“Yılan sokar mı yoksa ısırır mı?” diye araştırdığımda Türk Dil Kurumu sözlüğünde yılanın soktuğu belirtilmektedir.
Halk arasında da yılanın sokması deyimi yaygın olarak kullanılmaktadır.
Hatta sinsice kötülük etmek anlamında “yılan gibi sokmak” deyişi kullanılmaktadır.
Bilimsel olarak baktığımızda yılanın neden olduğu zehirlenmelerde fizik muayenede etkilenen bireyde yılanın diş izlerini ararız.
Eğer iki tane yan yana diş izi varsa zehirli yılan, birçok diş izi varsa zehirsiz yılan olduğunu düşünürüz.
Diş izi olduğuna göre burada kullanacağımız terim “yılan ısırması” olmalıdır.
Google Akademik’te “yılan ısırması” ve “yılan sokması” terimlerini ayrı ayrı taradığımızda “yılan sokması” ifadesi 1500 civarında “yılan ısırması” ifadesi ise 500 civarında yer almaktaydı.
Halbuki akademik yazıda, halkın içinde yerleşmiş deyişten öte bilimsel yaklaşımla varılan terimi kullanmak gerekmez mi?
“Yılan sokması” deyişinin çok düşünülmeden kullanıldığı kanısındayım.
Galatı meşhur, dilimizde yanlış kullanıldığı hâlde toplumun büyük çoğunluğu tarafından doğru kabul edilip yerleşen kelime veya deyimlerdir.
"Herkesin doğru bildiği yanlış" olarak tanımlanan bu durum, dilin dinamik yapısıyla ilgili olarak, doğrusu yerine yaygın olanın benimsenmesi hâlidir.
Halk arasındaki “yılan sokması” deyiminin bir galatı meşhur olarak kabul edebiliriz.
Akrep zehirlenmesinde bir çelişki yoktur. Akrep ısırmaz, sadece sokar. Bunu arı sokmasına benzetebiliriz. Sadece iğnesi ve zehri etkilenen bireye girer. Burada ısırma söz konusu değildir.
Bilimsel yazılarda terminoloji çok önemlidir. Terminolojiyi anlamadan yayımlanan bilimsel yazılar yukarıda belirttiğimiz hataları içerebilir.
Terminolojiyi bilmeyen bilime hâkim olamaz.
