TIPTA DEĞİŞEN TERİMLERİ NASIL TAKİP EDEBİLİRİZ?

MEHMET CENGİZ YAKINCI

01-09-2026 17:05

Tıp alanında terimler ve terim kısaltmaları hızla değişmektedir.

Tıpta branşlaşma aşırı düzeyde olduğu için, hekimlerin aktif olarak çalışmadıkları diğer branşlardaki terim ve kısaltma değişikliklerini takip etmeleri neredeyse imkânsız hale gelmektedir.

Bu değişimi takip etmenin kurumsal bir yetkilisi ya da standardı bulunmamaktadır.

Durumu somutlaştırmak adına birkaç örnek vermek gerekirse; tıp eğitimi sırasında öğrendiğimiz tüberküloz kısaltması “tbc” iken “TB”ye; ultrason kısaltması “USG” iken “US”ye; gram kısaltması ise “gr” iken “g”ye dönüştü.

Sadece kısaltmalar değil, temel kavramlar da kabuk değiştiriyor:

“İnfantil kolik” kavramı artık “infant distres sendromu”; “hastane enfeksiyonu” ifadesi “sağlık hizmetleriyle ilişkili enfeksiyon”; “bağırsak florası” ise “bağırsak mikrobiyotası” olarak güncellendi.

Buradaki temel sorun, aşırı branşlaşmanın tıp genelindeki bu güncellemeleri izlemeyi zorlaştırmasıdır.

Nitekim aktif çalışan hekimlere yönelik yapılacak küçük bir anket çalışması bile bu kopukluğu kolayca doğrulayacaktır.

Bu sorunun çözümü için daha önce de vurguladığım gibi üniversiteler bünyesinde “Tıp Dili Anabilim Dalı” kurulmasıdır.

Bu anabilim dalının temel görevlerinden biri, tıp dilindeki küresel ve ulusal terim değişikliklerini anlık olarak takip etmek; dersler ve seminerler düzenleyerek hekimler arasında bu farkındalığı yaratmak olacaktır.

Tıp Dili Anabilim Dalının bir diğer kritik görevi ise tıbbi metinlerin dil bilgisi kurallarına uygun, düzgün bir şekilde yazılmasını sağlamaktır.

Örneğin sıklıkla yapılan bir hatayı ele alalım: “1910 yılında yayınlanan Flexner Raporu’nda ilk kez hekimlerin öncelikli olarak toplum sağlığını tehlikeye atmamak üzere yetiştirilmesi gerektiği dile getirilmiştir.” cümlesinde yer alan "yayınlanan" kelimesinin doğrusu, fiil olarak kullanıldığı için "yayımlanan" olmalıdır.

Bu tür nüanslar ancak kurumsal bir tıp dili disipliniyle tıp literatürüne kazandırılabilir.

 

 

