Malatya Lider Gazetesi
HV
18 KASIM Çarşamba 13:17

İNSANLIĞIN DİŞİL HAFIZASI — 2

SEVİM MORDOĞAN GÖĞER
SEVİM MORDOĞAN GÖĞER

Ambarın dibinde ağzı kırmızı bir iple bağlanmış bir çuval buğday duruyor. Ötekilerden ayırmak için ipini öyle bağlamışlar. Evin küçüğü merak edip soruyor:

“Bunu niye değirmene götürmüyoruz?”

“Çünkü onu yersek seneye ne ekeceğiz?”

Çocuk için cevap tamam. Benim aklımsa çuvalın ağzını kimin bağladığında kaldı. Bir de kış uzar, evde un tükenirse o ipi kimin çözebileceğinde.

Geçen yazıda, bir sofrayı kuran kadının o masada alınan kararlardaki yerini konuşmuştuk. Şimdi sofradaki ekmekten bir avuç buğdayı alıp geriye gidelim. İnsanlar toprağa tohum atarken bir sonraki mevsim için bugünden bir şey ayırmayı göze aldılar. Bu da aynı çatı altında yaşayanların önüne güç bir mesele koydu. Bugün karnı acıkan çocuğu da düşüneceksin, henüz yüzünü görmediğin baharı da. Bir evin yarınını ilgilendiren böyle bir kararda kimin hesabı dinlenirdi acaba?

Çocukluğunda hamur teknesinin başında durmuş olanlar bilir. Tecrübeli bir el, una ne kadar su kaldıracağını sormaz. Ama ondan “İki çuvalla baharı çıkarır mıyız?” diye fikir alınıp alınmadığı, o elin maharetinden başka bir meseledir. Kolayca birbirine karıştırdığımız iki şey var burada. Bir işin yükünü kimin taşıdığı ve o işin sonucuna kimin karar verdiği.

Bunun her yerde aynı cevabı olsaydı belki gerçekten “İşin doğası böyle,” diyebilirdik. Oysa ailelerin toprağı paylaşma biçimleri birbirinden ne kadar farklı. Sumatra’da kuşaklar boyunca ortak kullanılan kimi pirinç tarlalarında, toprağı işleme hakkı anneden kıza geçiyor. Kız çocuğu annesini çalışırken seyrettiği yerde bir gün kendisinin de hakkı olacağını bilerek büyüyor. O toprağın nasıl kullanılacağı konuşulduğunda dayısının da sözü var. Aile deyince hesaba kattığı insanlar, geleceğini emanet ettiği bağlar buna göre şekilleniyor.

Bir de eski İngiltere’de, toprağın oğula öncelik tanınarak aktarıldığı ailelerden birinde doğmuş bir kız çocuğunu düşünün. Erkek kardeşi dünyaya gelene kadar ileride pay alabileceği bir arazide büyüyor. Kardeşi doğduktan sonra ağaçlar yerli yerinde, su aynı yoldan akıyor, kızın çalışkanlığı da değişmiyor. Ama büyüdüğünde o toprakla ilgili verebileceği karar değişebiliyor. İki çocuğun eline aynı tohumu verseniz ikisi de yetiştirebilir. Aralarındaki farkı filizlenen başakta göremezsiniz. Hasattan sonra yollarını izlemek gerekir.

Biraz da böyle bir farkın aile içinde nasıl öğrenildiğine bakalım. Diyelim ki baba değirmene giderken oğlunu çağırıyor. Yolda buğdayın fiyatını konuşuyorlar. Kızına da unu rutubetten nasıl koruyacağını annesi öğretiyor. İki çocuk da işe yarar bir şey öğrenmiş oluyor. Yıllar sonra unu kimin daha iyi sakladığı sorulunca herkes kızı gösteriyor. Ürünü kimin satacağı konuşulunca oğlan öne çıkıyor. Aile memnun. İşi, kim iyi biliyorsa ona vermişler.

Peki, bir yıl olsun çocukların yerini değiştirmeyi denediler mi?

Beni düşündüren o tek yolculuk. Oğlanın değirmende tanıştığı insanlar büyüdüğünde de onu tanıyacak. Bir gün kendi hesabına iş yapmak isterse kapısını çalabileceği biri var. Kızın öğrendiği bilgi ise evin içinde kalacak. Un bozulmadığı sürece kimsenin o bilgiyi hatırlaması bile gerekmeyecek. Aynı aile, iki çocuğuna emeği öğretirken farkına varmadan birine çevre, ötekine sorumluluk bırakmış olabilir.

