "tomurcuk" mantarlar en yüksek aromaya sahip olduğu için piyasanın en pahalı grubunu oluşturuyor.
Görsel ve fiziksel kaliteye göre oluşan güncel fiyat dengesi ise şu şekilde şekilleniyor: Doğadan mantarı toplayan köylülerden tüccarların aldığı fiyat kaliteye göre 500 TL ile 1.000 TL/kg arasında değişiyor. Şemsiyesi açılmış ürünler 500 TL’den alıcı bulurken, henüz topraktan yeni çıkmış birinci sınıf tomurcuk mantarlar 1.000 TL’den alınıyor. Ancak mantar genellikle Toros dağlarında toplandığı için Pazar konusunda Malatyalılar aynı şansa sahip değil.
ULUSLARARASI TOPTAN İHRACAT FİYATI
Türkiye'deki özel işleme tesislerinden uçak kargo ile başta Japonya olmak üzere Uzak Doğu ülkelerine sevk edilen ürünlerin toptan ihraç fiyatı kilogram başına ortalama 85 ila 100 Dolar arasında değişiyor. Japonya’da kutsal sayılan "Matsutake", gurme pazarlarda taneyle satılmakta olup kalitesine göre kilogramı 1.000 Doları (yaklaşık 50 bin TL) aşan fiyatlara alıcı buluyor.
DOĞANŞEHİR İÇİN DOĞA TURİZMİ KAPISI
Bölge halkı ve uzmanlar, Doğanşehir’in yüksek sedir ormanlarında yetişen bu doğal servetin bilinçli ve sürdürülebilir yöntemlerle toplanması gerektiğine dikkat çekiyor. Mantarın kök yapısına ve miselyum dokusuna zarar vermeden yapılan bilinçli hasadın Doğanşehir’i gastronomik ve ekolojik açıdan bölgenin cazibe merkezi haline getireceği ifade ediliyor.>>MEHMET TURAN ÇİĞDEM
EDİTÖR