DİĞER YAZILARI EĞİTİM, ARAŞTIRMA, SAĞLIK HİZMETİ VE TOPLUMSAL SORUMLULUK 01-01-1970 03:00 YKS’DE İLK BİN KİŞİ İÇİNE GİRİP TIP FAKÜLTELERİNE YERLEŞENLER 01-01-1970 03:00 KİTAPLAR YAPAY ZEKÂ İLE NASIL BAŞ EDEBİLİR? 01-01-1970 03:00 HİSTOLOJİ VE EMBRİYOLOJİYE BÜTÜNCÜL YAKLAŞIM 01-01-1970 03:00 ÜLKEMİZDE İNSÜLİNİ TANITAN İLK BİLİM İNSANI 01-01-1970 03:00 EDİTÖRÜN GÖREVİ MÜNAFIK YAZILARI MÜMİN HÂLE GETİRMEKTİR 01-01-1970 03:00 TIPTA ANALOJİ VE METAFORLAR 01-01-1970 03:00 BİRİNCİ BASAMAK SAĞLIK VE SEVK KOŞULLARI 01-01-1970 03:00 TIP EĞİTİMİNDE ŞİDDET KOMİTESİ DE OLMALI 01-01-1970 03:00 TERİM SÖZLÜKLERİ İÇİN TDK VE TÜBA İŞBİRLİĞİ 01-01-1970 03:00 Aşık kırığı mı yoksa hırsız kırığı mı? 01-01-1970 03:00 TIP DEKANLARI TIP EĞİTİMİ SERTİFİKALI OLMALI 01-01-1970 03:00 Rektör ve Dekanların Birinci Görevi 01-01-1970 03:00 ÖĞRETİM ÜYELİĞİNE BAŞVURU KOŞULLARI STANDARTLAŞTIRILMALI 01-01-1970 03:00 Ameliyat Bilmeden Doçent Cerrah...Hasta Takibi Bilmeden Doçent Klinisyen 01-01-1970 03:00 Tıbbi Özlü Sözler 01-01-1970 03:00 ANILARLA TIPTA ÖNCÜLER-II KİTABI YAYINDA 01-01-1970 03:00 SIFIR MI YOKSA O KAN GRUBU MU? 01-01-1970 03:00 AKREP SOKAR, YILAN ISIRIR 01-01-1970 03:00 Gargara Sözcüğü Bir Onomatopedir 01-01-1970 03:00 KLİNİK BİLİM ADLARI “SAĞLIK” VE “HASTALIK” TERİMLERİNİ İÇERMELİDİR 01-01-1970 03:00 Tıp Dili Anabilim Dalı Kurulmalı 01-01-1970 03:00 Ülkemizde Radyolojinin Kurucusu Kaç Yaşında Vefat Etti? 01-01-1970 03:00 Tıbbi Kitapların Dergiler Gibi Kategorize Edilmesi 01-01-1970 03:00 Akademik Teşvik Puan Girdisi 01-01-1970 03:00 Hastane Kıyafetlerinin Dışarıda Kullanılması 01-01-1970 03:00 TIP EĞİTİMİNDE LATİNCE VE GREKÇENİN ENTEGRE ÖĞRETİLMESİ 01-01-1970 03:00 Emeğe Saygı: Sanat, Üslup ve Kültürel Hafıza 01-01-1970 03:00  Köpeklerin Metabolik Hastalık Teşhisinde Kullanılması 01-01-1970 03:00 Aile ve Kurum İlişkisi 01-01-1970 03:00 HEKZAKLOROBENZENLİ TOHUMLUK BUĞDAY 01-01-1970 03:00 TIBBİ CİHAZLARDA HAVUZ SİSTEMİ 01-01-1970 03:00 Kavuşan Ama Karışmayan Sular 01-01-1970 03:00 TEMEL YAŞAM DESTEĞİ SERTİFİKASININ ÖNEMİ 01-01-1970 03:00 Göçük Altında Potasyum Tayini 01-01-1970 03:00 Hulusi Behçet’in Kitabında Karşılıklar Kılavuzu 01-01-1970 03:00 Hulusi Behçet Tıp Fakültesi 01-01-1970 03:00 Tıp Fakültesine Başlayan Öğrencilere Sağlık Sınavı 01-01-1970 03:00 ÇOCUK PLATFORMU 01-01-1970 03:00 Yetersiz Öğretim Üyesiyle Üniversite Eğitimini Götürmek 01-01-1970 03:00 Tıp Kongreleri Sonrası Kamuoyuna Mesaj Verilmeli 01-01-1970 03:00 ERİK DALI GEVREKTİR TÜRKÜSÜ VE KORUYUCU SAĞLIK 01-01-1970 03:00 Bilimsel Çalışmalar Ülkenin Yarasına Merhem Olmalı 01-01-1970 03:00 Fakülte Dekanlarının Aynı Meslekten Olması Gerekli 01-01-1970 03:00 Tıp Dili 01-01-1970 03:00 Tıp Öğrencileri İçin Mobil Uygulamalar 01-01-1970 03:00 İnşaat Kazılarındaki Yeraltı Sularının Kanalizasyona Verilmesi 01-01-1970 03:00 GERİBİLDİRİM  -feedback- 01-01-1970 03:00 Tıp Dallarının Piktogramları Oluşturulmalı 01-01-1970 03:00 Tıp Dallarının Piktogramları Oluşturulmalı 01-01-1970 03:00 Nöbetçi Eczane Levhalarına Konum Karekodu Eklenmesi 01-01-1970 03:00 KÜÇÜCÜK FIÇICIK İÇİ DOLU TURŞUCUK 01-01-1970 03:00 Endokrin Bozucu Kimyasallar 01-01-1970 03:00 Histolojiden Patolojiye 01-01-1970 03:00 Dünyanın En Zeki Çocukları 01-01-1970 03:00 TALEBE, ÖĞRENCİ ve SINAVGEÇER 01-01-1970 03:00 ÖNCE İNSAN OLMAK SONRA MESLEK SAHİBİ 01-01-1970 03:00 HASTANEYİ DOĞRU KULLANMAK 01-01-1970 03:00 VÜCUT SICAKLIĞI MI YOKSA VÜCUT ISISI MI 37 SANTİGRAD DERECE? 01-01-1970 03:00 TIP AYNI ZAMANDA BİR SOSYAL BİLİMDİR 01-01-1970 03:00 KISALTMALAR VE AKRONİMLER 01-01-1970 03:00 TIPTA YETERLİLİK SINAVLARININ YAPTIRIMI OLMALI 01-01-1970 03:00