Aile fotoğrafı çekilirken mutlaka biri eksik kalır. Bayram sofrası kurulmuş, çocuklardan biri gömleğini şimdiden kirletmiş, büyükbaba da gözünü kapatmış mı, açmış mı belli değil. Yıllar sonra o fotoğrafa bakıp her ayrıntıyı konuşuruz. Bazen aradan epey vakit geçer de biri fark eder. “Annem nerede?” Cevap hemen gelir. “E, fotoğrafı o çekiyordu.” İnsan o an, keşke birimiz kalkıp makineyi elinden alsaymışız, diye düşünür. Annenin o bayram üzerindeki elbiseyi hatırlayan var mı acaba?
Geçen yazıda sofrada sorusuna yer arayan küçük bir kız bırakmıştık. Şimdi onunla yan yana bir film izlediğimizi düşünelim. Adam işinden ayrılmış, akşam eve dönüyor. Yüzünden bir şeyler geçtiğini anlıyoruz. Yemekte karısı “Peki, şimdi ne yapacaksın?” diyor. Sonra film adamla birlikte evden çıkıyor. Çocuk belki tam burada soracak. “Kadın ertesi sabah ne yaptı?” Güzel soru. Ben de o sabahı merak ettim. Belki onun da günlerdir söylemek istediği bir haber vardı. Kocasının yüzünü görünce sırası mı şimdi, diye vazgeçti. Filmin içinde bir film daha var ve biz onu az kalsın kaçırıyorduk.
Sinemanın sevdiğim tarafı, bir başkasının hayatında misafirliğe biraz uzun kalabilmemiz. O yüzden kamera o kadınla mutfağa dönse isterim. Bardağı lavaboya nasıl bıraktığına, yalnız kalınca ilk kimi aradığına bakabilsek. Belki bir arkadaşı telefonu açacak, ikisi öyle bir şeye gülecekler ki biz de koltukta doğrulacağız. Bir kadın kahramana yapılacak en güzel iyiliklerden biri, ona kendine ait bir dert kadar kendine ait bir şaka da vermek galiba. Çünkü gerçek hayatta kadınlar, başkalarının ciddi meseleleri arasında beklerken donup kalmıyor. Canları sıkılıyor, plan kuruyor, şakalaşıyor, bazen de hiç beklenmedik bir karar alıyorlar.
Şimdi o sinema perdesi küçülüp avucumuza sığdı. Sosyal medyada kadın isterse kendi hikâyesini kendi sesiyle anlatabiliyor. Bir gün bir kadının ilk kez yaptığı tahta tabureyi gösterdiğini düşünün. Ayaklardan biri kısa kalmış, altına katladığı kâğıdı da saklamamış. Yorumlarda biri hangi ağacı kullandığını soruyor, bir başkası “Benim ilk masam da böyle sallanıyordu” diyor. Ne hoş bir karşılaşma. Derken bir yorum daha geliyor. “Saçını açık bıraksan daha genç görünürsün.” İnsan okuyunca hafifçe gülümsüyor. Kadın orada dört ayağı aynı boyda kesmenin derdinde, biz hâlâ saçında kalmışız.
O yorum tek başına dünyayı değiştirmez elbette. Yalnız, insan yaptığı her işin yanında görünüşü hakkında da bir not alırsa, zamanla kendi kendinin seyircisi oluveriyor. Güzel bir akşam geçirmişsiniz, eve dönerken arkadaşınız fotoğrafları yolluyor. Az önce katıla katıla güldüğünüz âna bakıp “Ben gülerken gözlerimi ne çok kısıyormuşum” diyorsunuz. Oysa arkadaşınız belki tam da bu yüzden göndermiş o kareyi. Sizi öyle neşeli görmek hoşuna gitmiş. Aramızda, sevdiği birinin kahkahasını göz kenarında kaç çizgi belirdiğine bakarak hatırlayan var mı?
Bir de ekranda başkalarının günlerini gezerken kendi günümüzden utanma hâli var. Birinin sabah yaptığı ekmeği, bir başkasının bitirdiği kitabı, üçüncü birinin işte aldığı ödülü peş peşe görüyoruz. Sonra akşam bulaşığına bakıp “Ben bugün ne yaptım?” diye iç geçiriyoruz. İyi de o ekmeği pişiren, kitabı bitiren ve ödülü alan üç ayrı insan. Biz üçünün akşamına birden yetişmeye çalışırken, kendi günümüzün güzel bir saatini de gözden çıkarıyoruz. Belki o saatte kız kardeşimizle yıllar sonra ilk kez acelemiz olmadan konuşabilmişizdir. Fotoğrafını çekmek ikimizin de aklına gelmemiştir. Ne iyi.
Dizinin başında hayatı kuran kadının kararda ne kadar payı olduğunu sormuştuk. Şimdi düşünüyorum da gelecek yılın tohumluğunu seçmekle, bir kadının kendi fotoğrafını seçmesi arasında uzaktan bir akrabalık var. İkisinde de insan kendi hayatına dair bir tercih yapıyor. Kimi zaman yıllardır sakladığı tohumu ayırıyor, kimi zaman gözlerini kısıp güldüğü o kareyi beğeniyor. Bir başkasının “Emin misin?” diye araya girmesine gerek duymadan. Kadının değerini bilmek de sevdiğimiz insanın kendisi için verdiği küçük bir karara gösterebildiğimiz saygıyla başlıyor belki.
Bir dahaki bayram, fotoğrafı kimin çektiğine bakacağım. Makine annedeyse bir sandalye de ona açalım. “Şöyle dur, buraya bak, biraz gülümse” diye hep bir ağızdan seslenmeden önce bir duralım ama. Belki o hepimizi oturtup kendi ayakta durmak isteyecek. Belki en küçük torunuyla yer değiştirip makineyi ona emanet edecek. Bırakalım, bu defa fotoğraf biraz da onun istediği gibi çıksın. Yıllar sonra bir çocuk parmağını uzatıp “Peki burada neye gülüyordunuz?” diye sorduğunda, hikâyeyi anlatmaya da o başlasın.
Dipnot — Kadınların anlattıklarına ve daha anlatmaya fırsat bulamadıklarına kulak verdikçe, bu konunun çok daha fazla yazıyı hak ettiğini düşünüyorum. Yine de sizi sıkmamak için dört bölümlük sohbetimizi şimdilik burada bırakalım. Bu satırları okurken aklınıza bir kadın geldiyse ve bir dahaki karşılaşmanızda ona eskiden beri merak ettiğiniz bir şeyi sorarsanız, en çok buna sevinirim.





















