Bir sabah telefonunuz bir sesle uyanıyor: ‘Haydi, bir video daha izle!’
Ardından bir bildirim düşüyor, kırmızı renkte ilgi çekici. Onu da tıklayınca farklı bir akış gözümüze çarpıyor, parmaklarımızla aşağı aşağı çektikçe ekranı, bir de bakıyoruz dakikalar, saatler geçmiş.
Hafıza birşey öğrenmeden, hatta kendinden vererek ve akılda da birşey kalmadan..
Karşımızda son derece çarpıcı bir paradoks var..!
Özgürlüğüne çok düşkün bir nesil ve aynı zamanda kurgulanmış esarete gönüllü bir teslimiyet!
Neden böyle peki?
Çünkü dış, somut dünyada ihtiyaç duyduğumuz; insan beyninin arzularını, iştahını ve zaaflarını çözen son derece kapsamlı bir sistemle karşı karşıyayız.
Gerçek hayatta karşılığı olması gereken tüm duygular ve istekler kodlanarak; bireye sanal bir tatmin sunan algoritmik bir kafestir muhattabımız.
Ve insanı tam da bu "sahte gerçekleşme" hissiyatıyla kendine bağımlı kılan bir kurgu...
Algoritmalar beyni ödül merkezine bağlarken, aynı zamanda dış dünyadaki fiziksel ortamı da erozyona uğratıyor.
Bu yüzden bizler ise nafile bir çabayla gençleri ve yeni kuşağı bu durumdan kurtarmaya çalışıyoruz, trene kafa tutan karınca gibi.
Gençliği gerçeğe çağırıyoruz ancak, hangi gerçeğe? Hangi sokağa, hangi mahalleye?
Kafesi kaldırmadan sürekli özgürlük hayali kurdurmak gibi...
Bu duruma birden bire gelinmediği de aşikâr.
Gerçek dediğimiz alanlar, bizlerin yüksek yüksek binalarda yaşayıp etrafı çitlerle çevrili sitelerin ismini "prestij" koyduğumuzda çoktan geride kalmıştı zaten..!
Hem de her çıkan yeniye koşarak, aldanarak, kimseye ihtiyaç duymamayı zenginlik sanarak; geride bıraktığımız komşuluk ve mahalle kültürüyle birlikte...
Mahalle baskısını beka meselesi yapıp tarihin tozlu sayfalarına gönderdikten sonra kaybetmedik mi gençlerin sanala bağımlı olmadan yaşayabileceği güvenli sokakları ve güvenli mahalleleri?
Sonra vicdanları rahatlatmak için medya okur yazarlığını uydurduk çözüm diyerek...
Oysa klasik medya okuryazarlığı ekrandaki bilgiyi doğrulamayı öğretti ama ekranın beynimizi nasıl ele geçirdiğini ıskalayıp geçti her seferinde..!
Öncelikle her devrin farklı bir imtihanı var, bunu biliyoruz. Bunun çetin bir sınama olduğunu da...
Çünkü mekana, zemine ve zamana hâkim değiliz her çağdan farklı olarak.
Günümüz şehir yaşantısı, apartman kültürü, kapitalist kazanca göre kurgulanmış yaşam alanları; insan ve İslam fıtratına uygun değil herşeyden önce...
Ve unutmayalım ki "herkesin haklı olduğu" ilginç bir çağda yaşıyoruz; hakkı, hakkıyla anlatabilenlerin ise bir adım öne geçeceği bir çağ. Hakkın önemini yöntemin belirlediği, yöntemin de çoğu zaman hakkın önüne geçebildiği bir çağ!
Buna rağmen ne yapılabilir peki?
Bir defa bu durumun farkına vararak işe başlanabilir.
Sonrasında gençlerin karşılığı olmayan bir şeye davet edildiğinde bunun onların özgürlüğüne müdahale olduğunun farkına vararak.
Onlara kitap okumayı telkin etmeyi değil; onlarla bir kitaptan film senaryosu üretmeyi, tiyatro oyunu çıkarmaya eşlik ederek somut çıktının daha etkili bir etkinlik olduğunu söyleyebiliriz.
Bu şekilde onları kitaplarla tanıştırabiliriz..
Mahalle kültürünün geliştirilmesi, küçük küçük cemiyetler ve okuma gruplarının oluşturulması, sanat atölyelerinin çoğalması, doğa ile temasa ve temaşa yönelik etkinlikleri de sayabiliriz.
Bunun farkına bir nebze varılmış olsa gerek ki bu sene şehrimizdeki kitap fuarına geçen yıllara nazaran ilgi biraz daha fazlaydı.
Şunu söylemekte de fayda görüyorum; kitap fuarlarını şehir merkezine yakın bir yerde kurarsak bu ilginin çok daha fazla olacağı kanaatindeyim.
Bir tarım fuarı, kariyer fuarı vb şehir dışında olabilir ancak kitap ile okuyucu arasına mesafe, zaman ve fuara ulaşım maliyeti çıkmamalı görüşündeyim. Hem de böylesi bir çağda!
Özellikle kitaptan örnek veriyorum çünkü bu durumdan çıkış için güvenilir liman kitaplardır.
Esarete tâbi, kayan bir ekranda pasif bir veri işçisi olmak değildir kitap okumak.
Bir hayal kurma, düşünceyi geliştirme, analiz etme ve fikir çilesi ile zenginleşme ve nihayetinde özgürlüğün tadına varıp esarete olan öfkeyi kazanmaktır.
Yapmamız gereken; gençliğin içindeki o soylu öfkeyi doğru yönlendirmek, onlara tutsaklıklarını gösterecek bir ayna tutmak ve o dijital boşluğun yerini dolduracak gerçekçi, cazip ve özgür seçim alanlarını kendi iradelerine sunmaktır.
Gençliğe "gerçeğe dön" diye haykırıyoruz; oysa o geri döndüğünde karşılayacak bir sokak var mı? Sanala sığınan her çocuk, belki de öncelikle boş bırakılmış bir sokaktır. Hesap sorulacak kapı yalnızca algoritmalar değil; güvenli mahalleyi ve komşuluğu sessizce terk eden biziz!
Karınca, yine kafa tutacaktır trenine; asıl mesele, treni durdurmak değil, karıncanın yaşayacağı toprağı yeniden kurmak...
Akşam oldu; çocuk yine ekranın karşısında, parmağı yine aşağı çekiyor. Ertesi sabah aynı ses, aynı cümle: "Haydi, bir video daha izle!" Kafesin kapısı aralık; ama dışarıda bir sokak yok.
Önce kafesi kaldıracağız, sonra kafesin dışında durabilecek bir dünya kuracağız.
Sırası yanlış kurulan her özgürlük hayali, maalesef yine o ekrana geri dönecek...
Gerçeğin farkına varmadan sanalın yalan olduğuna kim inanır?
























