Hz. Ömer, halife seçildikten sonra halka “Ey insanlar! Ben haktan ayrılırsam ne yaparsınız?” diye sorar. Cemaatin bir ferdi kılıcını göstererek “Sen eğrilirsen, seni kılıcımızla doğrularız!” der.
Hz. Ömer ise bu cesur yanıt karşısında “Elhamdülillah, beni düzeltmek isteyen bir ümmetim var!” diye şükreder.
Bu tarihî anekdot, yöneticinin sorumluluğu ve toplumsal denetimin birlikte nasıl işlemesi gerektiğini gösterir. Bugün de aynı dengeyi kurmak isteyen bir aktör var: Sivil toplum.
Siyasetin bir görevi olduğu gibi, cemiyetin, sivil toplumun da kendince bir görevi var.
Siyaset, cemiyet için alan açar, yoldaki engelleri kaldırır, imar eder.
Cemiyet ise açılan alanın içini doldurur, var olur, ihya eder.
Tabi burada cemiyet derken genelde STK'lar ve STK'ların temeli fertleri de kastediyoruz.
Siyaset ile cemiyet bir dengenin iki tarafı gibi, bir birine uyum olursa Adalet tecelli eder, mülk emniyete kavuşur.
Bugün siyaset görevini yeteri kadar yerine getiriyor ama cemiyet bu dengenin dışında kalıyorsa yani imar, ihyaya dönüşmüyorsa artık öz eleştiri yapmanın, fert fert nefis muhasebesi yapmanın zamanı gelmiş demektir.
İmar var, binalar, yollar, kurallar, köprüler, mekanizmalar... Peki ihya neden eksik?
Cemiyet neden sustu? Sivil toplum neden sadece bir tabela veya bürokratik uzantı haline geldi? Fertler neden "bana ne" demeye başladı?
Çünkü Fertler ve cemiyet mücadeleyi kaybetti, heyecanı kaybetti, gayretini yitirdi. Kendini yetiştirme, gayret ve mücadele yerini hazıra konma, mevcuda rıza, konfora alışma aldı maalesef.
Cemiyetler konumunu kaybetti.
Medeniyet tasavvurundaki yerini yeteri kadar idrak edemedi, siyasetin tılsımlı gücüne cezboldu.
Oysa medeniyet; siyaset ve cemiyetin ortak dünya görüşünde şekillenir.
Bir toplumun medeniyet anlayışı, dünyaya bakış açısı ve onu kendi iç dünyasında şekillendirmesi ile alakalı.
İslam medeniyetinin ilk devletleri, sonrasında Selçuklu ve Osmanlı dünyayı olması gerektiği gibi konumlandırdı ve medeniyetin zirve noktaları yaşandı.
Onlara göre dünya imar edilip, insana ve insanlığa, buradan da "yaratılandan yaradana" hizmet etmek için bir araçtı. Olması gereken gibi.
Siyaset de cemiyet de bu amaca hizmet eden bir araçtı.
Ama bu bakış açısı batılı zihniyetle birlikte; insanı dünyaya hizmetkâr eden bir araç, zenginliği güç ve bu yola giden herşeyi bir amaç kılınca, adaletin yerini zulüm, hürriyetin yerini esaret aldı.
Bu dengesizliği düzeltmek için sivil toplumun yeniden “ihya” üretmesi gerekir.
İlk olarak cemiyetler misyonlarını netleştirip yıllık olarak gözden geçirmeleridir; toplumsal ihtiyaca doğrudan yanıt veren projeler tasarlamalıdırlar.
Finansal çeşitlilik için ve kaynak temininde tek bir noktaya bağımlılığı kırmak için mikro, yerel işletme ortaklıkları ve üyelik sistemleri de oluşturulmalı.
Katılım ve şeffaflık ise karar alma süreçlerinde gönüllü ve üye katılımını sağlayan açık toplantılar ve dijital raporlamalar da sağlanarak aidiyet ve fikir zenginliği arttırılmalı.
Eğitim ve farkındalık çalışmalarına ağırlık verilerek tarih‑kültür atölyeleri, “medeniyet ve sorumluluk” seminerleri, genç liderlik programları gibi toplumsal bilinci arttıran programlara önem verilmeli.
Sivil toplum yalnızca altyapıyı doldurmakla kalmamalı; o altyapıyı yaşayan, değer üreten ve sorumluluk hissi taşıyan bir ekosisteme dönüştürmelidir. İmar tamamlandığında, ihyaya da yatırım yapıldığında adalet, güven ve toplumsal dayanışma gerçek anlamda yeniden doğar.
Bu dengeyi kurmak, bir kılıçla düzeltmekten ziyade ortak bir bilinç, şeffaf bir yönetim ve yenilikçi bir yaklaşım gerektirir.
Yerel halk, işletmeler ve yöneticiler elini birleştirerek “ihya”yı da inşa ettiğinde, sadece bir vizyon değil, sürdürülebilir bir gelecek de mümkün olur.
Tabi burada herşeyden önce ve temelde zihniyet dönüşümü gerçekleştirilmeli..!
Fert fert, cemiyet cemiyet, medeniyet kodlarımıza geri dönülerek; dünyayı araç, insanı önceleyen ve insanlığa hizmet etmeyi amaç edinmenin kutsaliyeti vurgulanarak, önemsenerek...
Bir kişiden ne olur demeden, tam da işte o bir kişiden başlayarak..
Yeniden zihni sıfırlayarak, İngiliz düşünce sisteminden sıyırıp o zihne İslami bir bilinç kazandırarak...
Batı modernitesinin 'insanı insanın kurdu' gören o bencil ve vahşi paradigmasından sıyırıp aslına rücu ettirerek. İnsanın insanla boğuştuğu değil, insanın insanla olgunlaşıp omuz omuza yürüdüğü, insanın insana dost olduğu o nebevi ve kuşatıcı medeniyet idrakine dönerek...
























