Malatya Lider Gazetesi
HV
22 KASIM Pazar 20:19

BENİMKİ DAHA FAZLA EDER!

HAMZA ATLI
HAMZA ATLI

​Piyasa allak bullak… Aynı ürünün o kadar çok farklı fiyatı var ki şaşırmamak elde değil. Serbest piyasa adı altında herkes birbirini sömürme, birbirine kazık atma peşinde. İnsanlar birbirine bakıp sebepsiz yere zam yapıyor; işin aslını, astarını soran bilinçli vatandaşlara ise saçma sapan gerekçeler sunuluyor.

​"Girdi maliyetlerim arttı" diyor, hemen ardından "Ulaşıma çok fazla zam geldi" diye ekliyor. Mazotu, benzini bahane olarak gösteriyor. Ancak detaylı baktığınızda, maliyetlerindeki artış yüzde 5 iken ürünlerine yüzde 30 zam yapmaktan geri durmuyor. Hal böyle olunca piyasadaki tutarsızlıklar çığ gibi büyüyor.

​Öyle ki, aynı ürünü 4.000 liraya da bulabiliyorsunuz, aynı mala 25.000 lira talep edenler de çıkıyor. Üstelik o ürünü 4.000 liraya satan da kâr ediyor, 25.000 liraya satan da… Arada fahiş ve uçurumsal bir fiyat farkı var. 4.000 liraya satan esnaf, bir başkasına bakıp, "Aa, adam 7’ye satıyor, ben neden 4’e satayım?" diyerek hemen fiyatını artırıyor. Bu kısır döngüyle birlikte önüne geçilemeyen bir talan başlıyor.

​Fiyatların sürekli güncellendiği, etiketlerin haftada birkaç kez yenilendiği bir piyasadayız. Değişmeyen, sabit kalan tek şey ise emeklinin maaşı ve asgari ücretlinin vahim durumu. Maalesef bu kesimlerin gelirine hiçbir şekilde enflasyon oranında güncelleme gelmiyor. Her geçen gün cebimizdeki para biraz daha eriyor, servetimizden ve alım gücümüzden biraz daha yitiriyoruz. Paramız pul olmuş; koruduğu tek şey, ne yazık ki değersizliği. Öyle bir noktadayız ki paramız, bazı Afrika ülkelerinin para birimlerinden dahi geride kalmış durumda.

​Bu tarz maddi hesaplamaları yapıp ekonomik çıkmazları düşündüğümde, aklıma bir zamanlar ülkemizde söylemleriyle popüler olan o felsefeci kadın geliyor: “İktisadi problemler bir şekilde düzelir ama ahlaki çöküş düzelecek gibi değil.”

​Gerçekten de bu tespitin hakikatine inananlardanım. İktisadi meseleler bir yerde çözülür; milletler bu zor günleri de bir şekilde aşar. Asıl onarılması güç olan, ahlaki erozyondur. Ahlaken çok kötü bir durumdayız ve bu bozulma her alanı kapsayarak ne yazık ki çığ gibi yayılıyor.

​Yine de konuyu biraz daha iktisadi meselelere ve piyasa gerçekliğine bağlayalım. "Herkes birbirine bakarak zam yapıyor" demiştim ya, geçen gün tam da bu durumu özetleyen çok manidar bir hikayeye denk geldim, sizin için alıntılıyorum:

​Bir borsacının paylaşımı şöyleydi:

​“Her zaman gittiğim berbere gittim. Saç ve sakal tıraşı için daha birkaç ay önce 800 TL ödüyordum. Bu kez kasada 1.100 TL dediler. Ustaya sordum:

​– '3 ayda yüzde 40 zam yapmayı gerektirecek ne yaşadın?'

– 'Her şeye zam geliyor, maliyetler artıyor. Biz de mecburen artırıyoruz' dedi.

​Ben de merak edip sordum:

– 'Peki senin hangi maliyetin 3 ayda yüzde 40 arttı? Dükkânın kirası üç ayda bir mi değişiyor? Çalışanın maaşı üç ayda yüzde 40 mı arttı?

Makasın, makinen, koltuğun her tıraşta yeniden mi alınıyor? 800 TL’ye yaptığın işi neden bir anda 1.100 TL’ye çıkardın?'

​Biraz konuştuktan sonra usta güldü:

– 'Hocam, herkes fiyat artırıyor. Biz de çevredeki fiyatlara baktık, ona göre yükselttik. Ama sen eski müşterisin, sana yine eski fiyattan yaparız.'”

