Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan 2025 yılı verilerine göre Türkiye genelinde yükseköğretim mezunlarının beyin göçü oranı yüzde 2,2’ye yükselirken, Malatya yüzde 0,8’lik oranla hem ülke ortalamasının hem de komşuları Elazığ ve Adıyaman’ın altında yer aldı. Erkek mezunlarda yüzde 1,1, kadın mezunlarda ise yüzde 0,6 olarak kayıtlara geçen Malatya verileri, nitelikli insan gücünün kentte tutulması bakımından olumlu bir tablo çizerken, ülke genelinde en yüksek beyin göçü yüzde 4,0 ile İstanbul’da gerçekleşti.
Yükseköğretim mezunlarının yurt dışı eğilimlerini, eğitim alanlarını ve uluslararası iş gücü hareketliliğini ortaya koyan güncel istatistikler yayımlandı. 2025 yılı verilerine göre Türkiye genelinde yükseköğretim mezunlarının beyin göçü oranı bir önceki yıla kıyasla artış göstererek yüzde 2,2 seviyesine ulaştı. Ülke genelinde kadın mezunlarda beyin göçü oranı yüzde 1,8, erkek mezunlarda ise yüzde 2,7 olarak hesaplandı.
Anadolu’nun köklü üniversitelerine ve sanayi altyapısına ev sahipliği yapan Malatya ise açıklanan verilerde ülke ve bölge ortalamasından olumlu yönde ayrışarak dikkat çekti.
Malatya Türkiye Ortalamasının 1,4 Puan Altında: Genel Oran yüzde 0,8
Açıklanan verilere göre Malatya’da yükseköğretim mezunlarının beyin göçü oranı genel toplamda yüzde 0,8 olarak gerçekleşti. Bu sonuçla Malatya, yüzde 2,2 olan Türkiye genel ortalamasının 1,4 puan altında kalarak yetişmiş insan gücünü muhafaza etme başarısı gösterdi.
Kentteki cinsiyet kırılımı incelendiğinde erkek ve kadın mezunlar arasındaki eğilim farkı belirginleşti:
Erkek Mezunlar: Malatya’da yükseköğretim mezunu erkeklerin beyin göçü oranı yüzde 1,1 seviyesinde kaldı. Bu oran, yüzde 2,7 olan Türkiye erkek mezun ortalamasının oldukça altındadır.
Kadın Mezunlar: Malatya’da kadın mezunların beyin göçü oranı yüzde 0,6 olarak kaydedildi. Türkiye genelinde kadın mezunların oranı yüzde 1,8 iken, Malatya kadın mezunlarda da ülke ortalamasının üçte biri seviyesinde kaldı.
Bölgesel Kıyaslama: Elazığ Ve Adıyaman yüzde 0,9 İle Malatya’yı Geçti
Bölge illerini kapsayan yerel ölçekteki verilere bakıldığında, Malatya komşularına kıyasla daha düşük bir beyin göçü oranına sahip oldu.
Elazığ: Bölgede yükseköğretim beyin göçü oranı yüzde 0,9 olarak ölçüldü. Elazığ’da erkek mezunların beyin göçü oranı yüzde 1,2, kadınlarda ise yüzde 0,5 seviyesinde seyretti.
Adıyaman: Komşu il Adıyaman’da da toplam beyin göçü oranı yüzde 0,9 olarak kayıtlara geçti. Adıyaman’da erkek mezunların oranı yüzde 1,1, kadın mezunların oranı ise yüzde 0,7 oldu.
Malatya: yüzde 0,8 genel oran ile her iki komşu ilin de 0,1 puan gerisinde kalarak bölgede nitelikli nüfusunu en çok koruyan kent görünümü sergiledi.
Üç ilin ortak paydası incelendiğinde; Malatya, Elazığ ve Adıyaman’ın tamamında erkek mezunların beyin göçü oranının kadın mezunların oranından belirgin şekilde daha yüksek olması öne çıktı.
Türkiye Genelinde Zirve İstanbul’un, En Düşük Oran Siirt’te
Ülke genelindeki il bazlı sıralamada zirveyi büyükşehirler paylaştı. 2025 yılında yüzde 4,0 beyin göçü oranıyla İstanbul ilk sırada yer alırken, İstanbul’u sırasıyla İzmir, Ankara, Eskişehir ve Yalova izledi. Yükseköğretim beyin göçü oranının en düşük gerçekleştiği il ise yüzde 0,2 ile Siirt oldu. Siirt’i sırasıyla Hakkâri, Kilis, Van ve Bitlis takip etti.