Yine o kırmızı ipli çuvalın yanındayız. Bu defa çocuk biraz büyümüş. Kışın ortasında evdeki son unun da biteceğini ilk o fark ediyor. Annesine gidip “Tohumluğun birazını ayırsak, kalanını eksek?” diye soruyor. Annesi oturup onunla hesap yapıyor. Kararları ne çıkarsa çıksın, o gün çocuğa bir şey daha kalıyor. Kendi gördüğünü söyleme ve kendisini ilgilendiren bir karara katılma cesareti.

Ya aynı çocuk, yaşadığı evin bir gün kime kalacağını sorsaydı? Anadolu’nun en eski yerleşimlerinden birinde, Çatalhöyük’te bir evin eşiğine oturup biraz da bunu konuşalım. Çünkü “Biz kimin ailesiyiz?” sorusuna her çağda “Baban kimlerden?” diye cevap verilmemiş.

 

YORUMLAR
DİĞER YAZILARI İNSANLIĞIN DİŞİL HAFIZASI — 3 İNSANLIĞIN DİŞİL HAFIZASI — 1 HAKKIMIZ NEREDE BİTER...HADDİMİZ NEREDE BAŞLAR? BİR ANNENİN SUSKUNLUĞUNDA TOPLUMUN HİÇ Mİ SESİ YOK? İLETİŞİMİN DERİNLİKLERİ 4 İLETİŞİMİN DERİNLİKLERİ (3) İLETİŞİMİN DERİNLİKLERİ (2) İLETİŞİMİN DERİNLİKLERİ KAÇ KİŞİLİK BİR DÜNYADA YAŞIYORUZ? HER ŞEYİN SUSTUĞU O BÜYÜLÜ KELİME: “NEYSE” EMEĞİN YERÇEKİMİ HAYATIN KAÇ SİGMA? MANTIĞIN DA BİR SINIRI VAR MI? MÜKEMMEL OLMAMA HAKKIMIZI KİM ÇALDI? DUYARSIZLAŞMADAN GÜÇLENMEK SÜREKLİ EKSİK OLAN, BİR SÜRE SONRA GEREKLİ DE OLMUYOR KIRMIZI BRİ YAS AYNANIN ÖTEKİ YÜZÜ YOLCULUĞUN SONU: ONUR MU, SADECE YAŞAMAK MI? ÖZGÜRÜZ AMA NE KADAR? ÖZGÜRLÜĞÜN GERÇEK SINIRI: VİCDAN VE TAHAMMÜL ZİNCİRLER KIRILDI, YA DUVARLAR? Beklentinin Yorgunluğu Hayal Satanlar ve Gerçekler VİTRİNİN ARKASINDA ÇÜRÜYEN MAHREMİYET ÇAĞIN EŞİĞİNDE KADİM BİR BAHAR RUHUN GURULTUSU EGOSU ŞİŞMİŞ, VİCDANI SÖNMÜŞ BİR NESİL Bir Veda, Bir Yeniden Doğuş HAYAL KIRIKLIĞININ GÜNLÜK KARNESİ ZARAFETİN SESSİZ GÜCÜ Yalnızlığın Evrimsel Biyoalarmı: Ruhun Değil, Hücrenin Çığlığı Eti Senin, Kemiği Benim: Çelikleşen Ruhlardan Kırılgan Nesillere Onurla Kalabilmek Karanlığın Senfonisi: Neden Hep “Yanlış” Kişiye Çekiliyoruz? HAYATI KAİZEN İLE HAFİFLETMEK Geleceğin Cenaze Töreninde Bir Bardak Latte KIRMIZI BİR SAHTE VE BİR DİLİM TOST Bilgi Obezitesi Çağında Hakikat Nerede? Bir Penguen Gitti, Kalabalıklar Kendini Sorguladı. ÇÜRÜYEN RUHLAR VE ÇÜRÜYEN YARINLAR Kendini Tanımanın Stratejisi GÖRÜNMEYENİN PEŞİNDE BİR YAŞAM CEBİN DEĞİL, RUHUN DARLIĞI Zihnin Tarlası: Neden Başarıdan Çok Felakete Tıklıyoruz? Bedel Ödemeden Sahip Olduğumuz En Büyük Zenginlik Gardıroplarımız Neden Dolu, Ruhumuz Neden Boş? EBEVEYNLİK EHLİYETİ Kadınlar, Erkeğin Yok Oluşunda Kendi Rolünüzü Görüyor musunuz? Büyüdük Ama Zorbalık Bitmedi: Yetişkinlerin Acımasızlığı Akran Zorbalığı Olmadığın O Kişi Olmak ve Kaderin Sınavı ZEHİRLİ MERAK VE KAYBOLAN ÇOCUKLUKLAR Oyuncakların Tasarladığı Gelecek...Oyun Kutusu mu,Hayaller mi?