​Asıl mesele de tam olarak burada düğümleniyor zaten. Adamın maliyeti yüzde 40 arttığı için değil, çevrede herkes fiyat artırdığı için o da artırıyor. Sonra bir başkası onun 1.100 TL yaptığını görüyor, "Ben niye 900’e kesiyorum?" deyip fiyatı 1.200 yapıyor. Öbürü onu görüyor, 1.300’e çıkarıyor. Bir noktadan sonra fiyatı maliyet değil, tamamen birbirimize bakarak belirlemeye başlıyoruz. Sonra da hep beraber, "Bu enflasyon niye

düşmüyor?" diye sorup duruyoruz.

​Rabbim bizleri hayırla ıslah etsin, sonumuzu hayır eylesin.

​Selam ve dua ile,

Allah’a emanet olun.

 

YORUMLAR
DİĞER YAZILARI YİYİN EFENDİLER YİYİN! YENEBİLİR ALTIN TOZU! İKTİDARDA FON, MUHALEFETTE DON KRİZİ! EKONOMİK KRİZ DERİNLEŞİYOR! MAGANDA VERGİSİ! SAYIN VALİM, 140 KİŞİ MAĞDUR! ​SOSYETENİN USLANMAZ ÇAPKINI! ​KUDURDUK!   ​İSRAİL VE ALİYEV! KÖTÜLÜĞE ALIŞTIRILDIK! ÇETE ÜLKESİ Mİ OLDUK? SIRA KİMDE? HERKES BİRBİRİNİ SOYUYOR! KEDİLERDEKİ NEZAKET İNSANDA YOK! ŞEY YAZ MESELA! BROŞÜR DAĞITAN BAŞBAKAN MI OLUR? SİZ SİZ OLUN! ​YAPAYALNIZ ÖLÜP GİDECEĞİZ! ​AL BİRİNİ, VUR ÖTEKİNE! ÖLÜM İNSANI KORKUTUYOR! BUNCA AHLAKSIZLIK KİMİN ESERİ? NE KADAR DA AZ ŞÜKREDİYORUZ! SİZCE TÜRKİYE İSLAM DEVLETİ Mİ? ​SANA HESAP MI VERECEĞİM? HER KELİMESİ DEĞERLİ BİR YAZI! ​NAMAZ CAMİDE KILINMAZ! ​NE ZAMAN BÜYÜDÜK? ​KAYBOLAN KOMŞULUK! ŞEYTANIN UŞAKLARI ​TAŞLI SOPALI KAVGAYI DUYMUŞTUK AMA! "KIZIM SİZİN OLSUN, ALIN GÖTÜRÜN" DEMİŞTİ! ​MALATYA'NIN AYIBI! ​KOSKOCA HALUK LEVENT'SİN! KİRLENDİK Mİ? ​HARAM KOLAY, EVLİLİK ZOR! ​AHBAP ÇAVUŞ İLİŞKİSİ! ​İŞTE YEDİTEPE RUHU! ​HOŞ GELDİN TRUMP! ​BİR ÖYLE BİR BÖYLE! ESKİLERDE BİR DURUŞ VARDI! HUTBE'DE BUGÜN! KAYMAKAM BEY'İN TALİMATI VAR! EN ÇOK KAZANDIRAN YATIRIM ARACI HOŞBULDUK KAOS! İSTİKAMET İSTANBUL! AVRUPA'DAKİ GÖZLEMLERİMİZ DEVAM EDİYOR! HOLLANDA'DA İLK İZLENİMLERİM! ROTAMIZ ALMANYA! YOK EDİLİYORUZ! İNSANLIK BİR MEZİYET GİBİ SUNULUYOR! VİCDANLAR ENKAZDA KALDI! KİBRİN HASMI ALLAH'TIR! İNSANLIĞIN YÜZÜNE ATILAN TEKMELER! BİZDE BU KAFA VARKEN! OLMASAYDIN OLMAZ MIYDIK? MAĞDURLARIN YÜREĞİNE SU SERPİN! ÇOCUKKEN MERHAMETLİYDİK! ŞU ZAMANDA ÇOCUK OLMAK! BİRİ BİTER BİRİ BAŞLAR! Bİ BİTMEDİNİZ BE! KİM GÜÇLÜYSE O HAKLIDIR! İNSAN BU YARIŞ ATI DEĞİL! ÜZERİNE SOĞUK SU