Cinsiyet bazlı il sıralamasında ise şu sonuçlar elde edildi:
Erkeklerde En Yüksek İller: İstanbul (yüzde 4,7), İzmir (yüzde 4,4), Ankara (yüzde 3,6), Eskişehir (yüzde 2,9) ve Yalova (yüzde 2,8).
Kadınlarda En Yüksek İller: İstanbul (yüzde 3,4), İzmir (yüzde 2,8), Ankara (yüzde 2,4), Eskişehir (yüzde 1,7) ve Bursa (yüzde 1,5).
Vakıf Üniversitesi Mezunlarında Oran yüzde 4,4'e Yükseldi
Üniversite türlerine göre yapılan analizlerde, vakıf üniversitelerinden mezun olanların yurt dışına yönelme oranının devlet üniversitelerine kıyasla belirgin şekilde yüksek olduğu görüldü.
Devlet üniversitesi mezunlarında beyin göçü oranı 2024 yılında yüzde 1,7 iken 2025 yılında yüzde 1,9’a yükseldi. Vakıf üniversitesi mezunlarında ise 2024 yılında yüzde 4,3 olan oran, 2025 yılında yüzde 4,4’e tırmandı. Vakıf üniversiteleri kendi içinde değerlendirildiğinde ise en yüksek oran yüzde 8,6 ile tam burslu eğitim alan mezunlarda gözlemlenirken; bu grubu yüzde 3,8 ile kısmi burslu ve yüzde 3,7 ile ücretli eğitim alanlar takip etti.
En Çok Beyin Göçü Veren Alan Bilişim, Bölüm Moleküler Biyoloji Oldu
Eğitim ve öğretim alanlarına göre yapılan değerlendirmede teknoloji ve mühendislik branşları başı çekti. En yüksek beyin göçü oranına sahip alanlar sırasıyla şunlar oldu:
1. Bilişim ve İletişim Teknolojileri: yüzde 7,0
2. Mühendislik, İmalat ve İnşaat: yüzde 4,8
3. Doğa Bilimleri, Matematik ve İstatistik: yüzde 3,0
Bilişim ve iletişim teknolojileri alanı erkeklerde yüzde 8,2, kadınlarda ise yüzde 5,1 ile her iki cinsiyette de zirvede yer aldı. En düşük beyin göçü oranı ise erkeklerde yüzde 0,8 ile "tarım, ormancılık, balıkçılık ve veterinerlik" alanında; kadınlarda ise yüzde 0,7 ile "eğitim" alanında görüldü.
Lisans programları bazında yapılan detaylı incelemede en yüksek beyin göçü oranına sahip bölüm yüzde 13,1 ile Moleküler Biyoloji ve Genetik oldu. Bu bölümü sırasıyla İşletme Mühendisliği (yüzde 13,0), Matematik Mühendisliği (yüzde 11,0), Elektronik Mühendisliği (yüzde 10,9) ve Fizik Mühendisliği (yüzde 10,2) izledi.
Fransızca Eğitim Alanlar Zirvede, En Çok Tercih Edilen Ülke Almanya
Öğrenim diline göre yapılan değerlendirmede Fransızca eğitim alan mezunlar yüzde 10,5 ile ilk sırada yer alırken; Almanca yüzde 7,5, İngilizce yüzde 6,8 ve Rusça yüzde 5,0 oranında seyretti.
Lisans mezunlarının tercih ettiği ülkeler sıralamasında ise Almanya liderliğini sürdürdü. Mezunların en çok göç ettiği ilk beş ülke şu şekilde sıralandı:
1. Almanya: yüzde 22,0
2. Amerika Birleşik Devletleri (ABD): yüzde 16,9
3. Birleşik Krallık: yüzde 10,5
4. Hollanda: yüzde 8,3
5. Kanada: yüzde 5,2
Almanya, Birleşik Krallık ve Hollanda’yı tercih eden mezunlar arasında en büyük payı Bilgisayar Mühendisliği bölümü alırken; ABD’ye gidenlerde Elektrik-Elektronik Mühendisliği, Kanada’yı tercih edenlerde ise İşletme bölümü mezunları başı çekti.Mehmet Turan Çiğdem
EDİTÖR