İÇİN! TÜRBEDARSIZ BİR TÜRBE! ALTIN TABAKTA İKTİDAR! SAĞLAM KALELER İÇİNDE! BELEŞÇİ FAKİR, RANTÇI ZENGİN! ​KİM BİLİR, NEREDE, NASIL, KAÇ YAŞINDA? İBRE DÖNDÜ! ​SANA'DAN HADRAMUT'A KADAR! ​AĞLAYABİLSEYDİNİZ ANLAYABİLİRDİNİZ! ​GARİP PENCERECİK, KÜÇÜK DARACIK! ​MEKKE'DEN... ​UMRE HEYECANI ​HAZIR FIRSAT VARKEN! ​AKRAN ZORBALIĞI! ​İBRET İÇİN ÖLÜM YETMEZ Mİ? ​KOLTUK SEVDASI ​BU GİDİŞATA KİM DUR DİYECEK? NİYE BANA YAN BAKTIN! ​GÜCÜN SARHOŞLARI! ​MİLLETİ TEMSİL EDENLER ZİLLET İÇİNDE! ​GEÇ ÖL AMA GENÇ ÖLME! ​NEDEN ASR-I SAADET? ​ABD'Yİ KINAYALIM MI? ​SALDIM ÇAYIRA, MEVLAM KAYIRA! ​ZENGİN MÜPTEZELLER! ​BABA TAHLİYE! ​BU SABAH İLGİNÇ BİR HADİS OKUDUM! BANA ARKADAŞINI SÖYLE! KÜRESEL PEDOFİLİ PAZARI! İYİCE AHLAKSIZ OLDUK! İNSAN NANKÖRDÜR! ​ŞU ÇAĞI GÖRMEZ OLAYDIK! NE PAPAYMIŞ ARKADAŞ! HASTANE KORİDORLARINA GİDİN! ALLAH, KİFL'İ BAĞIŞLADI! MÜSLÜMANIMSI PROFİLLER! İNSAN DEDİĞİN... SUÇLU ANNE VE BABADIR! HERKESİN ELİ BOŞ! TEVEKKÜL EDENE ALLAH YETER! FAKİRLİK HASTALIK GİBİDİR! HÜKÜM ALLAH'INDIR! GEÇ OLMADAN GÖÇ ETMELİ! HAKLISIN YASİN! BİR YAZI, İKİ KONU! KİMSE KİMSENİN İLAHI DEĞİL! GAZZE'DE ABLUKA SİLAHLA KIRILIR! HOŞ BULMADIM! SUÇLU BENİM, HERKES SUÇSUZ! ​NE OLACAKTIK, NE OLDUK? DÜNYA BİR VEDANIN ADI DEĞİL Mİ? ​​GAZZE'DEYİZ, FİLİSTİN'DEYİZ! YOLDA DÖKÜLENLER VE SEBAT EDENLER! ​KONSERLİ ŞÜKÜR! ​TOPLUMDA KANDİL ANLAYIŞI! MUZ CUMHURİYETİ! GAZZE İÇİN BİRLEŞELİM! SOKAKTAKİ SAPIK! ŞAHİTLİK EDERİM Kİ BU DÜZEN KÜFÜR DÜZENİDİR! HAYATIN DÖNÜM NOKTALARI! ​AZ SABREDİN! ELİNDE FENERLE GAZZE'Yİ AYDINLIĞA KAVUŞTURANLAR! HERKES KENDİ DERDİNDE! HIRS İNSANI KÜL EDER! ÖLÜM HEPİMİZİN KADERİ! SESSİZ ÇIĞLIKLAR! TOPLUM VİCDANINDAKİ DERİN ÇÜRÜME! MALATYA’NIN SESSİZ ÇIĞLIĞI İNSANI INSANA KIRDIRAN BIR DÜZEN... HIRSIZ BİZDENSE SUSUN! KÜRESEL ÇETELER VE LEMAN OYUNU ZAMAN BİZDEN YANA MI? YARIM SAATİM KALMIŞ! ZAMANIN KOŞAR ADIM GİTTİĞİ GÜNLER! NEREYE BAKIYORSAK MUTLULUK ORADA! GEREKSİZ TARTIŞMA! ONLAR GİBİ Mİ OLALIM? TANZANYA'DAN BİR GÖZLEM YAZISI! SİYASET KİRDİR! RAHMETİN ZAHMETE DÖNÜŞTÜĞÜ ŞEHİR MALATYA! BU NE YAMAN ÇELİŞKİ! HATA BENDE DEMEYİ ÖĞRENEMEDİK! GELECEK, BELKİ DE GELMEYECEK! DÖNÜŞ ALLAH'ADIR! Memleketin İhtiyacı Var! DERVİŞLİK HIRKASINA ALDANMAYIN! ZAMAN DEĞİŞTİ, PEKİ YA BİZ?